Ngân hàng cắt giảm vốn cho vay đầu cơ để có dư địa 'nuôi' sản xuất

4 giờ trướcBài gốc

Khác với thông lệ dồn sức "chạy chỉ tiêu" vào đầu năm, năm 2026 mở màn bằng một "mệnh lệnh" cứng rắn từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN): dư nợ qúy I không được vượt quá 25% chỉ tiêu cả năm, các ngân hàng phải tìm cách xoay chuyển dòng vốn.

Cuộc "đại phẫu" danh mục

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026 - 2030, ước tính Việt Nam cần khoảng 1.400 tỷ USD vốn đầu tư. Tuy nhiên, áp lực đang đè nặng lên hệ thống ngân hàng khi quy mô tín dụng đã chạm ngưỡng 134% GDP. Trước rủi ro an toàn hệ thống, NHNN đã thiết lập kịch bản điều hành thận trọng hơn cho năm 2026 với mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15%.

VPBank chủ động "giãn" dòng vốn chảy vào bất động sản.

Điểm khác biệt lớn nhất trong điều hành năm nay là sự kiểm soát nhịp độ. Thay vì để các ngân hàng tự do tăng tốc, NHNN yêu cầu kiểm soát chặt ngay từ qúy I, khống chế mức tăng không quá 25% tổng chỉ tiêu được giao.

Đặc biệt, "van" tín dụng chảy vào bất động sản bị siết lại bằng quy định kỹ thuật: dư nợ lĩnh vực này không được tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung. Trường hợp vi phạm, nhà băng sẽ bị trừ room tín dụng.

Ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc OCB nhận định: “Thông điệp điều hành năm nay là không nới lỏng. Room tín dụng có thể thấp hơn nhưng là tín hiệu tốt để giảm rủi ro vĩ mô. Ngân hàng không thể chỉ dựa vào động lực tín dụng mà phải chú trọng quản trị rủi ro thanh khoản”.

Chính quy định "áp quota" theo từng giai đoạn này đã buộc các ngân hàng phải tính toán lại bài toán hiệu quả trên từng đồng vốn: Không thể bơm vốn ồ ạt vào các khoản vay lớn mang tính đầu cơ, bởi nếu làm vậy, ngân hàng sẽ sớm cạn room cho các nhu cầu sản xuất thực tế trong phần còn lại của năm.

Dưới tác động của chính sách, làn sóng tái cơ cấu danh mục cho vay đang diễn ra mạnh mẽ tại các ngân hàng lớn – những đơn vị từng được coi là "đại gia" cho vay địa ốc.

Số liệu cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt tại Techcombank. Bà Bùi Thị Thu Thủy, Giám đốc cao cấp Quản trị Tài chính Doanh nghiệp ngân hàng này cho biết, tỷ trọng cho vay bất động sản đang giảm dần. Đến cuối năm 2025, dư nợ bất động sản khách hàng doanh nghiệp chỉ còn chiếm 56% (giảm từ mức 61% hồi đầu năm). Tính trên toàn bộ danh mục, con số này giảm xuống còn 31%.

Thay vào đó, dòng vốn của Techcombank đang chảy mạnh vào phân khúc bán lẻ và cho vay tín chấp – nơi phục vụ nhu cầu tiêu dùng và kinh doanh thực của người dân. Riêng danh mục cho vay tín chấp đã tăng trưởng tới 248% trong năm 2025. Ngân hàng này xác định chiến lược năm 2026 là phân tán rủi ro, hướng tới hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ có nhu cầu vốn ổn định cho sản xuất.

Tương tự, VPBank cũng đang chủ động "giãn" nhịp. Từng ghi nhận mức tăng trưởng tín dụng bất động sản lên tới 55,3% vào năm 2022, nhưng sang năm 2025, tốc độ này đã hạ nhiệt còn 20,4%. Tỷ trọng dư nợ bất động sản trong tổng dư nợ khách hàng cũng giảm từ đỉnh 40,5% xuống còn 35,8%.

Sự điều chỉnh này là bước đi cần thiết trong bối cảnh giá bất động sản đã tăng quá nóng (tăng hơn 30% trong năm 2025), đẩy giá nhà lên mức gấp 30 lần thu nhập trung bình năm của hộ gia đình. TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cảnh báo: "Tín dụng cho chủ đầu tư tăng nhanh hơn cho vay mua nhà phản ánh sự lệch pha. Kiểm soát chặt chẽ là yêu cầu bắt buộc để tránh bong bóng tài sản".

Nắn dòng tiền vào "địa chỉ" tạo ra của cải

Khi cánh cửa vào các lĩnh vực đầu cơ hẹp lại, dòng vốn ngân hàng đang nỗ lực len lỏi vào các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp và xuất khẩu.

Tại các địa phương, xu hướng này càng thể hiện rõ. Ông Trần Xuân Giáp Cường, Giám đốc VietinBank Chi nhánh Hà Tĩnh khẳng định sẽ kiên định mục tiêu tăng trưởng gắn với chất lượng, tập trung vốn vào các dự án trọng điểm và sản xuất trên địa bàn.

Trong khi đó, ông Phan Hồng Hải, Giám đốc Agribank Quảng Trị cho biết đơn vị này tuyệt đối không đánh đổi chất lượng lấy số lượng. Kết quả là dòng vốn chảy đúng hướng: Dư nợ nông nghiệp - nông thôn của Chi nhánh đã tăng 19,5%, chiếm tới 67,2% tổng dư nợ.

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, việc các ngân hàng "nắn" dòng tiền khỏi các lĩnh vực rủi ro để nuôi dưỡng sản xuất là bước đi đúng đắn để tái cấu trúc nguồn lực tài chính quốc gia. “Khi tỷ lệ tín dụng/GDP đã quá cao, tăng trưởng không nên dựa vào việc bơm thêm tiền, mà phải dựa vào hiệu quả sử dụng vốn. Một đồng vốn bỏ ra phải tạo ra hàng hóa, dịch vụ thực tế chứ không phải nằm chết trong tài sản đầu cơ”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Để hỗ trợ quá trình chuyển dịch này, giới chuyên gia cũng khuyến nghị cần phát triển mạnh thị trường vốn (trái phiếu, cổ phiếu) để chia lửa với hệ thống ngân hàng. Ngân hàng chỉ nên đóng vai trò cung cấp vốn lưu động ngắn hạn cho nền kinh tế, trong khi nhu cầu vốn trung - dài hạn cần được giải quyết qua thị trường chứng khoán và trái phiếu minh bạch.

Với việc bị áp quota ngay từ qúy I, năm 2026 dự báo sẽ không có những cú "nước rút" tín dụng thần tốc, nhưng đổi lại, nền kinh tế có quyền kỳ vọng vào một dòng chảy tài chính lành mạnh hơn, đi vào thực chất của hoạt động sản xuất kinh doanh.

Huyền Anh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/ngan-hang-cat-giam-von-cho-vay-dau-co-de-co-du-dia-nuoi-san-xuat.html