Trồng dưa vàng công nghệ cao tại xã Quang Minh, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng
Chủ động sản xuất phù hợp với thực tế
Trong 4 tháng đầu năm 2026, sản xuất nông nghiệp cả nước diễn ra trong bối cảnh đan xen giữa thuận lợi và khó khăn. Tác động của biến đổi khí hậu khiến nhiều địa phương xuất hiện nắng nóng cục bộ, mưa đến muộn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất. Cùng với đó, giá vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi và chi phí đầu vào tiếp tục ở mức cao, tạo áp lực lớn cho người dân và doanh nghiệp. Dù vậy, toàn ngành Nông nghiệp vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định nhờ sự chủ động điều chỉnh sản xuất và tái cơ cấu theo hướng hiệu quả hơn.
Theo Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quốc Mạnh, sản xuất trồng trọt trong những tháng đầu năm tập trung chủ yếu vào chăm sóc lúa đông xuân tại các tỉnh phía Bắc, đồng thời đẩy mạnh thu hoạch và xuống giống vụ hè thu ở khu vực phía Nam, nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Tính đến đầu tháng 4-2026, tổng diện tích gieo cấy lúa đông xuân của cả nước đạt gần 2,93 triệu héc ta, giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu là nhiều địa phương đã chuyển diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, cây công nghiệp hoặc nuôi trồng thủy sản, có giá trị kinh tế cao hơn. Một phần diện tích cũng được chuyển đổi phục vụ phát triển hạ tầng và công nghiệp…
Cùng với trồng trọt, lĩnh vực chăn nuôi trong 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì sự ổn định, đặc biệt ở các mô hình quy mô lớn ứng dụng công nghệ cao và an toàn sinh học. Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng cho biết, chăn nuôi lợn tiếp tục phục hồi, tổng đàn lợn cả nước tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước. Một số địa phương có đàn lợn tăng khá nhờ phát triển mạnh mô hình chăn nuôi trang trại, đồng thời kiểm soát tốt dịch bệnh, như: Gia Lai tăng 7,4%; Lâm Đồng tăng 7,2%; thành phố Hồ Chí Minh tăng 3,4%; Bắc Ninh và Phú Thọ tăng 3,2%; Lào Cai tăng 2,7%.
Tuy nhiên, khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ còn đối mặt với khó khăn do chi phí thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y còn cao, trong khi bệnh Dịch tả lợn châu Phi vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái phát cục bộ. Chăn nuôi gia cầm duy trì đà tăng trưởng ổn định nhờ chu kỳ nuôi ngắn, khả năng quay vòng vốn nhanh, giá bán duy trì ở mức cao. Các cơ sở chăn nuôi tập trung, quy mô lớn mở rộng sản xuất, bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Tổng số gia cầm của cả nước tăng 2,5% so với cùng kỳ năm 2025...
Tại Hà Nội, sản xuất nông nghiệp trong 4 tháng đầu năm 2026 nhìn chung ổn định và có nhiều chuyển biến tích cực. Thành phố đã hoàn thành kế hoạch gieo trồng lúa vụ xuân với diện tích hơn 78 nghìn héc ta. Dù diện tích nhiều loại cây màu giảm, cây đậu lại tăng mạnh, cho thấy xu hướng chuyển đổi sang những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn.
Trong chăn nuôi, đàn gia cầm tiếp tục phát triển tốt, trong khi đàn trâu, bò và lợn giảm nhẹ. Đáng chú ý, Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Ứng dụng khoa học, công nghệ để tăng năng suất
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng của ngành Nông nghiệp Thủ đô năm 2026, từ nay đến cuối năm, Sở phối hợp với các địa phương thúc đẩy phát triển các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm và giảm rủi ro cho người nông dân. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất để nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng thích ứng với điều kiện bất lợi của thời tiết và thị trường. Hà Nội cũng tiếp tục phát triển các mô hình nông nghiệp hữu cơ, VietGAP, nông nghiệp tuần hoàn và công nghệ cao nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và bảo vệ môi trường.
Trước những thách thức từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, ngành Nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn, cả về tư duy sản xuất lẫn phương thức quản trị. Năm 2026, ngành Nông nghiệp đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt từ 73 đến 74 tỷ USD và tiếp tục duy trì xuất siêu ở mức cao.
Để đạt mục tiêu đề ra, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị là giải pháp then chốt nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam. Các đơn vị, người sản xuất... chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, lấy thị trường làm định hướng, lấy chất lượng và hiệu quả làm thước đo; đồng thời phát huy vai trò của doanh nghiệp và hợp tác xã trong liên kết với nông dân...
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xác định khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tiếp tục là “đòn bẩy” quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh. Việc ứng dụng công nghệ cao trong chọn tạo giống, canh tác thông minh, tiết kiệm nước, giảm phát thải và số hóa dữ liệu sản xuất sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cũng như khả năng quản trị chuỗi cung ứng.
Có thể thấy, trong 4 tháng đầu năm 2026, nông nghiệp Việt Nam đã thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt trước những biến động của thời tiết và thị trường. Quá trình tái cơ cấu sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và phát triển nông nghiệp xanh đang tạo nền tảng quan trọng để ngành Nông nghiệp phát triển bền vững, hiện đại.
Ngọc Quỳnh