Trong hơn một năm qua, lực lượng Nga tiếp tục tiến quân trên chiến trường Ukraine dù không kiểm soát bất kỳ thành trì đô thị nào.
Sang năm 2026, các hoạt động quân sự của Moscow vẫn tiếp tục. Theo các chuyên gia quân sự và những nhóm theo dõi chiến trường độc lập, Nga dường như sắp hoàn tất việc kiểm soát 3 khu vực chiến lược trong vài tuần hoặc vài tháng tới.
Nếu chiếm được cả 3 địa điểm, gồm thị trấn Huliaipole (tỉnh Zaporizhzhia) ở phía đông nam và hai TP Pokrovsk, Myrnohrad (tỉnh Donetsk), Nga sẽ có chỗ đứng tại các đô thị để bố trí binh lực, tổ chức hậu cần cho những đợt tấn công tiếp theo, đồng thời có thêm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian, theo tờ The New York Times.
Nga có thêm những bước tiến mới ở phía nam
Mũi tiến công đáng chú ý nhất của Nga hiện nằm ở khu vực Zaporizhzhia. Theo bản đồ chiến trường của các nhóm độc lập và theo Đại úy Dmytro Filatov, một sĩ quan Ukraine đang chiến đấu tại đây, Huliaipole - thị trấn từng giữ vai trò trụ cột của một phần mặt trận này suốt nhiều năm - gần như đã nằm hoàn toàn dưới sự kiểm soát của Nga.
Ông Filatov, chỉ huy Trung đoàn Đột kích Độc lập số 1, nói với The New York Times vào tuần trước rằng lực lượng Ukraine vẫn giữ được một vài tòa nhà bên trong Huliaipole. “Nhưng phần lớn thị trấn đã hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của đối phương” - ông nói, đồng thời cho biết 95% binh sĩ tại đây là người Nga.
Huliaipole, với dân số trước chiến sự khoảng 12.000 người, là một trong những trung tâm đô thị cuối cùng ở khu vực này còn do Ukraine kiểm soát, ngoài thủ phủ vùng là TP Zaporizhzhia. Phía sau Huliaipole là những cánh đồng trống trải, khiến quân đội Ukraine có rất ít khu vực xây dựng kiên cố để cố thủ và ngăn chặn đà tiến của Nga.
Cách Huliaipole khoảng 64 km về phía tây, lực lượng Nga đang áp sát vùng ngoại ô TP Zaporizhzhia - trung tâm công nghiệp có 700.000 dân, nổi tiếng với ngành thép. Bản đồ chiến trường cho thấy quân đội Nga chỉ còn cách lối vào phía nam TP khoảng 24 km. Các chuyên gia quân sự cảnh báo rằng nếu Moscow tiếp tục tiến thêm, khu vực này sẽ nằm trong tầm hoạt động của các máy bay không người lái (UAV) tấn công cỡ nhỏ của Nga, khiến khu vực phải đối mặt các đợt tập kích đường không suốt ngày đêm.
Các nhà phân tích cho rằng Nga giành được bước tiến tại đây vì tuyến phòng thủ của Ukraine mỏng do Kiev dồn lực lượng để giữ các TP ở tỉnh Donetsk lân cận.
Tuy nhiên, ngay tại Donetsk, binh sĩ Ukraine cũng đang ở trong tình thế khó khăn.
Ukraine trên bờ thất thủ tại Pokrovsk và Myrnohrad
Một đơn vị pháo binh Ukraine đang bắn pháo vào các vị trí của Nga gần TP Pokrovsk (tỉnh Donetsk) vào tháng 12-2025. Ảnh: Tyler Hicks/The New York Times
Tại Donetsk, Ukraine tập trung bảo vệ 2 thành phố Pokrovsk và Myrnohrad, nơi trước chiến sự có tổng dân số hơn 100.000 người. Việc triển khai binh lực tại đây, kết hợp với tác chiến UAV tinh vi, đã làm chậm các đợt tấn công của Nga đến mức gần như giậm chân tại chỗ.
Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ), công bố hồi tháng 1, cho thấy trong suốt một năm rưỡi tấn công Pokrovsk và Myrnohrad, quân Nga chỉ tiến được trung bình khoảng 70 m mỗi ngày.
Theo báo cáo này, kể từ năm 2024, Nga chỉ kiểm soát thêm chưa đến 1,5% lãnh thổ Ukraine.
CSIS cũng ước tính rằng trong năm ngoái, lực lượng Nga chịu khoảng 415.000 người chết, bị thương hoặc mất tích trong các trận đánh chủ yếu tập trung vào 2 thành phố này.
Dù vậy, theo giới quan sát, Moscow tin rằng họ có thể cầm cự lâu hơn Kiev trong cuộc chiến tiêu hao, dựa vào việc tuyển quân liên tục để bổ sung lực lượng. Nga nhiều lần tăng viện cho Pokrovsk và Myrnohrad. Hiện chỉ còn một số khu vực nhỏ ở vùng ven 2 thành phố vẫn đang tranh chấp.
Nếu kiểm soát hoàn toàn 2 thành phố này, Nga có thể tận dụng để che giấu các kíp vận hành UAV, đồng thời khai thác hệ thống đường bộ và đường sắt nhằm tinh gọn công tác hậu cần.
Mục tiêu tiếp theo là Kostyantynivka
Nhà ga xe lửa bị phá hủy ở TP Kostyantynivka (tỉnh Donetsk, miền đông Ukraine). Ảnh: David Guttenfelder/The New York Times
Các chuyên gia quân sự nhận định, nếu chiếm được Pokrovsk và Myrnohrad, Moscow sẽ có bàn đạp để tiến lên phía bắc, theo đuổi mục tiêu kiểm soát toàn bộ khu vực Donetsk - nơi Nga đã nắm khoảng 3/4 diện tích.
Một mục tiêu lớn có thể là TP Kostyantynivka, nằm cách đó khoảng 40 km về phía đông.
Kostyantynivka là cửa ngõ phía nam của chuỗi thành phố tạo thành tuyến phòng thủ chủ lực cuối cùng của Ukraine tại Donetsk. Nếu thành phố này thất thủ, gần như toàn bộ các đô thị ở xa hơn về phía bắc sẽ nằm trong tầm hoạt động của UAV Nga, đồng thời Moscow sẽ kiểm soát được một tuyến đường then chốt nối liền các thành phố này.
Theo bản đồ chiến trường, sau khi từng bước bao vây một phần thành phố vào năm ngoái, lực lượng Nga bắt đầu thâm nhập vào đây trong mùa đông 2025. Moscow cũng gia tăng các đòn tấn công bằng UAV nhằm vào những tuyến đường mà quân đội Ukraine sử dụng để tiếp tế cho thành phố.
Một chỉ huy lữ đoàn Ukraine gần đây cho biết việc tiếp cận Kostyantynivka đã trở nên nguy hiểm đến mức phần lớn nhiệm vụ tiếp tế vào thành phố phải giao cho các phương tiện điều khiển từ xa dạng robot đảm nhiệm.
Nếu quân Nga tiếp tục tiến trên chiến trường, Ukraine có thể sẽ phải đối mặt sức ép lớn hơn trên mặt trận ngoại giao, trong đó có sức ép từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - người từng lặp lại quan điểm của Nga rằng Ukraine nên nhượng đất trong một thỏa thuận hòa bình để tránh giao tranh kéo dài.
THẢO VY