Thu hoạch rong biển tại Indonesia. Ảnh: Travelandleisureasia
Nam Sulawesi: thủ phủ “vàng xanh” của Indonesia
Theo thống kê, Indonesia đứng thứ hai thế giới về lượng xuất khẩu rong biển, với khoảng 10 triệu tấn mỗi năm, trong đó gần một nửa đến từ tỉnh Nam Sulawesi của đảo Sulawesi. Từ tháng 1 đến 10/2025, xuất khẩu rong biển mang về cho nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á này hơn 260 triệu USD. Hơn 80% lượng xuất khẩu đó sang thị trường Trung Quốc. Phần còn lại cung cấp cho các thị trường như Philippines, Chile, Tây Ban Nha, Ấn Độ... Nam Sulawesi cũng là nơi nhà sản xuất BLG của Trung Quốc thành lập cơ sở chế biến rong biển.
Bà Salmawati, một trong khoảng 3.000 cư dân của làng Punaga ở Nam Sulawesi (nơi hầu hết sinh kế phụ thuộc vào biển những năm gần đây) bước vào vụ mùa rong biển bội thu. Mỗi chuyến đi, người nông dân 37 tuổi này trở về bờ với chiếc thuyền đầy ắp rong biển.
Bà Salmawati nuôi trồng rong biển chỉ cách bờ khoảng 50m nên rất thuận lợi cho quá trình chăm sóc và thu hoạch. Vừa phơi rong biển dưới ánh mặt trời, bà Salmawati nói với CNA: “Cha tôi từng là người nuôi trồng rong biển vào những năm 2000. Giá bán rong biển rất thấp so với bây giờ". Việc trồng rong biển góp phần lớn thay đổi diện mạo kinh tế Punaga, ngôi làng ven biển nhỏ bé đang chứng kiến thu nhập tăng lên và những cải thiện rõ rệt về mức sống của người nông dân sản xuất nhỏ lẻ.
Ước tính, trong một mùa vụ tốt, 10kg giống rong biển có thể cho năng suất lên đến 70kg đã phơi khô. Giống rong biển hiện có giá khoảng 0,3 USD/kg, trong khi rong biển tươi bán với giá 1,3 USD/kg. Nông dân nuôi trồng rong biển bằng cách buộc giống rong biển vào sợ dây, sau đó treo vào các phao, thường là chai nhựa phế thải. Tất cả neo ngoài khơi, tạo thành “trang trại thẳng đứng”, giúp tối đa hóa không gian ở vùng nước nông ven biển.
Chế biến sâu, “chìa khóa” nâng cao giá trị rong biển
Thực tế, các công ty Trung Quốc chủ yếu nhập khẩu rong biển khô và chế biến thành sản phẩm có giá trị cao hơn. Trong đó, chất carrageenan của rong biển đỏ là chất tạo gel, làm đặc và ổn định kết cấu, được sử dụng rộng rãi trong thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm và dược phẩm.
Ông Mursalim, Tổng Thư ký Hiệp hội rong biển Indonesia cho hay, Indonesia tụt hậu so với các “cường quốc” chế biến như Trung Quốc và Nhật Bản, do đầu tư hạn chế vào nghiên cứu và phát triển. Nếu các nhà sản xuất Indonesia có thể tự chế biến rong biển, như việc chiết xuất carrageenan, sẽ góp phần gia tăng giá trị cho rong biển. Qua đó góp phần cải thiện thu nhập của người nuôi trồng nói riêng và kinh tế Nam Sulawesi nói chung, theo CNA.
Hơn nữa, khi Indonesia tìm cách tối đa hóa tiềm năng của ngành rong biển, tính bền vững nổi lên như một quan tâm chính. Việc sử dụng chai nhựa dùng một lần làm phao cho dây rong biển, theo thời gian sẽ phân hủy và góp phần gây ô nhiễm biển. Do vậy, chính phủ Indonesia đang thí điểm dự án thúc đẩy hệ thống dây gắn giống rong biển bền vững.
Trong khi đó, Indonesiabusiness trích dẫn ý kiến của Chủ tịch Hội đồng Kinh tế quốc gia Indonesia Luhut Binsar Pandjaitan, một sản phẩm phái sinh quan trọng từ rong biển là phân bón hữu cơ. Sáng kiến này góp phần vào sự chuyển đổi chiến lược của Indonesia hướng tới phát triển bền vững dựa vào biển, tận dụng tiềm năng to lớn của rong biển để đạt được lợi ích kinh tế, môi trường và an ninh lương thực.
Ông Luhut cũng chỉ ra tiềm năng chuyển đổi rong biển thành nhiên liệu sinh học. Công nghệ hiện đại cho phép chế biến một tấn rong biển xanh thành 356 lít ethanol. Chính phủ Indonesia đặt mục tiêu sản xuất 4 tỷ lít ethanol từ rong biển và cần tăng diện tích nuôi trồng rong biển khoảng 260.000ha để đáp ứng.
“Khoảng 26% dân số Indonesia sống ở vùng ven biển. Với việc thu hoạch rong biển cứ 30 ngày một lần, nông dân cũng có thể tận dụng thời gian nông nhàn để nuôi trồng các mặt hàng khác như tôm hùm và bào ngư”, ông Luhut phát biểu với Indonesiabusiness.
Worldfishcenter ước tính, ngành công nghiệp rong biển toàn cầu rất có tiềm năng, được định giá hơn 6 tỷ USD vào năm 2024 và có thể tăng lên 14 tỷ USD vào năm 2025. Phần lớn hoạt động nuôi trồng rong biển, khoảng 99%, diễn ra ở châu Á gồm Trung Quốc, Indonesia, Hàn Quốc, Philippines.
NAM VIỆT