Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh lên 01 tỷ đồng/năm. Ảnh minh họa
Bộ Tài chính vừa công bố lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 68/2026 quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định số 320/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
Tại tờ trình Chính phủ, cơ quan soạn thảo đề xuất áp dụng mức doanh thu năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân của hộ, cá nhân kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm; đồng thời nâng mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng lên cùng ngưỡng 1 tỷ đồng/năm. Nếu được thông qua, mức doanh thu miễn thuế này sẽ tăng gấp đôi so với ngưỡng 500 triệu đồng/năm hiện hành.
Theo Bộ Tài chính, đề xuất này cũng thống nhất với quy định các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế. Đây được xem là một bước điều chỉnh không chỉ nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ mà còn hướng tới đồng bộ quản lý thuế theo hướng minh bạch, hiện đại hơn.
Ảnh minh họa
Trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh vẫn chật vật vì chi phí đầu vào tăng, sức mua giảm và cạnh tranh ngày càng lớn, đề xuất này đang mở ra nhiều kỳ vọng, nhưng cũng kéo theo không ít băn khoăn về tính công bằng và khả năng kiểm soát thực thi.
500 triệu đồng không còn phản ánh đúng thực tế kinh doanh
Mỗi sáng từ 4 giờ, chị Nguyễn Thị Lan, chủ một quán bún riêu nhỏ ở Hà Nội, đã tất bật chuẩn bị nguyên liệu cho ngày bán mới. Quán chỉ vài chục mét vuông, khách chủ yếu là dân văn phòng và người lao động quanh khu vực. Hơn 10 năm gắn bó với nghề, chị bảo chưa bao giờ thấy việc buôn bán "mong manh" như vài năm gần đây.
"Nghe doanh thu 500 triệu đồng một năm tưởng lớn nhưng trừ tiền thuê nhà, điện nước, nguyên liệu, nhân công… thì lời chẳng còn bao nhiêu", chị nói, vừa tay thoăn thoắt xếp bát đũa chuẩn bị giờ cao điểm.
Theo chị Lan, mức doanh thu 500 triệu đồng từng có thể phù hợp nhiều năm trước nhưng trong bối cảnh giá cả leo thang, nó không còn phản ánh đúng khả năng sinh lời thực tế của hộ kinh doanh nhỏ. Chỉ riêng giá thực phẩm đầu vào đã tăng liên tục, trong khi quán ăn nhỏ không thể tùy tiện tăng giá bán nếu muốn giữ khách.
Vì thế, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 1 tỷ đồng, theo chị, là một điều chỉnh cần thiết. "Ít nhất người buôn bán nhỏ có thêm khoảng thở, đỡ áp lực hơn để bám nghề", chị chia sẻ.
Không riêng lĩnh vực ăn uống, nhiều hộ kinh doanh nhỏ khác cũng chung nhận định. Anh Trần Văn Hùng, đang bán đồ gia dụng trên sàn thương mại điện tử, cho biết doanh thu mỗi năm của cửa hàng dao động 600-700 triệu đồng. Con số này nghe có vẻ khá nhưng chi phí quảng cáo, vận chuyển, hoa hồng sàn, đổi trả hàng… "ăn" không nhỏ vào lợi nhuận.
"Nhiều người cứ nhìn doanh thu rồi nghĩ hộ kinh doanh lời lớn nhưng thực tế lợi nhuận rất mỏng", anh Hùng nói. Theo anh, nếu ngưỡng miễn thuế được nâng lên 1 tỷ đồng, nhiều hộ kinh doanh nhỏ sẽ có điều kiện tái đầu tư, duy trì hoạt động trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.
Ở góc nhìn khác, chị Nguyễn Hoài Anh, chủ cửa hàng tiện lợi tại Ứng Hòa (Hà Nội), cho rằng đề xuất này còn có ý nghĩa với khu vực nông thôn, nơi sức mua thấp nhưng chi phí vận hành không hề rẻ.
"Như cửa hàng của tôi, có tháng bán được, có tháng ế ẩm. Nếu chỉ tính bình quân doanh thu cả năm rồi áp một ngưỡng cứng thì chưa chắc phản ánh đúng thu nhập thực tế", chị nói.
Những câu chuyện từ các hộ kinh doanh cho thấy một thực tế, ranh giới giữa "doanh thu cao" và "có lãi" không đồng nhất. Trong nhiều trường hợp, doanh thu tăng chỉ là hệ quả của giá cả leo thang, chứ không đồng nghĩa lợi nhuận tốt hơn.
Chuyên gia kinh tế PGS.TS Đinh Trọng Thịnh
Mức 1 tỷ đồng là bước đi hợp lý
Phân tích về đề xuất này, chuyên gia kinh tế PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 500 triệu lên 1 tỷ đồng là phù hợp với thực tế hiện nay.
Theo ông, bối cảnh kinh doanh đã thay đổi đáng kể so với thời điểm xây dựng mức ngưỡng cũ. Quy mô mua bán lớn hơn, giá cả tăng, doanh thu danh nghĩa cũng tăng theo, vì vậy việc điều chỉnh là cần thiết để chính sách bám sát thực tiễn hơn.
"Việc nâng lên 1 tỷ đồng sẽ tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh có thêm dư địa phát triển, đồng thời phù hợp hơn với thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh hiện nay", ông nhận định.
Một trong những lo ngại được đặt ra là việc nâng ngưỡng miễn thuế có thể làm giảm thu ngân sách. Tuy nhiên, theo chuyên gia, mức độ tác động không quá lớn.
"Điều quan trọng là tạo điều kiện cho khu vực kinh tế cá thể phát triển. Dân giàu thì nước mạnh. Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh tốt lên thì nguồn thu dài hạn cũng bền vững hơn", ông phân tích.
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, điều cần cân nhắc hơn là sự công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Nếu chính sách thiếu đồng bộ, có thể tạo ra chênh lệch nghĩa vụ thuế giữa các chủ thể kinh doanh cùng quy mô. Vì vậy, điều chỉnh ngưỡng miễn thuế cần đặt trong tổng thể cải cách chính sách thuế.
Đáng chú ý, trước ý kiến đề xuất nâng luôn ngưỡng lên 2 tỷ đồng, chuyên gia cho rằng chưa nên đi quá nhanh.
"Mức 1 tỷ đồng đã là bước điều chỉnh gấp đôi hiện hành. Đây là mức hợp lý để thử nghiệm, theo dõi tác động. Nếu nâng lên 2 tỷ ngay, biên độ thay đổi quá lớn, có thể ảnh hưởng đến cân đối thu - chi ngân sách", ông nói.
Theo ông, chính sách nên có lộ trình. Trước mắt áp dụng mức 1 tỷ đồng, sau đó dựa trên sức chịu đựng của nền kinh tế, khả năng cân đối ngân sách và hiệu quả thực tiễn để xem xét các bước tiếp theo.
Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình từ nhiều chuyên gia, bởi cải cách thuế không chỉ là hỗ trợ người nộp thuế trước mắt mà còn phải đảm bảo tính ổn định, dự báo được cho cả nền kinh tế.
Nới chính sách nhưng không buông quản lý
Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 1 tỷ đồng đang được nhìn nhận như một động thái tháo gỡ khó khăn cho khu vực kinh tế cá thể trong giai đoạn nhiều biến động. Đây không chỉ là câu chuyện giảm gánh nặng thuế mà còn liên quan đến cách Nhà nước nhìn nhận vai trò của hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ trong nền kinh tế.
Tuy vậy, bản thân con số 1 tỷ đồng chưa phải lời giải trọn vẹn. Hiệu quả chính sách sẽ phụ thuộc vào cách thực thi, từ quản lý doanh thu, chống thất thu, đến hướng dẫn người dân tiếp cận quy định mới.
Nếu chỉ nới ngưỡng mà thiếu cơ chế giám sát, nguy cơ lách luật và bất bình đẳng có thể phát sinh. Nhưng nếu quản lý quá cứng nhắc, chính sách hỗ trợ lại khó đi vào thực tế.
Bài toán vì thế nằm ở sự cân bằng, nới chính sách để tiếp sức cho hộ kinh doanh nhỏ nhưng không buông lỏng quản lý để giữ kỷ cương thuế.
Trong bối cảnh kinh tế cá thể vẫn là khu vực tạo sinh kế cho hàng triệu lao động, một chính sách thuế hợp lý giúp người dân "dễ thở" hơn trước mắt đồng thời có thể trở thành lực đẩy cho tăng trưởng dài hạn.
Trường Lê