Phương thức cũ, thủ đoạn mới
Trước tình trạng này, hàng loạt ngân hàng đã phát đi thông báo khẩn để khuyến cáo khách hàng.
Mới đây, Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) đã đưa ra cảnh báo về các chiêu thức lừa đảo mới. Theo OCB, các kịch bản lừa đảo phổ biến mà các đối tượng sử dụng vẫn là: giả danh công an hoặc cơ quan chức năng yêu cầu người dân “phối hợp điều tra”; giả danh nhân viên ngân hàng để đề nghị “xác minh”, “nâng cấp tài khoản”, đổi điểm thưởng sắp hết hạn, hoặc mời chào đầu tư tài chính với cam kết lợi nhuận cao; gây áp lực tâm lý, yêu cầu cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền gấp.
Tuy nhiên, dàn dựng bối cảnh là bước tiến mới trong thủ đoạn lừa đảo, khiến ngay cả những người hiểu biết về công nghệ cũng có thể trở thành nạn nhân nếu thiếu cảnh giác.
Cụ thể, các đường dây lừa đảo xuyên biên giới liên tục “nâng cấp” thủ đoạn bằng cách dàn dựng bối cảnh giả mạo cơ quan nhà nước, cơ quan chức năng, thậm chí là phòng giao dịch ngân hàng, kết hợp video call, giấy tờ, website/ứng dụng giả nhằm tạo lòng tin, tạo áp lực tâm lý và chiếm đoạt tài sản.
Tương tự, Techcombank cũng vừa đưa ra cảnh báo khách hàng về tình trạng lừa đảo tăng cao dịp cuối năm. Theo đó, các đối tượng mạo danh ngân hàng hoặc thương hiệu lớn thông báo tặng quà, tặng điểm thưởng, thông báo điểm sắp hết hạn, hỗ trợ khóa thẻ, hoàn phí dịch vụ… nhằm dẫn dụ khách hàng bấm vào đường link lạ, tải ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp thông tin cá nhân.
Bên cạnh đó, kẻ gian còn chào mời vé máy bay, giỏ quà Tết giá rẻ bất thường, yêu cầu chuyển khoản trước để “giữ chỗ”.
Ngoài ra, còn có tình trạng đối tượng mạo danh cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội, Công an… liên hệ hỗ trợ quyết toán thuế, nộp bảo hiểm, tích hợp giấy tờ cá nhân vào cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia. Kẻ gian yêu cầu nạn nhân tải và cài đặt các ứng dụng giả mạo như eTax, VssID, VNeID để chiếm quyền kiểm soát thiết bị…
ABBank cũng cảnh báo khách hàng nâng cao cảnh giác trước các hình thức lừa đảo mua sắm trực tuyến có xu hướng gia tăng trong dịp cận Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu tiêu dùng và giao dịch online tăng mạnh.
Theo Ngân hàng này, lợi dụng tâm lý săn khuyến mãi, mua sắm nhanh của người tiêu dùng, các đối tượng lừa đảo đang triển khai nhiều chiêu thức ngày càng tinh vi, gây thiệt hại tài chính và làm lộ thông tin cá nhân.
Một số hình thức lừa đảo phổ biến hiện nay gồm quảng cáo hàng hiệu với mức giá rẻ bất thường nhưng không rõ nguồn gốc, giao hàng giả hoặc không giao hàng; yêu cầu khách hàng chuyển tiền đặt cọc giữ hàng Tết rồi cắt liên lạc; giả mạo nhân viên giao hàng để gửi đường link hoặc ứng dụng giả nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, thông tin thẻ; hoặc dụ dỗ tham gia các công việc “việc nhẹ, lương cao” để chiếm đoạt tiền qua các khoản phí giữ chỗ, phí đào tạo.
Lọc tài khoản “bẩn” để cảnh báo cho khách hàng
Trước tình trạng trên, các ngân hàng khuyến nghị khách hàng tuân thủ nguyên tắc “5 không” khi mua sắm trực tuyến, gồm: không tin vào các mức giá rẻ bất thường; không chuyển khoản đặt cọc khi chưa xác minh rõ người bán; không truy cập các đường link lạ hoặc không rõ nguồn gốc; không cung cấp thông tin thẻ, mã OTP cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào; và không giao dịch ngoài các sàn thương mại điện tử hoặc nền tảng mua sắm uy tín.
Các ngân hàng cũng lưu ý khách hàng đặc biệt cảnh giác với các yêu cầu xác minh tài khoản, nâng cấp thông tin, nhận quà tặng “độc quyền”, đề nghị chuyển tiền gấp hoặc lời mời đầu tư cam kết lợi nhuận cao.
Trong trường hợp nghi ngờ rò rỉ thông tin, khách hàng cần khóa thẻ ngay và liên hệ với các cơ quan chức năng nếu phát hiện lừa đảo.
Về phía cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước cũng vừa có văn bản gửi các đơn vị thuộc NHNN, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán về việc bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Trong đó, Thống đốc NHNN yêu cầu các đơn vị chủ động phát hiện sớm, ngăn chặn và xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật đối với các hành vi vi phạm, hành vi lừa đảo, gian lận, tội phạm trong hoạt động thanh toán; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và giữ vững an toàn, ổn định hoạt động ngân hàng trên địa bàn.
NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm tra, rà soát hoạt động tiếp nhận, xử lý yêu cầu tra soát, khiếu nại của khách hàng; Tăng cường tuyên truyền, thông báo cảnh báo các phương thức lừa đảo mới trên ứng dụng giao dịch để cảnh báo khách hàng…
Thời gian qua, NHNN cũng đã triển khai Hệ thống giám sát các tài khoản thanh toán, ví điện tử nghi ngờ gian lận, giả mạo (SIMO), cho phép các tổ chức thành viên tham gia thực hiện báo cáo thông tin về các tài khoản đáng ngờ khi phát hiện và chia sẻ thông tin tới các thành viên khác.
Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của Hệ thống SIMO, các tổ chức tín dụng có thể đưa ra các quyết định thực hiện ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước khi thực hiện giao dịch trực tuyến qua đó sẽ góp phần giúp giảm thiểu tình trạng gian lận, lừa đảo, bảo vệ an toàn tài khoản của khách hàng.
Số liệu mới nhất từ cơ quan quản lý, tính đến hết ngày 14/01/2026, đã có hơn 2,6 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 831 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là gần 3,06 nghìn tỷ đồng.
Nhật Linh