Ngành khoai tây EU rơi vào bế tắc vì dư cung: Giá bán năm 2025 lao dốc 22%

6 giờ trướcBài gốc

Ngành khoai tây của Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với nghịch lý nghiêm trọng: sản lượng dư thừa khiến giá bán lao dốc không phanh sau nhiều năm duy trì mức lợi nhuận cao. Theo dữ liệu thị trường, sản lượng tại các quốc gia sản xuất chủ lực đã vọt lên mức 27 triệu tấn trong vụ mùa hiện tại, trong khi nhu cầu cân bằng thị trường chỉ dừng lại ở khoảng 24 triệu tấn. Tình trạng thặng dư 3 triệu tấn đã khiến giá khoai tây trong năm 2025 giảm 22% so với năm 2024.

Làn sóng đầu tư tự phát phá vỡ quy hoạch diện tích

Trong hơn hai thập kỷ từ năm 2000 đến 2023, sản lượng khoai tây tại EU từng sụt giảm gần 40% do biến đổi khí hậu và các quy định thắt chặt về thuốc bảo vệ thực vật. Sự khan hiếm này đã đẩy giá lên cao, tạo ra một giai đoạn được ví như "mỏ vàng" cho nông dân, đồng thời trở thành động lực để mở rộng diện tích canh tác.

Tuy nhiên, sự phản ứng quá mức từ phía người sản xuất đã dẫn đến cuộc khủng hoảng hiện nay. Ông Geoffroy d’Evry, Chủ tịch Liên đoàn người trồng khoai tây quốc gia Pháp (UNPT), cho biết Pháp từng dự kiến cần tăng thêm 40.000 ha diện tích canh tác từ nay đến năm 2030 để đáp ứng nhu cầu dài hạn. Thế nhưng, con số này đã bị lấp đầy chỉ trong vòng một năm qua. Làn sóng mở rộng tương tự cũng diễn ra tại Đức, Bỉ và Hà Lan, khiến nguồn cung vượt xa khả năng hấp thụ của thị trường nội địa.

Rào cản địa chính trị và áp lực cạnh tranh quốc tế

Bên cạnh áp lực dư cung nội bộ, khả năng xuất khẩu vốn được kỳ vọng là lối thoát cho ngành khoai tây EU cũng đang bị thu hẹp đáng kể. Các chính sách thuế quan cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng căng thẳng địa chính trị toàn cầu đã gây khó khăn cho việc đưa sản phẩm ra ngoài khối.

Đáng chú ý, biến động tỷ giá giữa đồng euro và USD đã khiến khoai tây châu Âu mất dần lợi thế cạnh tranh trước các đối thủ mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ và Ai Cập. Những quốc gia này không chỉ tự chủ được nguồn cung mà còn đang cạnh tranh trực tiếp với EU tại các thị trường truyền thống như Trung Đông.

Ba Lan trở thành điểm nóng của cuộc khủng hoảng

Trong bức tranh ảm đạm của khu vực, Ba Lan là quốc gia chịu tác động nặng nề nhất. Ông Tomasz Bienkowski, Chủ tịch Liên đoàn Khoai tây Ba Lan, báo cáo rằng các kho chứa trong nước đã gần như kín chỗ. Một phần sản lượng còn bị ảnh hưởng chất lượng do mưa lớn kéo dài vào mùa thu, gây khó khăn cho khâu chế biến công nghiệp.

Hệ quả là các nhà sản xuất từ Tây Âu đang đẩy mạnh xuất khẩu khoai tây sang Ba Lan với giá cực thấp, biến thị trường này thành nơi tiêu thụ hàng giá rẻ của cả khu vực. Có thời điểm, 100 kg khoai tây tại đây chỉ được giao dịch ở mức 3 euro, mức giá không đủ để bù đắp chi phí sản xuất cơ bản. Với các trang trại quy mô lớn, nguy cơ phá sản đang hiện hữu rõ rệt.

Bế tắc trong tìm kiếm đầu ra thay thế

Nhiều phương án xử lý lượng khoai tây dư thừa đã được đưa ra nhưng tính khả thi không cao. Việc chuyển làm thức ăn chăn nuôi vấp phải rào cản về khẩu phần dinh dưỡng của vật nuôi tại một số quốc gia. Trong khi đó, hướng sản xuất cồn hay khí sinh học bị đánh giá là kém hiệu quả kinh tế do khoai tây chứa hàm lượng nước cao hơn so với các nguyên liệu khác như ngô.

Trước tình hình này, các chuyên gia khẳng định việc cắt giảm sản xuất là giải pháp bắt buộc. Ông Geoffroy d’Evry đang kêu gọi các quốc gia thành viên EU đạt được đồng thuận chung để giảm ít nhất 10% diện tích canh tác nhằm đưa thị trường về trạng thái cân bằng. Tuy nhiên, tâm lý bất an vẫn bao trùm khi nhiều nông dân lo ngại sẽ không còn đủ nguồn tài chính để tái đầu tư hạt giống cho vụ mùa tiếp theo.

Tuệ Nhân

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/nganh-khoai-tay-eu-roi-vao-be-tac-vi-du-cung-gia-ban-nam-2025-lao-doc-22-427944.html