X-energy trở thành một cái tên được giới đầu tư quan tâm
Sự kiện thu hút dòng tiền khổng lồ này cho thấy giới đầu tư đang đổ xô vào các đợt chào bán cổ phiếu gắn liền với xu hướng phục hồi của ngành năng lượng nguyên tử. Nhu cầu tiêu thụ điện năng tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu nhằm phục vụ cho sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực chính thúc đẩy kỷ nguyên mới của các lò phản ứng hạt nhân. Các tập đoàn công nghệ lớn giờ đây coi năng lượng nguyên tử như một giải pháp cung cấp điện ổn định, không phát thải carbon và có khả năng hoạt động liên tục bất kể điều kiện thời tiết.
Cơn khát điện năng lượng hạt nhân và tham vọng thay đổi ngành công nghiệp
Cổ phiếu của X-energy đã chạm mức 31,33 USD vào phiên giao dịch ngày thứ sáu, ngay sau khi công ty quyết định nâng mức giá mục tiêu lên 23 USD so với biên độ 16 đến 19 USD được chào bán ban đầu. Sự kiện niêm yết thành công trên sàn giao dịch Nasdaq đã mang về cho công ty nguồn vốn 1 tỉ USD, đồng thời đẩy giá trị vốn hóa thị trường pha loãng hoàn toàn lên khoảng 12 tỉ USD.
Định hướng chiến lược của X-energy, vốn nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ tập đoàn công nghệ Amazon, là khai thác tối đa nhu cầu điện năng đang ngày càng gia tăng từ các trung tâm dữ liệu. Công ty đã vạch ra một kế hoạch chi tiết nhằm xây dựng hàng loạt lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) tại Mỹ và Vương quốc Anh, sau khi tiến hành ký kết các thỏa thuận hợp tác quan trọng với Dow, Amazon và Centrica. Đợt phát hành cổ phiếu này diễn ra vào thời điểm cuộc đua triển khai thế hệ lò phản ứng nhỏ đang trở nên vô cùng khốc liệt, khi các đối thủ cạnh tranh tại Mỹ như TerraPower và Kairos Power cũng đã ráo riết bắt tay vào việc khởi công các dự án thương mại ngay trong tuần qua.
Ông Clay Sell, Giám đốc điều hành của X-energy, khẳng định năng lượng hạt nhân có vai trò to lớn trong việc đáp ứng nhu cầu điện năng tăng vọt, và các lò phản ứng SMR hoàn toàn có thể giải quyết triệt để những vấn đề từng gây cản trở cho lĩnh vực này trong quá khứ. “Vấn đề xung quanh năng lượng hạt nhân luôn là nó quá lớn, chi phí đắt đỏ, quá phức tạp, và chúng ta xây dựng một cái rồi dừng lại vì đó là một trải nghiệm kinh hoàng”, ông Sell chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn.
Để thay đổi thực trạng đó, ông đặt ra một tầm nhìn hoàn toàn khác biệt. “Chúng tôi có cơ hội xây dựng thật nhiều để làm cho năng lượng hạt nhân trở nên nhàm chán, để nó có thể được tài trợ tài chính, để nó được cung cấp rộng rãi. Đó là giải pháp mà chúng tôi đang mang ra thị trường”, vị giám đốc nhấn mạnh. Nguồn vốn khổng lồ thu được từ đợt IPO sẽ tạo điều kiện thuận lợi để X-energy đẩy nhanh quá trình phát triển chuỗi cung ứng và chốt lại các thỏa thuận mang tính quyết định với các đối tác chiến lược.
Hành trình gọi vốn tỉ đô và bước tiến công nghệ đột phá
Hành trình tiến ra thị trường đại chúng của X-energy từng gặp không ít thử thách. Năm 2023, công ty nỗ lực niêm yết thông qua một công ty mua lại mục đích đặc biệt (SPAC) nhưng đã phải hủy bỏ do tình hình thị trường tài chính lúc bấy giờ gặp quá nhiều khó khăn và biến động. Vượt qua trở ngại đó, đến tháng 10 năm 2024, X-energy đã xuất sắc thu hút được nguồn tài trợ từ Amazon. Tập đoàn thương mại điện tử khổng lồ này, cùng với tỉ phú Ken Griffin của quỹ Citadel, đã đóng vai trò dẫn dắt trong vòng gọi vốn trị giá 500 triệu USD. Đổi lại, Amazon chính thức nắm giữ hai ghế trong hội đồng quản trị của công ty.
Đến tháng 11/2024, X-energy tiếp tục hoàn thành một vòng huy động vốn khổng lồ khác trị giá 700 triệu USD. Vòng rót vốn này được dẫn dắt bởi một loạt các tổ chức tài chính uy tín trên thị trường, bao gồm Jane Street, ARK Invest, Galvanize, Hood River Capital Management, Point72, Reaves Asset Management và XTX Ventures. Sự tham gia của các quỹ đầu tư hàng đầu cho thấy niềm tin mãnh liệt của thị trường tài chính vào giải pháp công nghệ mà doanh nghiệp đang theo đuổi.
Về khía cạnh pháp lý và kỹ thuật, mặc dù X-energy vẫn chưa nhận được sự chấp thuận toàn diện từ Ủy ban Điều tiết Hạt nhân (NRC) cho việc xây dựng một lò phản ứng hoàn chỉnh, nhưng họ đã đạt được một bước tiến cực kỳ quan trọng. Vào tháng 2, cơ quan này đã chính thức cấp phép cho công ty sản xuất nhiên liệu hạt nhân chuyên dụng dành cho các lò phản ứng tiên tiến tại một cơ sở nằm ở Oak Ridge, bang Tennessee. Đây là một nền tảng pháp lý vững chắc để công ty chuẩn bị cho các giai đoạn vận hành thương mại tiếp theo.
Về mặt công nghệ lõi, X-energy đang tập trung phát triển một loại lò phản ứng SMR hoàn toàn khác biệt so với phần lớn các thiết kế truyền thống đang có mặt trên thị trường. Thay vì sử dụng nước, hệ thống của họ sử dụng khí heli làm chất làm mát. Việc ứng dụng công nghệ làm mát bằng khí heli được đánh giá là một giải pháp thiết kế vô cùng tiên tiến. Phương pháp này giúp loại bỏ rủi ro sôi cục bộ, từ đó nâng cao mức độ an toàn tổng thể và tối ưu hóa hiệu suất truyền nhiệt trong quá trình vận hành các nhà máy điện hạt nhân của tương lai.
Bùi Tú