TPHCM: Số hóa dữ liệu đất đai, nâng cao tính minh bạch

3 giờ trướcBài gốc

TPHCM xây dựng CSDL đất đai hướng đến phục vụ, phát triển Chính phủ số, minh bạch hóa quản lý đất đai.

Với mục tiêu hoàn thiện cơ sở dữ liệu (CSDL) đất đai đảm bảo tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”, phục vụ phát triển Chính phủ số và minh bạch hóa quản lý đất đai, Chính phủ đã triển khai chiến dịch “90 ngày làm giàu, làm sạch CSDL đất đai” trên cả nước.

PHÓNG VIÊN: - Ông có thể phác họa việc khởi động “làm sạch” CSDL đất đai tại TPHCM?

Ông NGUYỄN TOÀN THẮNG: - Tình hình quản lý đất đai và CSDL đất đai trước khi triển khai Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNN&MT ngày 31-8-2025, TPHCM là một trong các địa phương trọng điểm triển khai xây dựng, hoàn thiện CSDL quốc gia về đất đai - một trong 6 CSDL quốc gia nền tảng để phát triển chính phủ điện tử hướng tới chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Sở NN-MT TPHCM là cơ quan chủ trì, thường trực, tham mưu UBND thành phố ban hành Quyết định thành lập Ban chỉ đạo và Tổ công tác của thành phố; xây dựng kế hoạch chi tiết hướng dẫn và chỉ đạo các đơn vị triển khai thực hiện các nội dung thuộc thẩm quyền, đảm bảo hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ, chất lượng và đúng tiến độ.

Việc làm giàu, làm sạch CSDL đất đai sẽ tạo lập hệ thống dữ liệu đồng bộ, thống nhất và dùng chung, làm công cụ minh bạch, hiệu quả cho quản lý nhà nước về đất đai; đồng thời nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công cho người dân và doanh nghiệp, giúp giải quyết thủ tục nhanh chóng, chính xác, giảm hồ sơ giấy tờ.

Trong bối cảnh chính quyền địa phương thực hiện mô hình 2 cấp (cấp thành phố và cấp xã/phường), khối lượng nhiệm vụ quản lý đất đai chuyển về cấp xã rất lớn, đòi hỏi phải sớm có CSDL đất đai hoàn thiện để các địa phương có công cụ quản lý và phục vụ người dân tốt hơn.

TPHCM sau hợp nhất đã từng bước xây dựng CSDL đất đai nhưng chưa đồng bộ trên toàn địa bàn. Dữ liệu tại 3 đơn vị hành chính cấp tỉnh trước đây được vận hành trên 3 phần mềm khác nhau. Từ ngày 1-7-2025, tiến hành chuyển đổi CSDL đất đai trên phần mềm VBDLIS.

Do lịch sử để lại trong quá trình cập nhật, quản lý, khai thác sử dụng CSDL còn bộc lộ một số hạn chế, chồng chéo, dữ liệu chưa thống nhất, thiếu thông tin (thí dụ thiếu số CCCD của chủ sử dụng), trùng lặp hoặc sai lệch thông tin thửa đất, chưa được xác thực với dữ liệu dân cư...

Về hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ quản lý đất đai của TPHCM còn bất cập, trang thiết bị máy chủ, máy trạm được đầu tư nhưng chưa đồng bộ; đường truyền kết nối ở nhiều nơi chưa ổn định; hệ thống phần mềm quản lý CSDL đất đai không thống nhất theo từng địa phương.

Nhìn chung, trước khi triển khai Chiến dịch 90 ngày, CSDL đất đai của TPHCM chưa đáp ứng nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống”. Chất lượng dữ liệu chưa đồng đều, còn sai sót, dữ liệu phân tán rời rạc giữa các địa bàn. Hạ tầng kỹ thuật và phần mềm quản lý cần đầu tư đồng bộ để đảm bảo an toàn, thông suốt.

Những khó khăn, vướng mắc tồn tại từ giai đoạn trước như hồ sơ lịch sử chưa đầy đủ, dữ liệu phân mảnh, thay đổi địa giới hành chính, năng lực cán bộ địa chính cấp xã không đồng đều… chính là thách thức đặt ra khi bắt đầu chiến dịch.

Đây cũng là lý do thành phố cần thực hiện một chiến dịch tổng lực để “làm giàu, làm sạch” dữ liệu đất đai, khắc phục các tồn tại, hướng tới xây dựng hệ thống CSDL đất đai hoàn chỉnh, đồng bộ trên toàn địa bàn.

- Vậy sau Chiến dịch 90 ngày kết quả đạt được như thế nào, thưa ông?

- TPHCM đã hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu đặt ra trong Kế hoạch 515, nhiều mặt đạt và vượt yêu cầu. Một số kết quả nổi bật như hoàn thành rà soát, làm giàu, làm sạch trên 3,8 triệu hồ sơ đất đai, xác thực hơn 4,9 triệu bản ghi thông tin dân cư, đồng bộ 100% dữ liệu lên CSDL quốc gia, được Bộ NN-MT đánh giá cao.

Toàn bộ hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai TPHCM tập trung mọi nguồn lực để scan (quét) số hóa nhập liệu, chỉnh lý, bổ sung thông tin hồ sơ đất đai đang quản lý. TPHCM đã làm tốt khâu tập huấn, hướng dẫn ban đầu, và trong suốt chiến dịch duy trì kiểm tra, đôn đốc thường xuyên, kịp thời tháo gỡ vướng mắc (như bổ sung thiết bị, điều động nhân lực hỗ trợ).

Nhờ đó đã hoàn thành chiến dịch đúng hạn với chất lượng dữ liệu đảm bảo. Chiến dịch đã tạo tác động rõ rệt đến công tác cải cách thủ tục hành chính (TTHC), CSDL đất đai sạch đã giúp thành phố phê duyệt quy trình điện tử rút gọn, giảm phiền hà cho dân.

Một số kết quả cụ thể, như việc rà soát danh sách chủ sử dụng đất chưa xác thực CCCD. Theo đó, tổng số chủ sử dụng đất/sở hữu tài sản gắn liền với đất đã được cấp giấy chứng nhận nhưng chưa xác thực, được đối chiếu khớp với CSDL quốc gia về dân cư (bao gồm đã được xây dựng và chưa được xây dựng CSDL đất đai) là hơn 4,9 triệu chủ sử dụng.

- Thưa ông sau khi “làm sạch” việc dùng chung CSDL thực hiện như thế nào?

- Sau khi triển khai đồng bộ dữ liệu lần đầu và chuyển toàn bộ dữ liệu đất đai đang vận hành tại địa phương vào hệ thống quốc gia, TPHCM đã tiến hành đồng bộ thường xuyên về CSDL đất đai quốc gia VNLIS theo thời gian thực, đúng theo chỉ đạo của Bộ NN-MT.

Về kết nối, chia sẻ CSDL đất đai với các cơ quan tại địa phương để tiếp nhận, giải quyết TTHC về đất đai, tài sản gắn liền với đất và xác định nghĩa vụ tài chính cho người dân, doanh nghiệp. Kết nối, liên thông CSDL đất đai với ngành thuế. Đồng thời phục vụ các phường, xã nắm bắt, quản lý việc chấp hành nghĩa vụ của công dân với nhà nước về đất đai.

Kết nối, liên thông CSDL đất đai giữa phần mềm VBDLIS với Cổng dịch vụ công quốc gia, nhằm phục vụ quản lý hồ sơ, quy trình giải quyết TTHC. Kết nối chia sẻ CSDL đất đai với dữ liệu công chứng trên địa bàn, nhằm thực hiện các thủ tục công chứng, hạn chế tối đa các trường hợp làm giả giấy chứng nhận.

Song song đó, Sở NN-MT tiếp tục chỉ đạo hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai, UBND cấp phường/xã cập nhật liên tục và thường xuyên CSDL, nhằm ngăn chặn, cảnh báo, tranh chấp đất đai, các trường hợp thu hồi đất… cũng như đảm bảo tiến trình giải quyết hồ sơ được thông suốt từ khâu tiếp nhận đến khâu trả kết quả.

Các kết nối, chia sẻ liên thông CSDL nêu trên, là nền tảng cho công tác cải cách hành chính, xử lý hồ sơ giữa các cơ quan trên địa bàn thành phố, hướng tới cắt giảm các loại giấy tờ đã có trong CSDL khi giải quyết TTHC cho người dân và doanh nghiệp, cũng như cắt giảm thời gian giải quyết TTHC theo chỉ đạo của Chính phủ và UBND thành phố.

Hiện nay 100% hồ sơ đã khai thác CSDL đất đai trực tiếp trên hệ thống VBDLIS đồng bộ, ánh xạ với hệ thống giải quyết TTHC thành phố và dịch vụ công trong toàn bộ quy trình đăng ký, cấp giấy chứng nhận, chỉnh lý biến động, hợp thửa, tách thửa…

Các đơn vị liên quan (xã, phường, văn phòng đăng ký đất đai, các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai) đã thực hiện xử lý hồ sơ trên cùng một quy trình liên thông, không tách rời từng khâu như trước đây, giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết. Tuy nhiên, hiện nay chưa có ứng dụng liên thông dành riêng cho tổ chức, nên việc xử lý hồ sơ nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ công.

Với mục tiêu tiếp tục hoàn thiện CSDL đất đai kết hợp việc chuyển từ công tác tiền kiểm sang hậu kiểm, thì việc thu thập tạo lập dữ liệu hiện trạng quản lý, sử dụng đất đưa lên phần mềm CSDL đất đai là cần thiết, đóng vai trò quan trọng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai.

Việc kết nối dữ liệu giúp minh bạch thông tin, đồng bộ giữa cơ quan Thuế - Văn phòng Đăng ký đất đai - UBND cấp xã - Sở NN-MT, giảm yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ.

- Theo ông việc chia sẻ CSDL này sẽ tạo hiệu quả rõ rệt?

- Việc xây dựng và vận hành CSDL đất đai đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ do cán bộ có thể dễ dàng tra cứu, đối chiếu thông tin về thửa đất, chủ sử dụng và các dữ liệu liên quan, qua đó giảm các thao tác thủ công, hạn chế sai sót và nâng cao tính minh bạch.

Trong thời gian tới, Sở NN-MT sẽ tham mưu UBND thành phố triển khai tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC về đất đai theo hướng tinh gọn hơn, bao gồm: cắt giảm các bước công việc không cần thiết; cắt giảm thành phần hồ sơ thông qua việc khai thác, sử dụng trực tiếp thông tin đã có trong CSDL đất đai, CSDL quốc gia về dân cư và các CSDL khác; đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết TTHC, tiến tới cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ cao, phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận tiện, hiệu quả hơn. Xây dựng mã định danh thửa đất để kết nối, tích hợp với nền tảng địa chỉ số quốc gia và CSDL quốc gia khác.

- Vậy những nhiệm vụ nào Sở NN-MT sẽ tiếp tục hoàn thiện trong thời gian tới, thưa ông?

- Sau Chiến dịch 90 ngày, Sở NN-MT TPHCM xác định nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 là tiếp tục hoàn thiện CSDL theo Kế hoạch 515/KH-BCA-BNN&MT. Duy trì cập nhật CSDL thường xuyên, xác định công tác quản lý, cập nhật, chỉnh lý CSDL đất đai là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của các cấp chính quyền.

Sau chiến dịch, Sở NN-MT tiếp tục chỉ đạo hệ thống văn phòng đăng ký đất đai thành phố thực hiện ngay việc cập nhật biến động đất đai hàng ngày vào hệ thống (cấp mới, chuyển nhượng, thế chấp, thừa kế, biến động quy hoạch…) theo phương châm: “dữ liệu được phát sinh đến đâu sạch đến đó”; bảo đảm dữ liệu được vận hành, cập nhật luôn “đúng-đủ-sạch-sống-thống nhất-dùng chung”, phản ánh kịp thời thực tế sử dụng đất.

Song song đó, chú trọng bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu: duy trì cơ chế sao lưu dữ liệu định kỳ, nâng cấp tường lửa bảo mật, phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ, Công an thành phố đánh giá an ninh mạng cho hệ thống.

Sở NN-MT sẽ tham mưu UBND TPHCM nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý, vận hành CSDL đất đai. Tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu về sử dụng phần mềm, cập nhật dữ liệu cho cán bộ địa chính cấp xã/phường, đảm bảo 100% xã, phường vận hành thành thạo hệ thống.

Thành phố cũng sẽ bổ sung nguồn lực và hạ tầng kỹ thuật khi cần thiết (mua sắm thêm thiết bị, mở rộng đường truyền) để việc cập nhật CSDL được thông suốt. Về thể chế, sẽ xây dựng và hoàn thiện các quy chế nội bộ về quản lý, khai thác CSDL đất đai.

- Xin cảm ơn ông.

Trên cơ sở CSDL đất đai đã có, Sở NN-MT tập trung tái cấu trúc quy trình, TTHC về đất đai theo hướng “lấy dữ liệu làm trung tâm”. Rà soát cắt giảm tối đa yêu cầu giấy tờ trùng lặp trong hồ sơ thủ tục, đẩy nhanh việc thực hiện thủ tục hoàn toàn trên môi trường điện tử đối với các dịch vụ công.

ĐỖ TRÀ GIANG (thực hiện)

Nguồn SGĐT : https://dttc.sggp.org.vn/tphcm-so-hoa-du-lieu-dat-dai-nang-cao-tinh-minh-bach-post130985.html