Nắng nóng gay gắt ở Bắc Bộ và Trung Bộ, chuyên gia nói gì?

5 giờ trướcBài gốc

Bắc Bộ và Trung Bộ đang trải qua những ngày cuối tháng 5 đầy ngột ngạt với nền nhiệt diện rộng phổ biến từ 37–39 độ C, có nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Cái nóng như thiêu như đốt cộng hưởng với hiệu ứng đô thị và gió phơn Tây Nam khiến cuộc sống sinh hoạt, sức khỏe của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Liệu đây đã là đỉnh điểm của mùa hè năm nay và khi nào thời tiết sẽ dịu mát?, Để có cái nhìn toàn diện và chính xác nhất, phóng viên báo Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Hưởng – Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về nguyên nhân, mức độ khốc liệt của đợt thiên tai này cũng như những khuyến cáo y tế đặc biệt quan trọng giúp người dân chủ động ứng phó.

Thưa ông, Bắc Bộ và Trung Bộ đang trải qua một đợt nắng nóng diện rộng với mức nhiệt rất cao, có nơi trên 39–40 độ C. Ông có thể cho biết nguyên nhân cụ thể của đợt nắng nóng này là gì? So với các năm trước, cường độ và tính chất của đợt nóng này có điểm gì bất thường đáng lưu ý?

Ông Nguyễn Văn Hưởng: Hiện tại El Nino mới xuất hiện và chưa có tác động đến thời tiết nước ta. Nguyên nhân của đợt nóng này là do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng thấp nóng và gió phơn; còn về tác động của hiện tượng El giai đoạn từ nay đến tháng 8/2026 nền nhiệt cả nước sẽ có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,0 độ, đồng nghĩa nhiệt độ mùa hè sẽ cao hơn trung bình, số ngày nắng nóng và số đợt nắng nóng cũng nhiều hơn năm 2025 và nhiều hơn so với trung bình.

Đây là đợt nóng thứ 2 của tháng 5/2026; về thời điểm của đợt nóng này ở miền Bắc thì không có điểm gì là bất thường. Tuy nhiên, đây cũng là một đợt nắng nóng cũng kéo dài với nền nhiệt độ cao nhất trong ngày phổ biến 37-39 độ, có nơi trên 40 độ, thời gian nền nhiệt độ cao trong ngày kéo dài (từ 8-9 giờ sáng đến 19 giờ) đã tạo cảm giác hầm hập và ngột ngạt. Ngoài ra, còn chịu tác động của gió phơn (gió Lào) khiến không khí khô nóng, bức xạ nhiệt mạnh; cường độ của đợt nóng này dài và gay gắt hơn so với đợt nắng nóng diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 13-16/5 vừa qua và là một trong 3 đợt nóng gắt nhất xảy ra trong tháng 5 giai đoạn từ 2021 tới giờ.

Năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục nằm trong nhóm những năm nóng nhất kể từ khi có số liệu quan trắc. Ảnh thanglong.chinhphu.vn

Dự báo đợt nắng nóng gay gắt này tại các khu vực sẽ kéo dài trong bao lâu và khi nào thì nền nhiệt bắt đầu hạ?

Ông Nguyễn Văn Hưởng: Đối với các khu vực khác nhau thời gian nóng cũng như cường độ nóng có sự khác nhau đáng kể; ở các tỉnh miền Bắc và thủ đô Hà Nội đợt nắng nóng diện rộng này ở sẽ kéo dài liên tục đến khoảng ngày 27/5 với mức nhiệt cao nhất trong ngày ở khu vực Bắc Bộ và thủ đô Hà Nội phổ biến trong khoảng từ 36-39 độ, có nơi trên 39 độ, từ sau ngày 27/5 miền Bắc xuất hiện mưa và nắng nóng giảm dần.

Còn ở miền Trung, khoảng thời gian từ nay đến ngày 28/5 ở khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38-40 độ, có nơi trên 40 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 40-45%; khu vực phía Đông các tỉnh từ Gia Lai đến Lâm Đồng có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ, có nơi trên 40 độ; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 45-50%; từ ngày 29/5 nắng nóng miền Trung có xu hướng giảm dần.

Với mức nhiệt dự báo từ 37–40 độ C, nhiệt độ thực tế ngoài trời tại các đô thị lớn như Hà Nội có thể chênh lệch khoảng bao nhiêu độ, và khung giờ nào trong ngày người dân cần đặc biệt lưu ý dòng nhiệt đỉnh điểm?

Ông Nguyễn Văn Hưởng: Trước tiên chúng tôi khẳng định nhiệt độ trong các bản tin dự báo vẫn đúng như đang diễn ra trong thực tế; trong các bản tin nắng nóng đầu tiên chúng tôi nhận định nhiệt độ ở Hà Nội và các tỉnh miền Bắc sẽ tăng cao tới 36-39 độ và thực tế nhiệt độ đo được đang phản ánh đúng như vậy.

Tuy nhiên có một điểm mà mọi người cần lưu ý đó là nhiệt độ trong các bản tin khí tượng là nhiệt độ không khí được đo trong điều kiện tiêu chuẩn: nhiệt kế đặt trong lều khí tượng, cách mặt đất khoảng 2 mét, có mái che và thông thoáng tự nhiên. Trong khi đó, nhiệt độ thực tế ngoài trời mà người dân cảm nhận thường chịu tác động của nhiều yếu tố khác; Đặc biệt, tại khu vực đô thị, mặt đường nhựa, bê tông, mái tôn hay các bề mặt kim loại hấp thụ và phản xạ nhiệt mạnh khiến nhiệt độ bề mặt có thể cao hơn nhiệt độ không khí từ vài độ, thậm chí đến cả chục độ.

Vì thế trong các bản tin dự báo nắng nóng chúng tôi luôn có phần lưu ý: “Nhiệt độ dự báo trong các bản tin nắng nóng và nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể chênh lệch từ 2-4 độ, thậm chí có thể cao hơn phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông, đường nhựa”. Nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn mức độ khắc nghiệt thực tế của nắng nóng, chủ động điều chỉnh kế hoạch sinh hoạt, lao động ngoài trời và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe, hạn chế nguy cơ sốc nhiệt, mất nước và các tác động bất lợi do nhiệt độ cao gây ra. Chúng tôi cũng lưu ý, khoảng thời gian từ 11h đến 16h là lúc tia cực tím (UV) hoạt động mạnh nhất và nhiệt độ đạt đỉnh.

Với thời tiết cực đoan như hiện tại, những nhóm đối tượng nào dễ bị tổn thương nhất bởi sốc nhiệt hay say nắng? Cơ quan khí tượng có khuyến cáo cụ thể gì để người dân lao động và sinh hoạt an toàn qua đợt nóng này?

Ông Nguyễn Văn Hưởng: Trong các đợt nắng nóng thì những người có sức khỏe yếu dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai là những nhóm người có khả năng chịu tác động mạnh, là bởi khả năng điều hòa thân nhiệt kém hơn, dễ bị mất nước, kiệt sức, sốc nhiệt và làm nặng thêm các bệnh nền.

Ngoài ra cũng phải nhắc tới những người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, nông dân, shipper, công nhân vệ sinh môi trường, lực lượng giao thông… phải tiếp xúc trực tiếp với nền nhiệt cao và bức xạ mặt trời trong nhiều giờ liên tục, nguy cơ say nắng, đột quỵ nhiệt rất lớn.

Những người có tiền sử bệnh mạn tính như tim mạch, huyết áp, hô hấp, tiểu đường: thời tiết nắng nóng có thể khiến bệnh diễn biến nặng hơn, đặc biệt vào buổi trưa và chiều.

Đối với người dân, điều quan trọng nhất là hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng nóng trong khung giờ từ 11h đến 16h; bổ sung đủ nước, không đợi khát mới uống; tăng cường che chắn khi ra ngoài và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa ngoài trời và phòng điều hòa. Người lao động ngoài trời cần bố trí thời gian làm việc hợp lý, tăng thời gian nghỉ giữa ca, đồng thời theo dõi các biểu hiện như mệt lả, chóng mặt, đau đầu để xử lý kịp thời nguy cơ say nắng, sốc nhiệt. Các gia đình cũng cần đặc biệt quan tâm đến trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền vì đây là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong các đợt nắng nóng kéo dài.

Ông có thể cho biết xu thế thời tiết mùa hè năm nay sẽ diễn biến ra sao?

Ông Nguyễn Văn Hường: Mùa hè năm nay nhiệt độ, số ngày nắng nóng và số đợt nắng nóng nhiều hơn năm 2025 và nhiều hơn so với trung bình.

Còn với tháng 6/2026 chúng tôi nhận định có thể xuất hiện thêm khoảng 2-3 đợt nắng nóng nữa; các đợt nắng nóng có khả năng nhiệt độ đạt mức 37-29 độ, một số nơi có thể lên 41-42 độ (đặc biệt khu vực vùng núi phía Tây của khu vực Thanh Hóa-Tp. Huế).

Xin cảm ơn ông!