Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, PGS.TS Bùi Thị An:
Ðột phá về hạ tầng giao thông là một trụ cột chiến lược mang tính dẫn dắt và lan tỏa
Hà Nội đang chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết ngay từ bây giờ, trên nhiều phương diện khác nhau, nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, khơi thông các nguồn lực phát triển và tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa tầm nhìn quy hoạch 100 năm. Trong đó, đột phá về hạ tầng giao thông được xác định là một trong những trụ cột chiến lược, mang tính dẫn dắt và lan tỏa.
Trước hết, việc đầu tư phát triển hạ tầng giao thông và tăng cường kết nối vùng được Hà Nội coi là điều kiện tiên quyết cho quá trình giãn dân, tái cấu trúc không gian đô thị và phân bổ lại các nguồn lực phát triển. Thành phố đang tập trung nguồn lực cho các công trình giao thông mang tính chiến lược, có quy mô lớn và tác động dài hạn, tiêu biểu là dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Khi tuyến vành đai này hoàn thành, Hà Nội sẽ hình thành một trục kết nối liên hoàn, gắn kết chặt chẽ khu vực trung tâm với các đô thị vệ tinh như Hòa Lạc, Sơn Tây, Sóc Sơn, Đông Anh, qua đó tạo dư địa phát triển mới, giảm áp lực dân số, hạ tầng và môi trường cho khu vực nội đô lịch sử.
Đáng chú ý, đột phá hạ tầng giao thông của Hà Nội không chỉ dừng lại ở mở rộng đường bộ, mà đang chuyển mạnh sang phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn, coi đây là “xương sống” của mô hình đô thị đa cực, đô thị bền vững. Việc khởi công tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc) là một dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị và tầm nhìn dài hạn của thành phố trong việc kết nối trung tâm Thủ đô với đô thị vệ tinh Hòa Lạc - trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia.
Ở góc độ tài nguyên và môi trường, đột phá về hạ tầng giao thông còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm:
Quy hoạch phải đi trước để tháo “nút thắt” phát triển đô thị
Giải bài toán giao thông không thể tiếp cận theo hướng tình thế, mà cần được đặt trong tổng thể quy hoạch không gian đô thị và tổ chức phát triển đô thị một cách khoa học, bài bản, dài hạn.
Trước hết, điều cốt lõi là phải xác định rõ vai trò “đi trước một bước” của hạ tầng giao thông trong quá trình phát triển đô thị. Thực tế cho thấy, ở nhiều khu vực của Hà Nội, hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật thường đi sau phát triển dân cư, nhà ở và các hoạt động kinh tế, dẫn tới quá tải, ùn tắc và chi phí khắc phục rất lớn. Vì vậy, tổ chức thực hiện quy hoạch giao thông cần gắn chặt với quy hoạch không gian, bảo đảm mỗi bước mở rộng, phát triển đô thị đều có hạ tầng giao thông tương ứng, thậm chí đi trước để đón đầu nhu cầu.
Một yêu cầu cấp bách hiện nay là Hà Nội cần cụ thể hóa rõ hơn chủ trương phát triển hạ tầng đồng bộ. Đồng bộ không chỉ giữa các loại hình giao thông đường bộ, đường sắt đô thị, giao thông công cộng, mà còn giữa giao thông với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và quản lý phát triển dân số. Nếu không kiểm soát tốt quy mô dân số, đặc biệt là dân số tập trung vào khu vực lõi đô thị, thì dù đầu tư bao nhiêu tuyến đường mới, áp lực giao thông vẫn sẽ tiếp tục gia tăng.
Trong quản lý giao thông, việc dự báo và quản lý dân số cần được thực hiện thống nhất, có một đầu mối chịu trách nhiệm, tránh tình trạng mỗi ngành, mỗi lĩnh vực đưa ra những con số khác nhau, gây khó khăn cho công tác quy hoạch và tổ chức thực hiện. Quy hoạch giao thông chỉ thực sự hiệu quả khi dựa trên các kịch bản dân số, phân bố dân cư và không gian phát triển được tính toán một cách khoa học, nhất quán.
Giám đốc Trung tâm Kiến trúc, quy hoạch Hà Nội (Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn Quốc gia), Ths.KTS Lê Hoàng Phương:
Tạo dư địa phát triển đô thị bền vững
Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng đô thị, việc đầu tư hạ tầng giao thông không thể triển khai theo cách manh mún hay bị động, mà cần được đặt trong một lộ trình tổng thể, có kế hoạch chi tiết, phù hợp với tiến trình phát triển đô thị và khả năng huy động các nguồn lực xã hội. Đây là yêu cầu mang tính nền tảng để bảo đảm hiệu quả đầu tư, đồng thời tránh lãng phí và chồng chéo trong quá trình triển khai.
Trước hết, cần xây dựng các kế hoạch đầu tư giao thông một cách bài bản, có thứ tự ưu tiên rõ ràng, gắn chặt với quy hoạch không gian đô thị. Trong đó, các dự án giao thông khung, có vai trò dẫn dắt phát triển, phải được xác định là trọng tâm và chủ động đi trước một bước. Việc nghiên cứu tiền khả thi, khả thi các dự án cần được thực hiện sớm, kỹ lưỡng, không chỉ nhằm hoàn thiện hồ sơ đầu tư, mà còn tạo cơ sở quan trọng cho công tác kêu gọi, thu hút và chuẩn bị nguồn vốn đầu tư từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm cả ngân sách nhà nước và các nguồn lực xã hội hóa.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng giao thông, việc giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử cần được thực hiện đồng bộ thông qua tái cấu trúc không gian đô thị. Một trong những giải pháp quan trọng là đẩy mạnh di dời các cơ sở giáo dục đại học, y tế ra khỏi khu vực nội đô, gắn với việc hình thành các cụm trường đại học mới và các tổ hợp y tế đa chức năng theo đúng quy hoạch. Khi các chức năng này được bố trí hợp lý hơn ở các khu vực ngoài trung tâm, áp lực lên hạ tầng kỹ thuật, giao thông và môi trường trong nội đô sẽ từng bước được giảm tải.
Có thể khẳng định, khi Hà Nội chủ động đầu tư hạ tầng giao thông đi trước một bước, gắn với tái cấu trúc không gian đô thị và phân bố lại các chức năng đô thị, thành phố sẽ từng bước tháo gỡ những “điểm nghẽn” lớn hiện nay. Đây chính là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân và đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn.
Bảo Hân thực hiện