Nga tái định hình nền kinh tế như thế nào trong năm 2025 giữa xung đột leo thang với Ukraine-Kỳ cuối

3 giờ trướcBài gốc

Động lực từ sự tự chủ

Người dân mua hàng tại siêu thị ở Moskva, Liên bang Nga. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Sau hơn ba năm triển khai mạnh mẽ các chính sách thay thế nhập khẩu, Liên bang Nga đã chuyển đổi đáng kể cấu trúc thương mại đối ngoại và năng lực sản xuất trong nước.

Theo Trung tâm phân tích Delovoy Profil, kể từ năm 2021, kim ngạch nhập khẩu đã giảm khoảng 22%, từ 315 tỷ USD xuống còn 247 tỷ USD vào năm 2024.

Xu hướng giảm này tiếp tục trong đầu năm 2025 nhưng với tốc độ chậm hơn, giảm 2,9% trong bốn tháng đầu năm.

Mức giảm rõ rệt nhất được ghi nhận ở nhập khẩu máy móc và thiết bị, giảm 12% trong năm 2024 và giảm thêm 3,6% trong quý I năm 2025.

Ngân hàng Trung ương Liên bang Nga ước tính rằng nền kinh tế đã thích nghi với phần lớn những thay đổi mạnh mẽ từ bên ngoài.

Trong năm 2025, ngân sách liên bang đã phân bổ hơn 850 tỷ ruble cho các chương trình thay thế nhập khẩu.

Các cơ chế hỗ trợ bao gồm trợ cấp cho nội địa hóa sản xuất, ưu đãi thuế và đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu song song, vốn đang dần giảm về quy mô.

Các chuyên gia ước tính rằng việc thay thế nhập khẩu đầy đủ trong các ngành then chốt có thể đạt được trong giai đoạn 2027-2031.

Tuy nhiên, kết quả của các nỗ lực thay thế nhập khẩu là rất không đồng đều. Tiến bộ đáng kể đã đạt được trong các ngành công nghệ thấp và trung bình, như sản xuất thực phẩm, công nghiệp nhẹ và điện tử cơ bản (chẳng hạn bộ nguồn và vi mạch đơn giản), nơi tỷ lệ thay thế đã đạt 70–90%.

Thành công một phần được ghi nhận ở các lĩnh vực công nghệ trung bình và cao như chế tạo máy và viễn thông, nơi việc thay thế vẫn phụ thuộc vào linh kiện từ Trung Quốc và hoạt động tái xuất. Ví dụ, 60-70% thiết bị viễn thông hiện nay được cung ứng thông qua Trung Quốc hoặc lắp ráp trong Liên minh Kinh tế Á-Âu.

Những hạn chế trong thay thế nhập khẩu bộc lộ rõ ở các lĩnh vực công nghệ cao và chịu quản lý chặt chẽ, đặc biệt là dược phẩm và sản xuất thiết bị y tế, nơi sự phụ thuộc vào nhập khẩu vẫn mang tính then chốt.

Đồng ruble tăng giá: sức mạnh hay rủi ro?

Kể từ đầu năm 2025, theo hãng tin Bloomberg của Mỹ, đồng ruble của Liên bang Nga đã tăng giá 45% so với đồng USD.

Bloomberg cho biết ruble hiện nằm trong nhóm năm tài sản có mức tăng giá tốt nhất toàn cầu, chỉ sau bạch kim, bạc, palladium và vàng.

Đây là mức tăng mạnh nhất của đồng ruble kể từ ít nhất năm 1994.

Bloomberg cho rằng đà tăng này chủ yếu xuất phát từ sự sụt giảm mạnh nhu cầu ngoại tệ tại Liên bang Nga trong bối cảnh các lệnh trừng phạt vẫn tiếp diễn.

Sự hỗ trợ bổ sung đến từ việc bán ngoại tệ và chính sách tiền tệ nghiêm ngặt của Ngân hàng Trung ương Liên bang Nga: lãi suất điều hành cao đã khiến các tài sản bằng đồng ruble trở nên hấp dẫn hơn đối với người dân trong nước.

Các hạn chế đối với giao dịch tiền tệ được áp đặt cả bởi cơ quan quản lý lẫn hệ quả của các lệnh trừng phạt đã làm giảm mạnh nhu cầu ngoại tệ từ bên ngoài.

Đối với Ngân hàng Trung ương Liên bang Nga, việc đồng ruble mạnh lên có lợi cho mục tiêu kiềm chế lạm phát.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế thuộc Viện Tăng trưởng Stolypin ở Moskva cảnh báo rằng xu hướng này có thể tiềm ẩn rủi ro.

Trong báo cáo được Bloomberg dẫn lại, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng một “đồng ruble bị định giá quá cao” có thể làm suy yếu khả năng cạnh tranh và làm giảm sức hấp dẫn đầu tư của đất nước.

Rào cản đầu tư: tăng trưởng chịu áp lực

Chính sách tiền tệ thắt chặt, chi phí vốn cao, áp lực tài khóa và sự bất định về các quy định trong tương lai đã kìm hãm hoạt động kinh doanh cũng như tâm lý lạc quan về đầu tư. Hệ quả là tăng trưởng chậm lại và đầu tư suy giảm.

Trong nửa cuối năm 2025, áp lực tài khóa đối với doanh nghiệp và hộ gia đình (trong bối cảnh kỳ vọng có thay đổi về thuế suất từ năm 2026) bắt đầu làm bùng phát trở lại lạm phát, qua đó hạn chế khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ hơn nữa của ngân hàng trung ương.

Việc nới lỏng nhẹ trong mùa hè và mùa thu chỉ mang lại cú hích khiêm tốn cho hoạt động đầu tư. Nhìn chung, xu hướng không thay đổi, với hoạt động đầu tư tiếp tục chậm lại và nhận định về môi trường kinh doanh trong khu vực kinh tế thực xấu đi.

Điều này được Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin xác nhận khi ông cho biết động lực đầu tư tại Liên bang Nga trở nên khiêm tốn hơn trong năm 2025, dù vẫn duy trì tăng trưởng dương.

Ông Putin lưu ý rằng trong ba năm trước đó, đầu tư tại Liên bang Nga đã tăng với tốc độ cao. “Trong ba năm qua, đầu tư đã tăng đáng kể: 6,7% vào năm 2022, 9,8% vào năm 2023 và 7,4% vào năm 2024. Tăng trưởng năm nay khiêm tốn hơn, nhưng nhìn chung vẫn là tích cực”, ông Putin nói.

Thiếu lao động: thị trường việc làm thắt chặt

Tính đến tháng 10/2025, thị trường lao động Liên bang Nga rơi vào một tình thế nghịch lý. Tỷ lệ thất nghiệp ổn định quanh mức 2,3%, đánh dấu mức thấp kỷ lục trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, nguồn cung lao động gần như đã cạn kiệt. Đến cuối năm 2024, số người có việc làm đạt khoảng 74,6 triệu, tăng 2,3 triệu so với ba năm trước đó.

Điều này cho thấy nền kinh tế hầu như không còn lao động sẵn có và các doanh nghiệp trên khắp cả nước đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân sự nghiêm trọng, cùng với sự thiếu hụt mang tính cấu trúc của lao động có tay nghề.

Khi năm sắp khép lại, thị trường lao động quá nóng của Liên bang Nga đang dần hạ nhiệt. Doanh nghiệp áp dụng cách tiếp cận thận trọng hơn trong tuyển dụng, với số lượng tin tuyển dụng chủ động giảm xuống còn khoảng 1,1 triệu, giảm 26% so với năm trước.

Xu hướng này có vẻ nhất quán; vào tháng 5/2025, các nhà tuyển dụng đăng ít hơn 25% số vị trí trống so với tháng 5/2024.

Sự thay đổi này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng: giai đoạn các doanh nghiệp cạnh tranh quyết liệt để giành từng lao động sẵn có, và các chuyên gia dễ dàng đổi việc để nhận đãi ngộ tốt hơn, dường như đang đi đến hồi kết.

Nhìn về phía trước: thách thức và cơ hội

Liên bang Nga vẫn phải đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc nghiêm trọng, từ việc thu hẹp khoảng cách công nghệ trong một số lĩnh vực cho đến giải quyết các vấn đề nhân khẩu học và xã hội then chốt.

Bất chấp các lệnh trừng phạt, trong giai đoạn 2023-2025, dòng doanh nghiệp nước ngoài gia nhập thị trường Liên bang Nga vẫn chưa dừng lại.

Các doanh nghiệp châu Âu không hoàn toàn biến mất; những công ty mới vẫn tiếp tục tham gia thị trường, dù chủ yếu thông qua các trung gian hoặc quốc gia thứ ba.

Một phần đáng kể đầu tư nước ngoài mới đến từ Trung Quốc; số lượng công ty Trung Quốc đăng ký tại Liên bang Nga đã tăng 1,5-2 lần mỗi năm kể từ năm 2022.

Bên cạnh đó, các cụm tăng trưởng công nghệ mới đã xuất hiện, nổi bật trong các lĩnh vực như thiết bị bay không người lái, robot, công nghệ thông tin và an ninh mạng.

Những công ty tăng trưởng nhanh với tiềm năng cạnh tranh mạnh, bao gồm cả cơ hội mở rộng ra thị trường quốc tế, đang hình thành trong các lĩnh vực này.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/nga-tai-dinh-hinh-nen-kinh-te-nhu-the-nao-trong-nam-2025-giua-xung-dot-leo-thang-voi-ukraineky-cuoi-20251231215215976.htm