Thói quen ngại vận động, lười tập thể dục tiềm ẩn nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe. Xây dựng thói quen vận động hợp lý và hành vi thể dục thể thao đúng khoa học là việc làm cần thiết để cải thiện sức khỏe.
Nội dung
Lười vận động làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng.
Dễ mắc tiểu đường type 2
Dễ bị stress
Tăng nguy cơ béo phì
Dễ mắc bệnh mạch vành
Lời khuyên bác sĩ
Khi vận động, xương sẽ được củng cố và cơ bắp sẽ trở nên linh hoạt hơn và mạnh mẽ hơn. Do đó người lười vận động dễ mắc các bệnh về xương khớp như đau lưng và vai gáy. Ngoài ra, họ còn có nguy cơ mắc các bệnh như tim mạch, tiểu đường type 2, béo phì, rối loạn chuyển hóa, loãng xương, một số loại ung thư (như ung thư vú và đại trực tràng) và rối loạn tâm thần (trầm cảm, lo âu)...
Khi vận động, máu lưu thông trong cơ thể sẽ được cải thiện. Lúc này, máu được bơm nhiều hơn đến các cơ quan, giúp tăng cường quá trình trao đổi chất. Do đó, việc ít vận động khiến quá trình trao đổi chất bị chậm lại, từ đó tăng nguy cơ gặp phải các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Lười vận động làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng
Lười vận động sẽ làm giảm sức khỏe thể chất và tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nghiêm trọng. Theo nghiên cứu, lối sống ít vận động ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ như sau:
Dễ mắc tiểu đường type 2
Lười vận động, ngồi nhiều ban đầu là tư thế để cơ thể nghỉ ngơi, nhưng ngồi lâu dễ khiến thắt lưng bị mỏi. Lười vận động, ngồi nhiều làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc tiểu đường type 2. Ngoài ra còn làm tăng nguy cơ ung thư vú, huyết áp cao, rối loạn mỡ máu, loãng xương...
Vận động giúp ngăn và điều tiết nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 đến 58%. Vận động thường xuyên giúp cải thiện hàm lượng glucose trong cơ thể, tác động tích cực đến lượng lipid, huyết áp và chất lượng sống.
Dễ bị stress
Stress là kẻ giết người thầm lặng và gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực lên cơ thể dù bạn có lười biếng hay không. Tuy nhiên, theo nghiên cứu, những người có hoạt động thể chất thường xuyên ít bị stress hơn. Do trong quá trình vận động, cơ thể sẽ tiết ra nhiều endorphins, một loại hormone có khả năng điều hòa căng thẳng và cải thiện tâm trạng.
Lười tập thể dục, ít vận động là nguyên nhân hàng đầu gây ra stress, căng thẳng và trầm cảm do cơ thể không giải phóng đủ endorphins - hormone hạnh phúc giúp giảm đau và cải thiện tâm trạng. Tình trạng này khiến tinh thần trì trệ, suy giảm sức khỏe
Tăng nguy cơ béo phì
Lười tập thể dục (lối sống tĩnh tại) là nguyên nhân hàng đầu gây tích tụ mỡ thừa, làm tăng gấp đôi nguy cơ béo phì và các bệnh lý nguy hiểm như tiểu đường, tim mạch, huyết áp cao, và một số loại ung thư.
Sự mất cân bằng giữa lượng calo hấp thu và lượng calo đốt cháy là nguyên nhân chính gây béo phì. Nếu không vận động, lượng calo thu vào từ thức ăn sẽ chuyển hóa thành mỡ và tích tụ trong cơ thể. Do vậy, luyện tập thể dục thể thao chính là một trong những cách để giúp việc giảm cân đạt hiệu quả cao vì lúc này sẽ tiêu hao những mỡ thừa trong cơ thể hiệu quả. Vì vậy, bạn nên dành ít nhất 30 phút/ngày và 5 ngày/tuần cho việc vận động thể lực để hỗ trợ giảm cân.
Dễ mắc bệnh mạch vành
Bệnh mạch vành là căn bệnh thường xảy ra ở độ tuổi từ 45 trở lên, đặc biệt sau 65 tuổi. Tuy nhiên càng ngày căn bệnh này càng có xu hướng trẻ hóa với đối tượng mắc bệnh đa dạng ngành nghề, thói quen sống.
Tập luyện hàng ngày tốt cho sức khỏe.
Nguyên nhân khiến bệnh mạch vành ngày càng xảy ra nhiều ở người trẻ chủ yếu là do sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ thay đổi được trong đó có chế độ ăn và luyện tập thể dục.
Những người lười vận động ít chú ý đến việc tận dụng năng lượng hấp thu từ thức ăn, dẫn đến tích tụ mỡ thừa trong cơ thể. Lượng mỡ này chặn lưu thông máu, dẫn đến các bệnh tim mạch như đột quỵ.
Lời khuyên bác sĩ
Cần tăng cường tham gia các nhóm hoạt động thể dục và ngoài trời. Tập thể dục cần hình thành thói quen nhất quán mỗi ngày hoặc mỗi tuần. Việc tập thiếu kiên trì dễ làm gián đoạn hiệu quả và khiến cơ thể khó thích nghi lâu dài.
Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử, hướng đến các hoạt động bổ ích khác. Người lớn tuổi nên ưu tiên các động tác nhẹ, chậm rãi như đi bộ thong thả, thái cực quyền hoặc yoga để hạn chế áp lực lên cơ, khớp và hệ tuần hoàn. Trong khi đó, người trẻ có thể thực hiện các môn đòi hỏi nhiều năng lượng hơn như đá bóng, bơi, chạy dài hoặc nhảy dây.
Những người thường xuyên đứng lâu, như đầu bếp, nhân viên siêu thị hay thợ làm tóc, dễ gặp vấn đề về tĩnh mạch chân. Vì vậy, các bài tập nhẹ nhàng ở tư thế nằm hoặc nâng chân sẽ phù hợp hơn so với các môn đòi hỏi di chuyển nhiều.
Ưu tiên mức độ vận động vừa phải, phù hợp là khi bạn vẫn cảm thấy khỏe khoắn, thư giãn sau buổi tập, không bị chóng mặt hay kiệt sức. Nếu sau khi luyện tập, mạch tim và huyết áp vượt ngưỡng bình thường, đó là dấu hiệu bạn đang quá sức.
Khi bắt đầu một lộ trình tập mới, cần khởi động từ mức nhẹ nhất rồi mới tăng cường độ theo thời gian. Bạn nên tránh dồn lực quá sớm, vì điều này dễ gây chấn thương và ảnh hưởng đến động lực duy trì luyện tập lâu dài.
Lựa chọn thời điểm vận động hợp lý trong ngày: Sáng sớm là thời gian lý tưởng do không khí trong lành, giúp kích thích quá trình trao đổi chất. Buổi chiều hoặc tối cũng thích hợp để giải tỏa áp lực sau giờ làm, nhưng cần tránh vận động cường độ cao trước khi đi ngủ để không ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Tránh vận động sát giờ ăn: Tập thể dục ngay sau khi ăn có thể làm gián đoạn quá trình tiêu hóa, gây đầy hơi hoặc rối loạn chuyển hóa. Khoảng cách an toàn giữa bữa ăn và buổi tập nên từ 1 đến 2 tiếng để đảm bảo cơ thể ở trạng thái ổn định nhất khi vận động.
Chú ý đến chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ, cần đảm bảo trẻ có đủ năng lượng để vận động bằng việc cung cấp chế độ ăn uống cân đối và giấc ngủ đủ giấc.
BS Nguyễn Văn Bàng