Ngành gạo 'gánh' áp lực kép: chi phí lên, thị trường xuống

2 giờ trướcBài gốc

Chí phí "đè nặng" doanh nghiệp ngành lúa gạo. Ảnh: Trung Chánh

Áp lực giá xăng dầu có phần “hạ nhiệt”, nhưng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lúa gạo vẫn đang chịu sức ép lớn do chi phí logistics ở mức cao.

Chi phí “đè nặng” doanh nghiệp

Trao đổi với KTSG Online, ông Nguyễn Việt Anh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Lương thực Phương Đông (ORICO), cho biết cước vận chuyển nội địa đã tăng khoảng 1 đô la Mỹ/tấn, trong khi cước tàu đi Philippines- thị trường nhập khẩu lớn nhất của gạo Việt Nam- đến ngày 10-3 đã tăng thêm 10-15 đô la Mỹ/tấn.“Chi phí giao hàng, logistics, dịch vụ cảng và bao bao bì cũng tăng đáng kể theo", ông nói và co biết, các bên cung cấp dịch vụ liên tục cập nhật giá mơi.

Trong khi đó, bà Dương Thanh Thảo, Giám đốc Công ty cổ phần Gạo Ông Thọ, cho biết cước tàu được áp dụng khác nhau giữa các hãng, nhưng mức tăng cao nhất lên đến 30-50%. “Cước vận chuyển từ các nhà máy ở miền Tây đi các tỉnh tăng 20-40%, trong khi cước ghe vận chuyển từ vùng nguyên liệu về nhà máy cũng tăng 10-20%”, bà cho biết.

Cước vận chuyển tăng cùng với những rủi ro từ tình hình chiến sự đã tác động đáng kể đến ngành gạo. Thậm chí, đã có trường hợp tàu phải dỡ hàng đưa trở lại kho do việc xuất khẩu tạm ngưng. "Các hãng tàu lớn như CMA- CMG đã hủy toàn bộ giao hàng đi Trung Đông", ông Tổng giám đốc ORICO cho biết.

Theo ông Việt Anh, việc “đình trệ” hoặc không giao được hàng có thể dẫn đến tình huống doanh nghiệp không nhận được thanh toán, hàng tồn kho tăng, khiến dòng tiền và kế hoạch tài chính bị đảo lộn.

Theo bà Thảo, những tác động từ chiến sự ở Trung Đông đã ảnh hưởng rõ rệt đến doanh nghiệp gạo, trong đó, dễ thấy nhất là chi phí vận chuyển tăng, kéo chi phí sản xuất tăng theo.

Cụ thể, đối với vận tải biển, tình trạng thiếu container rỗng và hành trình kéo dài khiến chi phí và rủi ro tăng lên. Trong khi đó, vụ đông xuân đang bước vào chính vụ thu hoạch, nếu nguồn nhiên liệu không đáp ứng kịp có thể dẫn đến “đứt gãy” ở khâu vận tải nội đồng, làm chậm tiến độ thu mua và chế biến, từ đó đẩy giá thành sản phẩm tăng cao.

Trước bối cảnh nêu trên, ông Việt Anh, cho biết việc ứng phó hiện “không có kịch bản chung”, mà tùy thuộc vào từng khách hàng. Trong một số trường hợp, các bên có thể chia sẻ rủi ro, tức cả doanh nghiệp xuất khẩu và bên nhập khẩu cùng gánh phần chi phí phát sinh.

Tại công điện số 21/CĐ-TTg ngày 11-3 về điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí logistics và chi phí xuất khẩu cho doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí vận tải quốc tế tăng cao.

Cấp bách có giải pháp giữ giá lúa khi vụ đông xuân thu hoạch rộ. Ảnh: Trung Chánh

Cấp bách lên kế hoạch “giữ giá lúa”

Vụ lúa đông xuân 2025-2026 ở ĐBSCL đang vào cao điểm thu hoạch, trong khi hoạt động xuất khẩu có những khó khăn nhất định do cung vượt cầu, khiến giá lúa giảm xuống mức thấp.

Trao đổi với KTSG Online, ông Nguyễn Hữu Tuấn, ngụ ấp 7, xã Thạnh Phú, thành phố Cần Thơ, cho biết lúa OM 18 và Đài Thơm 8 hiện được thương lái thu mua tại ruộng (lúa tươi thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp) với giá chỉ còn khoảng 5.500-5.600 đồng/kg. Đây là mức giá thấp nhất trong nhiều tháng qua.

Thị trường lúa gạo nội địa ảm đạm do xuất khẩu gặp khó, trong khi các “mắt xích” trong chuỗi ngành hàng phải gánh thêm nhiều chi phí do tác động từ xung đột ở Trung Đông.

Theo thống kê của Hải quan, trong hai tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 1,273 triệu tấn gạo với trị giá hơn 594 triệu đô la Mỹ, tăng 3,5% về lượng nhưng giảm 11,9% về giá trị so với cùng kỳ. Giá xuất khẩu bình quân trong giai đoạn này giảm xuống còn 466,5 đô la Mỹ/tấn.

Trong khi đó, báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho thấy vụ lúa đông xuân 2025-2026 ở ĐBSCL còn khoảng 1 triệu héc ta đang trong giai đoạn thu hoạch, với sản lượng lúa cần tiêu thụ dự kiến khoảng 6,7 triệu tấn. Đây là áp lực rất lớn trong bối cảnh chuỗi ngành lúa gạo đang gặp nhiều khó khăn.

Trước tình hình nêu trên, Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính xây dựng kế hoạch mua dự trữ quốc gia phù hợp nhằm ổn định thị trường lúa gạo trong nước.

Ngân hàng Nhà nước cũng được chỉ đạo yêu cầu các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn với lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp thu mua lúa gạo, nhất là trong giai đoạn thu hoạch rộ. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế tín dụng ưu đãi cho các doanh nghiệp có hệ thống kho chứa và năng lực thu mua lớn nhằm tăng khả năng tạm trữ cho nông dân.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), cho biết để giảm rủi ro khi vụ lúa đông xuân 2025-2026 bước vào thu hoạch rộ, cần có chính sách để doanh nghiệp tham gia tạm trữ. “Đây là biện pháp để không phải đưa một lượng lúa gạo quá lớn ra thị trường cùng lúc, qua đó giúp ổn định giá”, ông nói.

Theo ông Nam, biện pháp này là cần thiết trong bối cảnh thị trường xuất khẩu đang khó khăn, khi Philippines áp dụng biện pháp quản lý lượng nhập khẩu và thị trường gạo thế giới đang trong tình trạng cung vượt cầu.

Rõ ràng, việc chủ động các giải pháp nhằm ổn định thị trường lúa gạo trong bối cảnh xuất khẩu khó khăn và chi phí sản xuất, xuất khẩu gia tăng là yêu cầu cấp thiết cần được triển khai quyết liệt…

Trung Chánh

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/nganh-gao-ganh-ap-luc-kep-chi-phi-len-thi-truong-xuong/