Nâng ngưỡng miễn thuế: Đột phá chính sách hay kẽ hở trục lợi?

2 giờ trướcBài gốc

Tại phiên thảo luận dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, các đại biểu bày tỏ sự đồng thuận cao với tinh thần quyết liệt của Chính phủ.

Việc điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ và tài khóa, đặc biệt là việc sửa đổi đồng bộ các Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) được đánh giá là quyết sách đúng đắn để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bước đi nhân văn từ việc nâng ngưỡng miễn thuế

Tâm điểm của phiên thảo luận là đề xuất nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh từ 500 triệu đồng lên mức 1 tỉ đồng/năm. Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao đề xuất này của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Đại biểu Phạm Văn Hòa: "Việc nới rộng 'ngưỡng miễn thuế' sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ mạnh dạn mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả sản xuất".

Ông nhận định đây là chủ trương nhân văn trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn: "Việc nới rộng 'ngưỡng miễn thuế' sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ mạnh dạn mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả sản xuất và tham gia thị trường một cách phấn khởi hơn, từ đó góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển".

Tuy nhiên, đi đôi với niềm phấn khởi là nỗi lo về sự công bằng. Đại biểu Phạm Văn Hòa cảnh báo tình trạng hộ kinh doanh cố tình khai báo doanh thu thấp hơn "ngưỡng" để né thuế. Ông nhấn mạnh: "Đội ngũ cán bộ thuế phải thường xuyên thực hiện kiểm tra, đôn đốc và nhắc nhở các cơ sở kinh doanh. Đặc biệt, yêu cầu về sự công tâm, minh bạch và lành mạnh trong quá trình thực thi nhiệm vụ của cán bộ thuế... nhằm ngăn chặn các hành vi kê khai gian lận".

Nguy cơ trục lợi từ việc "chia nhỏ" doanh thu

Vấn đề kỹ thuật trong việc nâng ngưỡng miễn thuế cũng được các đại biểu phân tích sâu sắc. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) bày tỏ băn khoăn về quy định miễn thuế TNDN dựa trên tổng doanh thu năm.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng).

Bà cho rằng cách thiết kế này chưa phản ánh đúng bản chất sắc thuế vì thuế TNDN phải dựa trên lợi nhuận. Bà phân tích: "Thực tế kinh doanh rất đa dạng, có những đơn vị dù doanh thu nhỏ nhưng lợi nhuận lại rất cao. Ngược lại, có những đơn vị doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thực tế lại thấp".

Báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp cũng cảnh báo việc áp dụng ngưỡng doanh thu làm căn cứ miễn thuế sẽ tạo ra khoảng cách quá lớn về nghĩa vụ tài chính. Điều này dễ dẫn đến hành vi thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu hoặc cố tình chia nhỏ doanh nghiệp để duy trì mức doanh thu thấp nhằm hưởng ưu đãi từ Nhà nước.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long).

Đồng quan điểm, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) lo ngại phát sinh tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân. Ông đề xuất cần bổ sung quy định về các bên có liên quan và cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu. Đồng thời, ông đề nghị nghiên cứu áp dụng một "ngưỡng" doanh thu thống nhất cho các sắc thuế TNCN, GTGT và TNDN để "giúp người dân dễ dàng xác định nghĩa vụ thuế, đồng thời giảm chi phí quản lý cho cơ quan thuế".

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đoàn Đồng Tháp) bổ sung thêm rằng, việc miễn thuế cho doanh nghiệp doanh thu thấp là phù hợp để khuyến khích hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, nhưng: "Chính phủ cần có cơ chế hậu kiểm chặt chẽ để tránh tình trạng lách luật, trục lợi chính sách bằng việc chia doanh nghiệp lớn thành nhiều công ty nhỏ để trốn thuế".

Bài toán thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe điện

Một nội dung quan trọng khác là chính sách ưu đãi thuế TTĐB đối với xe điện chạy pin dưới 24 chỗ. Các đại biểu tán thành việc kéo dài thời gian ưu đãi để thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050.

Tuy nhiên, đại biểu Đoàn Hùng Vũ bày tỏ băn khoăn về rủi ro ô nhiễm từ pin xe điện và kiến nghị hai nhóm chính sách song song: Một là duy trì ưu đãi, hỗ trợ trạm sạc; hai là quy định bắt buộc doanh nghiệp phải thu hồi, tái chế pin để "tránh tình trạng khắc phục được ô nhiễm này nhưng lại phát sinh một loại ô nhiễm khác".

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đoàn Đồng Tháp).

Đại biểu Phạm Văn Hòa cũng lưu ý về sự công bằng giữa xe điện và xe xăng: "Các doanh nghiệp sản xuất xe xăng - những đơn vị từng được Nhà nước khuyến khích đầu tư đang không nhận được ưu đãi thuế. Đề nghị cần xem xét lại để tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh". Về lộ trình tăng thuế TTĐB từ 3% lên 11% sau năm 2031, đại biểu Thạch Phước Bình cảnh báo mức tăng gấp gần 4 lần có thể gây "đột ngột" cho thị trường.

Ông đề xuất cần có đánh giá tác động sớm vào năm 2029 và thiết kế lộ trình tăng từng bước để tránh gây sốc cho người tiêu dùng.

Giao Chính phủ quy định "ngưỡng" từ 1 đến 3 tỉ đồng

Vấn đề thẩm quyền quy định ngưỡng doanh thu chịu thuế cũng gây tranh luận gay gắt. Đại biểu Phạm Văn Hòa băn khoăn về việc chuyển thẩm quyền từ UBTV Quốc hội sang Chính phủ: "Để luật ăn sâu vào cuộc sống của người dân và có tuổi thọ lâu dài, không phải thay đổi thường xuyên, tôi đề nghị giữ nguyên theo luật hiện hành". Ông cho rằng chỉ giao cho Chính phủ trong trường hợp thực sự cấp bách.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng).

Ngược lại, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) và đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn Hưng Yên) ủng hộ việc giao quyền cho Chính phủ nhưng phải kèm "khung giới hạn".

Đại biểu Tú Anh lập luận với việc đi sâu vào các con số định lượng để làm rõ thêm cho quy định giao thẩm quyền, đại biểu đã dẫn chứng thuyết phục về việc cần nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện nay (đang ở mức 100 triệu đồng/năm).

Dựa trên dữ liệu kinh tế, đại biểu cho biết GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128 - 130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng 100 triệu đồng hiện tại chỉ bằng 0,8 lần GDP bình quân đầu người, thấp hơn nhiều so với thông lệ quốc tế. Tại các nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và châu Á, ngưỡng miễn thuế thường ở mức từ 8 đến 15 lần GDP bình quân đầu người.Từ cơ sở đó, đại biểu đề nghị ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỉ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỉ đồng.

Trong khi đó, đại biểu Phan Đức Hiếu đề xuất một khung rộng hơn, từ 1 tỉ đến 3 tỉ đồng. Đại biểu lý giải, nếu ngưỡng tối thiểu quá thấp sẽ làm tăng gánh nặng chi phí tuân thủ cho cả doanh nghiệp và cơ quan Nhà nước.

Đại biểu Phan Đức Hiếu, ĐBQH tỉnh Hưng Yên.

Ngược lại, nếu ngưỡng tối đa quá cao, cần tính đến bài toán cân bằng ngân sách và tránh tình trạng các cơ sở kinh doanh "không muốn lớn" mà cứ muốn duy trì "quy mô nhỏ" để được hưởng ưu đãi thuế.

Việc nâng ngưỡng miễn thuế không chỉ là thay đổi một con số, mà là thay đổi cả một tư duy quản lý. Phiên thảo luận đã cho thấy sự quyết tâm của Quốc hội trong việc tạo ra một hành lang pháp lý vừa thông thoáng cho người dân, vừa chặt chẽ để bảo vệ ngân sách quốc gia. Những ý kiến tâm huyết của các đại biểu sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Tài chính giải trình và hoàn thiện dự án luật trong thời gian tới.

Nam Phong

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/nang-nguong-mien-thue-dot-pha-chinh-sach-hay-ke-ho-truc-loi-250598.html