Khoảng một năm trở lại đây, các chiến dịch tấn công của Nga chủ yếu dựa vào bộ binh, với việc sử dụng các phương tiện cơ động hạng nhẹ như xe máy, xe địa hình và thậm chí cả ngựa. Đáng chú ý, lực lượng xe tăng – từng được coi là trụ cột trong các chiến dịch tác chiến trên bộ của Nga – xuất hiện hạn chế trên chiến trường. Theo các nhà phân tích quân sự, nhiều xe tăng và phương tiện bọc thép đã bị rút khỏi tuyến đầu do mối đe dọa ngày càng gia tăng từ máy bay không người lái.
Xe tăng Nga. Ảnh: AP
Thời gian qua, Nga đã tìm cách đưa xe bọc thép trở lại chiến đấu, trong đó có việc lắp đặt các loại lưới bảo vệ và giáp che tự chế cho xe tăng nhằm giảm thiểu nguy cơ bị UAV tấn công. Tuy nhiên, những biện pháp này được cho là chỉ mang lại hiệu quả hạn chế. Việc thiếu sự yểm trợ hiệu quả của xe bọc thép khiến các đợt tiến công của bộ binh Nga diễn ra chậm, dễ bị phát hiện và chịu tổn thất lớn hơn trước hỏa lực của Ukraine, trong khi kết quả đạt được trên thực địa còn hạn chế.
Chiến thuật xe tăng mới của Nga
Bộ Quốc phòng Nga cho biết nước này đang tìm cách đưa lực lượng xe tăng trở lại vai trò tác chiến trên chiến trường Ukraine thông qua việc áp dụng một chiến thuật mới. Theo mô tả, chiến thuật này sử dụng cặp xe tăng phối hợp, hoạt động dưới sự yểm trợ liên tục của máy bay không người lái (UAV).
Cụ thể, một xe tăng sẽ triển khai ở vị trí tương đối an toàn phía sau để thực hiện nhiệm vụ bắn yểm trợ, trong khi chiếc còn lại cơ động nhanh về phía trước, tiến sát tuyến tiếp xúc. UAV đóng vai trò then chốt trong việc trinh sát, phát hiện mục tiêu, hiệu chỉnh hỏa lực và cung cấp nhận thức tình huống theo thời gian thực. Hai xe tăng luân phiên đảm nhiệm các vai trò tấn công và yểm trợ nhằm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và tấn công, đồng thời duy trì hỏa lực liên tục nhằm gây sức ép lên các tuyến phòng thủ.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, cách tiếp cận này hướng tới việc làm gián đoạn hệ thống trinh sát, cảm biến và hỏa lực của đối phương, qua đó tạo điều kiện cho các đòn tiến công cục bộ và tìm kiếm khả năng đột phá chiến thuật.
Chiến thuật trên cho thấy sự khác biệt rõ rệt so với học thuyết tác chiến xe tăng truyền thống trước đây. Trong mô hình cũ, các chiến dịch tấn công thường bắt đầu bằng những đợt pháo kích quy mô lớn nhằm làm suy yếu tuyến phòng thủ đối phương, sau đó là các đợt tiến công đồng loạt của lực lượng xe tăng và bộ binh cơ giới. Khi mục tiêu bị chiếm giữ, pháo binh tiếp tục tiến lên phía trước và chu trình này được lặp lại.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, môi trường tác chiến hiện nay không còn phù hợp với các cuộc tiến công bọc thép quy mô lớn. Những hoạt động cơ động tập trung dễ dàng bị UAV trinh sát phát hiện và nhanh chóng trở thành mục tiêu tấn công chính xác. Trong điều kiện tác chiến đô thị, các điểm nghẽn địa hình xuất hiện dày đặc, nên một phương tiện bị phá hủy cũng có thể làm đình trệ toàn bộ mũi tiến công. Thực tế này từng được ghi nhận trong một cuộc tấn công xe tăng của Nga gần Pokrovsk vào đầu năm 2025.
Bên cạnh đó, chiến thuật mới cũng phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của UAV trong các hoạt động tác chiến hiện đại. Dù Nga đã tích hợp UAV vào học thuyết quân sự trong nhiều năm, cách tiếp cận hiện nay cho thấy UAV đang đảm nhiệm một phần vai trò vốn thuộc về pháo binh truyền thống, đặc biệt trong trinh sát, dẫn đường hỏa lực và tấn công chính xác. Mặc dù pháo binh vẫn giữ vai trò nhất định, sự chuyển dịch này được xem là phù hợp với xu hướng chung trên chiến trường Ukraine, nơi UAV đã trở thành một trong những nguyên nhân chính gây tổn thất về nhân lực và phương tiện của các bên tham chiến.
Những thách thức đối với chiến thuật xe tăng mới của Nga
Mặc dù chiến thuật xe tăng mới cho thấy sự điều chỉnh đáng kể so với cách thức tác chiến bọc thép truyền thống của Nga nhưng vẫn chưa giải quyết triệt để những hạn chế mang đang ảnh hưởng đến các hoạt động quân sự của nước này.
Trước hết, việc triển khai xe tăng theo đội hình phân tán và cơ động giúp giảm nguy cơ bị tấn công hàng loạt bởi máy bay không người lái (UAV) nhưng các phương tiện này vẫn dễ bị phát hiện và tấn công. Nhiều UAV của Ukraine được điều khiển từ ngoài tầm hỏa lực trực tiếp của xe tăng, khiến khả năng trấn áp hoặc vô hiệu hóa người điều khiển UAV trở nên hạn chế. Ngoài ra, khi khai hỏa, xe tăng có thể bị phát hiện thông qua tín hiệu âm thanh và hình ảnh, làm gia tăng nguy cơ bị nhắm mục tiêu. Điểm yếu này được cho sẽ rõ rệt hơn khi UAV ngày càng được trang bị các cảm biến tiên tiến và thuật toán phát hiện tự động.
Bên cạnh đó, chiến thuật mới của Nga phụ thuộc lớn vào khả năng duy trì các liên kết thông tin ổn định giữa các xe tăng, UAV yểm trợ và các đơn vị bộ binh phối hợp. Tuy nhiên, năng lực tác chiến điện tử của Ukraine được cho là đã gây nhiều khó khăn cho việc bảo đảm thông tin liên lạc, thông qua các biện pháp gây nhiễu, làm gián đoạn hoặc vô hiệu hóa các kênh truyền dẫn. Điều này làm suy giảm hiệu quả phối hợp tác chiến và làm tăng nguy cơ các đơn vị xe tăng bị cô lập trên chiến trường.
Hậu cần cũng là một thách thức đáng kể. Hoạt động của xe tăng đòi hỏi lượng lớn nhiên liệu diesel cũng như chuỗi bảo đảm kỹ thuật phức tạp. Trong bối cảnh hiện nay, Nga đang gặp khó khăn trong việc duy trì tiếp tế nước, lương thực và đạn dược cho các đơn vị tiền tuyến, do các tuyến vận chuyển thường xuyên bị UAV Ukraine phát hiện và tấn công, đặc biệt tại những khu vực gần tuyến giao tranh. Việc tái triển khai xe tăng trong điều kiện này nhiều khả năng sẽ tạo thêm áp lực lên hệ thống hậu cần vốn đã chịu căng thẳng, đồng thời đòi hỏi phải bảo vệ các tuyến tiếp tế chặt chẽ hơn trong môi trường bị giám sát và tấn công liên tục bằng UAV.
Tác động của chiến thuật xe tăng mới trên chiến trường
Bất chấp những hạn chế nêu trên, chiến thuật sử dụng xe tăng mới có thể mang lại cho Nga một số lợi ích nhất định. Trên tuyến mặt trận dài khoảng 1.000km, các lực lượng Nga chỉ đạt được những bước tiến hạn chế, dù phải chịu tổn thất lớn, khi tìm cách kiểm soát các khu vực chiến lược như Pokrovsk, Kostiantynivka, Chasiv Yar và Toretsk. Các đợt tiến công bằng bộ binh đã giúp Nga tạo ra một số điểm thâm nhập vào tuyến phòng thủ của Ukraine, song nhìn họ chung thiếu hỏa lực cần thiết để củng cố và giữ vững các vị trí đã chiếm được. Trong bối cảnh đó, việc tái triển khai xe tăng theo chiến thuật mới có thể cung cấp hỏa lực bổ sung, hỗ trợ bộ binh tiến sâu hơn và duy trì quyền kiểm soát địa hình.
Ngoài ra, việc đưa xe tăng trở lại tác chiến cũng đánh dấu sự tái xuất của một loại vũ khí chủ lực vốn gần như vắng bóng trong các hoạt động chiến đấu suốt hơn một năm qua.
Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)