Ngành da giày gỡ 'nút thắt' tự chủ nguyên phụ liệu

6 giờ trướcBài gốc

Sản xuất da giày xuất khẩu tại tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Hồng Nhung

Xuất khẩu tăng trưởng tích cực

Năm 2025 được ghi nhận là một năm "lửa thử vàng" đối với cộng đồng doanh nghiệp da giày Việt Nam. Dù sức mua tại các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU) chưa thực sự hồi phục hoàn toàn, kèm theo đó là sức ép từ các tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc, ngành vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định nhờ khả năng thích ứng linh hoạt và tận dụng triệt để các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Theo số liệu thống kê sơ bộ từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành da giày năm 2025 đạt gần 29 tỷ USD, tăng hơn 2,5 tỷ USD so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu giày dép vẫn đóng vai trò chủ đạo với kim ngạch 24,2 tỷ USD (tăng 5,8%); sản phẩm túi xách, vali và ô dù mang về hơn 4,61 tỷ USD (tăng 8,5%).

Đáng chú ý, nhập khẩu máy móc, thiết bị tăng tới 38%, cho thấy các doanh nghiệp đang tích cực tái đầu tư công nghệ để chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới. Cán cân thương mại của ngành ghi nhận mức xuất siêu ấn tượng 2,48 tỷ USD chỉ trong tháng cuối năm.

Năm qua, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp 22,82 tỷ USD, chiếm 80% tổng kim ngạch, tăng 17% so với năm 2024. Tuy nhiên, điểm đáng mừng là khối doanh nghiệp da giày nội địa đã có bước bứt phá mạnh với tốc độ tăng trưởng lên tới 29%, đạt 5,84 tỷ USD. Con số này cho thấy các doanh nghiệp trong nước đang dần thoát khỏi “cái bóng” gia công thuần túy để vươn lên chiếm lĩnh các phân khúc thị trường mới.

Về thị trường xuất khẩu, Hoa Kỳ tiếp tục là đối tác lớn nhất của ngành da giày với kim ngạch đạt hơn 11 tỷ USD, theo sau là EU với gần 6,88 tỷ USD. Riêng tại khu vực EU, Hà Lan và Bỉ tiếp tục đóng vai trò là những cửa ngõ logistics quan trọng nhất của Việt Nam...

Thị trường nội địa cũng được các doanh nghiệp chú trọng hơn. Với quy mô hiện tại khoảng 1 tỷ USD và dự báo đạt trên 1,5 tỷ USD vào năm 2033, tốc độ tăng trưởng bình quân 4,86%/năm. Mỗi năm, lượng tiêu thụ trong nước đạt khoảng 155 triệu đôi giày dép. Hiện nay, hàng nội địa mới chiếm gần 40% thị phần trong nước, đặt ra bài toán về kênh phân phối và nhận diện thương hiệu mà các doanh nghiệp Việt cần lời giải sớm.

Giải quyết bất cập về nguyên phụ liệu nhập khẩu

Dù đạt được những con số tăng trưởng tích cực, ngành da giày vẫn đang đối mặt điểm nghẽn cố hữu là sự phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu. Theo Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu hiện vẫn ở mức 70-75%. Mặc dù tỷ lệ nội địa hóa trung bình đã cải thiện lên mức 55%, trong đó mặt hàng như giày thể thao đã chủ động 70-80%, giày vải chủ động gần như 100% nguyên phụ liệu trong nước nhưng ở các phân khúc cao cấp, điều này vẫn còn rất hạn chế.

Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp da giày đã nỗ lực phát triển công nghiệp phụ trợ, song quy mô còn nhỏ lẻ, thiếu tính liên kết. Hiện tại, Trung Quốc vẫn là nguồn cung nguyên phụ liệu lớn nhất (chiếm khoảng 35%), tiếp đến là Thái Lan và Italia. Việc quá phụ thuộc vào nguồn cung ngoại khiến ngành da giày dễ bị tổn thương trước các biến động về logistics hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trước thách thức này, Chủ tịch Hội đồng quản trị TBS Group, đồng thời là Chủ tịch Lefaso Nguyễn Đức Thuấn nhấn mạnh, giải pháp chiến lược là hình thành một trung tâm giao dịch nguyên phụ liệu thời trang. Đây sẽ là "hạt nhân" kết nối các doanh nghiệp sản xuất phụ liệu trong nước với các nhà xuất khẩu, tạo ra một thị trường tập trung để giảm chi phí giao dịch và nâng cao tính chủ động.

Còn theo Tổng Thư ký Lefaso Phan Thị Thanh Xuân, việc xây dựng trung tâm giao dịch nguyên phụ liệu không chỉ là một dự án hạ tầng mà là bước đi hướng tới nội địa hóa xanh. Theo đó, trung tâm sẽ giúp đa dạng hóa nguồn cung nguyên phụ liệu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong thiết kế, mô hình kinh doanh và tối ưu hóa chuỗi cung ứng sản xuất. Đây là tấm "hộ chiếu" cần thiết để doanh nghiệp Việt giữ vững thị phần tại các thị trường khó tính như Mỹ và EU.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành da giày cần sự đồng hành quyết liệt từ các bộ, ngành, cơ quan quản lý nhà nước. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, cần có những chính sách ưu đãi thuế, tín dụng cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất phụ liệu cao cấp. Đồng thời, cải cách thủ tục hành chính gắn liền với đặc thù chuỗi cung ứng sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng chi phí, tập trung vào nghiên cứu và phát triển.

Năm 2026, ngành da giày Việt Nam không còn chỉ đơn thuần đặt mục tiêu về con số kim ngạch. Con đường tất yếu là chuyển đổi từ mô hình gia công giá rẻ sang mô hình sản xuất có giá trị gia tăng cao, tích hợp thiết kế và làm chủ nguyên liệu. Khi chuỗi cung ứng trong nước được củng cố và trở thành một hệ sinh thái, Việt Nam không chỉ khẳng định vị thế là công xưởng của thế giới mà còn là một mắt xích trong chuỗi giá trị thời trang toàn cầu.

Lam Giang

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nganh-da-giay-go-nut-that-tu-chu-nguyen-phu-lieu-732057.html