Ngày xuân về với hội ném còn bản Thái

2 giờ trướcBài gốc

Ném còn là một nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Thái.

Theo lời kể của các bậc cao niên trong bản, hội ném còn đã xuất hiện từ rất lâu đời, bắt nguồn từ chính sinh hoạt lao động thường ngày. Thuở xưa, trong những buổi ra đồng cấy lúa, trai gái Thái cùng làm việc bên nhau. Chàng trai nào có cảm tình với cô gái sẽ ném bó mạ cho người ấy, nếu cô gái bắt được, đó được xem như sự đáp lại đầy ý nhị. Hình ảnh giản dị ấy, theo dòng chảy thời gian đã được người Thái sáng tạo, nâng lên thành trò chơi ném còn – một hình thức sinh hoạt văn hóa mang đậm dấu ấn cộng đồng.

Hội ném còn thường được tổ chức vào những ngày đầu xuân, khi công việc đồng áng tạm lắng, người dân có thời gian sum họp, vui chơi. Đối với đồng bào Thái, đây là dịp quan trọng để cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng yên vui. Bởi vậy, hội ném còn không đơn thuần là trò chơi giải trí mà mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Ném còn luôn là trò chơi thu hút đông đảo người dân tham gia.

Không gian tổ chức hội ném còn thường ở bãi đất rộng giữa bản. Giữa sân dựng cây tre cao, thẳng, trên đỉnh là vòng tròn bằng tre, được trang trí đẹp mắt, trở thành đích đến của những quả còn tung lên giữa đất trời. Không gian ấy vừa mang vẻ trang nghiêm của nghi lễ, vừa rộn ràng, tươi vui của ngày hội.

Vòng tròn được làm bằng tre có đường kính khoảng 40 cm và được trang trí đẹp mắt.

Quả còn, linh hồn của trò chơi được các thiếu nữ Thái chuẩn bị từ rất sớm. Quả còn thường to bằng nắm tay, được may từ nhiều mảnh vải màu, gắn các tua vải sặc sỡ để tạo sự mềm mại và giúp định hướng khi bay. Bên trong quả còn được nhồi thóc và hạt bông, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, ấm no. Người Thái tin rằng, những quả còn mang theo hơi ấm từ bàn tay của trai gái trong bản sẽ đem lại may mắn cho cộng đồng.

Khi tiếng chiêng khai hội vang lên, trai gái trong những bộ trang phục truyền thống rực rỡ lần lượt bước vào cuộc chơi. Hội ném còn thường chia thành hai đội hoặc theo từng đôi nam nữ đã hiểu ý nhau. Người chơi đứng đối diện, lần lượt tung quả còn sao cho bay qua vòng tròn trên đỉnh cột tre. Mỗi lần quả còn bay vút lên cao, lọt trọn qua vòng, tiếng reo hò, cổ vũ lại vang dậy khắp núi rừng, làm không khí ngày xuân thêm náo nức, rộn ràng.

Mỗi quả còn được tung lên như mang theo khát vọng về một năm mới ấm no, hạnh phúc.

Trong hội còn, người bắt còn luôn cố gắng giữ chắc tay, bởi để quả còn rơi xuống đất được xem là điều không may. Những hình phạt vui được đặt ra để tăng thêm tiếng cười: người già để rơi còn phải uống rượu đôi, thanh niên thì hát chúc mừng hoặc trao tặng kỷ vật cho người tung. Qua đó, trò chơi trở thành cầu nối giao lưu tình cảm, nơi những ánh mắt, nụ cười thầm gửi trao giữa trai gái trong bản.

Ẩn sau sự náo nhiệt của ngày hội là những giá trị văn hóa bền bỉ. Hội ném còn phản ánh tín ngưỡng phồn thực của người Thái, thể hiện khát vọng về sự sinh sôi, phát triển, sự hòa hợp âm dương, con người gắn bó hài hòa với thiên nhiên. Đây cũng là dịp để trai gái tìm hiểu, giao duyên. Không ít đôi vợ chồng người Thái đã nên duyên từ những mùa hội xuân như thế. Với các cụ già, hội còn là cơ hội để sống lại ký ức tuổi trẻ, hòa mình vào những điệu khặp, điệu xòe từng gắn bó suốt một thời thanh xuân.

Hội ném còn ở các thôn, bản người Thái miền Tây Thanh Hóa như sợi dây gắn kết quá khứ với hiện tại, trở thành nét văn hóa đặc sắc.

Ngày xưa, hội ném còn có thể kéo dài nhiều ngày liền. Khi cuộc chơi khép lại, trai gái còn bịn rịn trao cho nhau quả còn làm tin, cùng hát những câu khặp giao duyên. Đêm xuống, cả bản lại quây quần bên chóe rượu cần, cùng ca hát, múa xòe, chúc nhau năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc.

Ngày nay, dù nhịp sống hiện đại khiến hội ném còn không còn giữ trọn vẹn tất cả các nghi thức cổ xưa, song những giá trị cốt lõi của lễ hội vẫn được gìn giữ. Ở nhiều bản làng, hội ném còn vẫn được tổ chức đều đặn mỗi dịp Tết đến xuân về, trở thành điểm nhấn văn hóa, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân và du khách.

Giữa sắc xuân núi rừng, những quả còn tung cao không chỉ mang theo niềm vui ngày hội, mà còn nâng niu, gìn giữ một nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Thái xứ Thanh. Hội ném còn vì thế vẫn bền bỉ tồn tại, như sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần làm nên bản sắc văn hóa độc đáo trong đời sống tinh thần của cộng đồng các dân tộc nơi miền sơn cước.

Ái Vân

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/ngay-xuan-ve-voi-hoi-nem-con-ban-thai-41781.htm