Năng lượng Mỹ: 'Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược'

4 giờ trướcBài gốc

(Ảnh minh họa)

Hai tin tức gần đây cho thấy sự khác biệt này. Thứ nhất, Bộ Năng lượng Mỹ đang gây sức ép buộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) chấm dứt các hoạt động về biến đổi khí hậu. Thứ hai, Microsoft thông báo đã đạt mục tiêu sử dụng 100% năng lượng tái tạo. Có nhiều lý do khiến Microsoft theo đuổi năng lượng tái tạo. Giảm phát thải khí nhà kính là một trong số đó, nhưng còn một lý do mang tính kinh tế trực tiếp hơn: Năng lượng tái tạo kết hợp lưu trữ pin hiện đại rẻ hơn và đáng tin cậy hơn so với nhiên liệu hóa thạch.

Bộ Năng lượng Mỹ đang dẫn đầu nỗ lực “tái carbon hóa” nguồn cung năng lượng toàn cầu. Thật khó hình dung mức độ phi lý của những gì đang diễn ra tại cơ quan này của chính phủ liên bang. Theo chuyên gia Brad Plumer của The New York Times:

“Tuần này, chính quyền ông Trump đe dọa rút Mỹ khỏi cơ quan năng lượng hàng đầu thế giới nếu cơ quan này không từ bỏ trọng tâm xử lý biến đổi khí hậu. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho rằng IEA đã trở thành một “tổ chức vận động khí hậu” và nên ngừng công bố lộ trình hằng năm về cách các quốc gia có thể loại bỏ phát thải nhiên liệu hóa thạch gây nóng lên toàn cầu vào năm 2050, được gọi là “kịch bản phát thải ròng bằng 0”. “Chúng ta không cần kịch bản phát thải ròng bằng 0, điều đó vô lý, nó sẽ không xảy ra”, ông Wright, cựu lãnh đạo ngành khí, nói hôm thứ Ba tại một sự kiện trong cuộc họp thường niên các Bộ trưởng năng lượng của cơ quan ở Paris.

Ông cho biết muốn cơ quan này “tập trung vào an ninh năng lượng”, nhưng nói thêm rằng “nếu họ khăng khăng để vấn đề khí hậu chi phối như vậy, thì chúng tôi sẽ rút”. IEA có ảnh hưởng rất lớn, và dữ liệu cùng báo cáo của cơ quan về mọi thứ từ dự trữ dầu đến doanh số xe điện thường xuyên được các công ty năng lượng và nhà đầu tư trích dẫn làm cơ sở lập kế hoạch dài hạn. Mỹ đóng góp khoảng 14% ngân sách của cơ quan và là một trong 32 quốc gia thành viên”.

Như Microsoft hiểu rõ, ngoài vấn đề phát thải khí nhà kính còn nhiều lý do khác để thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng tái tạo. Việc đốt nhiên liệu hóa thạch còn phát thải nhiều chất ô nhiễm truyền thống, trong khi năng lượng tái tạo đã rẻ hơn. Năng lượng tái tạo cũng gây ít rủi ro hơn đối với nguồn cung, đặc biệt ở các quốc gia không có trữ lượng nhiên liệu hóa thạch riêng. Nhưng hiện nay chính phủ liên bang Mỹ chịu ảnh hưởng hoàn toàn của ngành nhiên liệu hóa thạch và không quan tâm đến việc thúc đẩy năng lượng tái tạo.

Sự khác biệt giữa ưu tiên năng lượng của chính phủ liên bang và các doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn tại Mỹ là rất rõ ràng. Những công ty như Meta, Google, Amazon và Microsoft có tệp khách hàng quan tâm đến biến đổi khí hậu, và họ nghiêm túc trong việc đạt các mục tiêu khử carbon. Họ nhận thức rằng quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo cần thời gian, nhưng nhu cầu tuân thủ quy định của Liên minh châu Âu (EU) cùng áp lực từ nhà đầu tư về rủi ro khí hậu đã thúc đẩy họ tìm cách đầu tư và sử dụng năng lượng tái tạo.

Một bài viết gần đây trên The Wall Street Journal cho biết Microsoft tuyên bố đã đạt mục tiêu năng lượng tái tạo. Phóng viên Yusuf Khan của tờ báo đưa tin:

“Microsoft cho biết họ đã đạt mục tiêu cân bằng toàn bộ mức tiêu thụ điện hằng năm trên toàn cầu bằng nguồn năng lượng tái tạo, mục tiêu được đặt ra từ năm 2020. Phát biểu tại khu vực ngoại ô thủ đô Ireland, nơi tập đoàn công nghệ xây dựng trung tâm dữ liệu đầu tiên bên ngoài Mỹ, Giám đốc Phát triển bền vững của Microsoft Melanie Nakagawa cho biết một trong những nhiệm vụ then chốt của bà là cân bằng tăng trưởng toàn cầu của công ty với tính bền vững. Microsoft là đơn vị tiên phong trong nỗ lực năng lượng sạch. Công ty đã tìm kiếm các cách thức sáng tạo để đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng mạnh, đồng thời hướng tới mục tiêu đạt mức phát thải carbon âm vào năm 2030. Để đạt mục tiêu điện năng, công ty sử dụng các thỏa thuận mua điện doanh nghiệp, hay PPA, theo đó doanh nghiệp ký hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp năng lượng tái tạo để mua điện với giá cố định. Các nhà cung cấp năng lượng tái tạo cho biết PPA mang lại bảo đảm rằng các cơ sở họ xây dựng - dù là điện gió, điện mặt trời hay các dạng năng lượng tái tạo khác - đều có người mua chắc chắn”.

Sự phức tạp của nguồn cung năng lượng và nỗ lực của các doanh nghiệp trong việc đạt mục tiêu năng lượng sạch đã dẫn đến sự ra đời của các thỏa thuận mua điện doanh nghiệp. Mục tiêu dài hạn là hỗ trợ quá trình chuyển đổi lưới điện từ nguồn nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo. Việc sử dụng các thỏa thuận này chủ yếu do những công ty lớn nhất thế giới chi phối. Số lượng thỏa thuận mới không còn tăng nhưng vẫn ở mức đáng kể.

Theo báo cáo tuần trước của BloombergNEF: “Khối lượng thỏa thuận mua điện sạch toàn cầu (PPA) lần đầu tiên giảm trong gần một thập kỷ vào năm ngoái, khi giá điện và rủi ro chính sách định hình lại hoạt động thị trường. Doanh nghiệp công bố các thỏa thuận cho 55,9 gigawatt điện sạch trong năm 2025, giảm 10% so với mức kỷ lục của năm trước, theo Báo cáo Triển vọng Thị trường Năng lượng Doanh nghiệp nửa đầu 2026 của BloombergNEF.

Thị trường ngày càng được định hình bởi sự phân hóa giữa các tập đoàn siêu quy mô và phần còn lại của các bên mua doanh nghiệp. Các ông lớn công nghệ Meta, Amazon, Google và Microsoft chiếm 49% tổng hoạt động toàn cầu năm ngoái. Meta và Amazon dẫn đầu hoạt động mua năng lượng sạch toàn cầu năm 2025, ký hợp đồng tổng cộng 20,4 gigawatt (GW), trong đó có 4,7 GW điện hạt nhân. Hoạt động của Meta tập trung tại Mỹ, trong khi Amazon là bên mua tích cực nhất tại châu Âu và khu vực châu Á - Thái Bình Dương”.

Theo quan điểm của chuyên gia, các thỏa thuận này là phương thức hữu ích giúp tài trợ cho quá trình khử carbon, nhưng chúng phức tạp và có thể khó tiếp cận đối với các bên mua nhỏ không có năng lực thu mua năng lượng, bao gồm luật sư và chuyên gia năng lượng, vì vậy thường do các công ty lớn theo đuổi. Một số thỏa thuận cũng thiếu minh bạch, khiến người quan sát bên ngoài khó liên hệ từng thỏa thuận với nguồn năng lượng tái tạo cụ thể. Nếu doanh nghiệp muốn bảo đảm độ tin cậy và ảnh hưởng thực chất đối với lưới điện, họ nên mua điện từ các dự án năng lượng tái tạo mới xây dựng hoặc đang mở rộng rõ ràng. Họ cũng nên đầu tư vào chính lưới điện mà họ lấy điện. Doanh nghiệp phải chấp nhận rủi ro khi cam kết mức giá điện cố định, nhưng rủi ro này giúp giảm bất định do biến động của thị trường nhiên liệu hóa thạch.

Trong khi các doanh nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng quan tâm đến khử carbon và mở rộng nguồn cung, chính phủ Mỹ không phải là bên duy nhất thúc đẩy nhiên liệu hóa thạch. Tổng thống Argentina Javier Milei có quan điểm tương tự ông Trump và thậm chí gọi biến đổi khí hậu là “trò lừa mang tính xã hội chủ nghĩa”. Một số quốc gia khác tiếp tục thúc đẩy nhiên liệu hóa thạch nhưng hoặc không bàn tới, hoặc phủ nhận biến đổi khí hậu. Những quốc gia thúc đẩy nhiên liệu hóa thạch và cản trở chính sách khí hậu mạnh mẽ gồm Ả Rập Xê-út, UAE, Nga, Na Uy và Úc. Tuy nhiên, các nước này không phủ nhận khoa học khí hậu mà lập luận rằng cần trì hoãn và chuyển dịch dần dần khỏi nhiên liệu hóa thạch.

Trong vài thập kỷ qua, chúng ta đã chứng kiến các nỗ lực thúc đẩy năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch thông qua chính sách công. Những chính sách này có ảnh hưởng nhưng cũng có giới hạn. Năng lượng là nền tảng của hầu hết công nghệ cốt lõi của nền kinh tế toàn cầu hiện đại. Nhu cầu năng lượng khổng lồ của ngành trí tuệ nhân tạo chỉ là ví dụ mới nhất trong hơn một thế kỷ các công nghệ cần năng lượng. Việc lựa chọn nguồn năng lượng phụ thuộc vào giá, mức độ dễ sử dụng và độ tin cậy của nguồn cung. Các ảnh hưởng của năng lượng như ô nhiễm, ảnh hưởng sinh thái từ phát điện và truyền tải, hay ảnh hưởng sức khỏe là quan trọng, nhưng dường như chỉ là yếu tố thứ yếu khi đưa ra lựa chọn năng lượng.

Động lực trung tâm dẫn tới chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, theo chuyên gia, là tốc độ đổi mới công nghệ và lợi thế chi phí vốn có của năng lượng tái tạo. Ánh nắng mặt trời là miễn phí, và khi công nghệ thu giữ và lưu trữ năng lượng này được cải thiện và rẻ hơn, nó sẽ thay thế mọi nguồn năng lượng khác và cuối cùng chiếm ưu thế trong hệ thống năng lượng. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, cũng như vị tổng thống mà ông phục vụ, cùng các quốc gia cung cấp nhiên liệu hóa thạch khác, đang hướng về quá khứ. Tương lai năng lượng và kinh tế sẽ thuộc về những ai đón nhận các công nghệ mới trong phát điện và lưu trữ năng lượng.

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/nang-luong-my-trong-danh-xuoi-ken-thoi-nguoc-738121.html