Nghệ An: Nghĩa Hưng bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái, Thổ gắn với du lịch cộng đồng

3 giờ trướcBài gốc

Tại xã Nghĩa Hưng, công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch cộng đồng tuy đã được “đánh thức”, song vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế sẵn có. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đối với các loại hình di sản này cần được quan tâm đúng mức, nhằm khai thác hiệu quả, phát huy giá trị các sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương.

Tiết mục văn nghệ xóm Tân Quang tham gia Chương trình nghệ thuật “Giai điệu tự hào” chào mừng 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Vùng đất giàu trầm tích văn hóa và tiềm năng du lịch cần “đánh thức”

Xã Nghĩa Hưng được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Nghĩa Hưng và xã Nghĩa Thành theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trước đó, địa giới hành chính khu vực này bao gồm 6 xã (Nghĩa Thắng, Nghĩa Tân, Nghĩa Liên, Nghĩa Hiếu, Nghĩa Hưng, Nghĩa Thịnh) thuộc huyện Nghĩa Đàn. Chính vì vậy, việc phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức, đồng lòng của đồng bào các dân tộc nơi đây là yếu tố then chốt, tạo nên sức mạnh và nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hưng chủ trì họp cán bộ xã.

Xã Nghĩa Hưng hiện có dân số 25.459 người, gồm 3 dân tộc Kinh, Thái, Thổ, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 25,37%; tổng diện tích tự nhiên đạt 6.864,4 ha. Về vị trí địa lý, xã giáp phường Thái Hòa và phường Tây Hiếu về phía Đông; giáp xã Nghĩa Khánh và phường Tây Hiếu về phía Nam; giáp xã Minh Hợp, xã Tam Hợp về phía Tây; giáp xã Nghĩa Mai về phía Bắc.

Xã có hệ thống giao thông thuận lợi, nằm trên trục Quốc lộ 48 và Quốc lộ 48E đi qua địa bàn, kết nối với các tuyến giao thông huyết mạch như đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 48D, Quốc lộ 1A, tạo điều kiện kết nối vùng Tây Bắc Nghệ An với các trung tâm kinh tế, văn hóa của tỉnh và cả nước. Đây là lợi thế quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và du lịch nông nghiệp gắn với bản sắc văn hóa đồng bào các dân tộc.

Quang cảnh Lèn Mồng và cánh đồng lúa của xóm Thiết Hều, Tháp Bai, Liên Hiệp 2

Nghĩa Hưng sở hữu cảnh quan thiên nhiên phong phú với nhiều vườn cây ăn quả tập trung, vùng trồng sâm và dược liệu quý, có sông Hiếu cùng hệ thống hồ đập đa dạng. Đồng thời, địa phương còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc như nhà sàn Thái; các loại hình diễn xướng dân gian của Câu lạc bộ cồng chiêng dân tộc Thổ; các làng nghề truyền thống như mật mía, dệt thổ cẩm… Đây là tiềm năng lớn để hình thành những sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng, gắn chặt với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Theo kết quả khảo sát tại 4 xóm (Tân Thắng, Lê Lợi, Găng, Thiết Hều) và bản Tồng Mòn, xã Nghĩa Hưng, về hiện trạng và tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng cho thấy các điểm này đều có những lợi thế nhất định. Nổi bật là du lịch văn hóa dân gian của đồng bào dân tộc Thổ với Câu lạc bộ cồng chiêng đã được công nhận cấp tỉnh; các làn điệu dân ca, múa dân gian, kèn truyền thống; cây thị cổ cùng hoạt động hiệu quả của Câu lạc bộ văn hóa dân gian dân tộc Thổ.

Bên cạnh đó là bản người Thái với không gian văn hóa cồng chiêng, múa xòe, hát lăm, khắp, nhảy sạp, khắp luống; ẩm thực truyền thống đặc sắc và là điểm đến thực tế của các lớp, khóa học chữ viết người Thái.

Dòng sông Dinh hòa cùng sông Hiếu chảy suốt chiều dài địa bàn xã, kết hợp với hệ thống hồ đập tạo nên cảnh quan sinh thái đặc trưng. Lèn Chùa với sự kiện phát hiện các bộ hài cốt cổ đã tạo chiều sâu lịch sử – tâm linh cho địa phương. Khu vực Lèn Mồng – Thiết Hều gắn với truyền thuyết dấu rồng, hiện tượng dòng nước chảy ngược địa hình núi đá, cánh đồng lúa rộng lớn, thảm thực vật tự nhiên phong phú và cảnh quan hùng vĩ là địa điểm phù hợp để phát triển du lịch sinh thái kết hợp du lịch nông nghiệp xanh: trải nghiệm vườn dược liệu sâm nam núi Dành; triền đồi, miệt vườn cây ăn quả như táo, ổi, bưởi; tham quan quy trình sản xuất làng nghề mật mía làng Găng; thưởng thức, mua sản phẩm tại chỗ; phát triển du lịch văn hóa Thái – sinh thái – nghỉ dưỡng ẩm thực homestay tại bản Tồng Mòn…

Hoạt động du lịch trên địa bàn xã Nghĩa Hưng vẫn còn nhiều hạn chế: Chưa có nghiên cứu, quy hoạch định hướng tổng thể; hạ tầng và cơ sở vật chất du lịch chưa đồng bộ; nguồn nhân lực chưa được đào tạo bài bản; hoạt động tham quan, trải nghiệm còn mang tính tự phát; chưa có điểm du lịch cộng đồng được công nhận; dịch vụ du lịch chưa chuyên nghiệp; công tác quảng bá còn yếu, chưa xây dựng được thương hiệu riêng.

Các giá trị văn hóa truyền thống chưa được khai thác hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ mai một do thiếu cơ chế bảo tồn gắn với sinh kế bền vững. Lễ hội, làng nghề, diễn xướng dân gian, kiến trúc nhà sàn Thái chưa được đưa vào khai thác du lịch phù hợp; người dân còn thiếu kỹ năng, chưa có nguồn thu ổn định từ du lịch cộng đồng. Bên cạnh đó, vai trò của con người – lực lượng giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa – chưa được phát huy đầy đủ; thanh niên, phụ nữ, nghệ nhân, già làng, trưởng bản còn thiếu cơ chế hỗ trợ và kỹ năng để tham gia phát triển du lịch một cách chủ động, bền vững.

Trong bối cảnh hội nhập, yêu cầu phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa đặt ra cả thời cơ và thách thức. Nếu tận dụng tốt lợi thế cảnh quan, bản sắc văn hóa, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và việc khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm của nhân dân, xã Nghĩa Hưng sẽ có nguồn lực nội sinh mạnh mẽ để vừa gìn giữ bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số, vừa hình thành những sản phẩm du lịch cộng đồng đặc sắc, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng thương hiệu văn hóa - du lịch địa phương.

Xây dựng Nghĩa Hưng trở thành điểm sáng về du lịch cộng đồng

Thực hiện Chương trình hành động số 06-CTr/ĐU ngày 26/8/2025 của Đảng ủy xã Nghĩa Hưng về triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng nghị quyết chuyên đề về bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, Thổ gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Xã phấn đấu hình thành chuỗi liên kết các điểm du lịch tiêu biểu như: giao lưu văn hóa tại bản Tồng Mòn (không gian văn hóa Thái, nhà sàn sinh hoạt cộng đồng); Câu lạc bộ cồng chiêng, hát giã ời dân tộc Thổ xóm Tân Thắng; tham quan làng nghề mật mía làng Găng; trải nghiệm sâm dược liệu và vườn cây ăn quả tại xóm Lê Lợi; du lịch tâm linh tại Lèn Chùa (xóm Liên Hiệp 1, Lê Lợi); xây dựng Lèn Mồng – xóm Thiết Hều, Liên Hiệp 2, Tháp Bai trở thành điểm du lịch trọng tâm với các hoạt động trải nghiệm lịch sử, chèo thuyền, dịch vụ nông nghiệp, giao lưu văn hóa dân tộc kết hợp ăn uống, nghỉ dưỡng.

Phát triển du lịch cộng đồng xã Nghĩa Hưng theo hướng bền vững, giàu bản sắc, thân thiện với môi trường; đến năm 2030 hình thành và vận hành chuỗi điểm du lịch cộng đồng đặc thù, đưa Nghĩa Hưng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài tỉnh, là điểm sáng về du lịch cộng đồng của Nghệ An.

Du lịch cộng đồng góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; phát triển kinh tế địa phương gắn liền với gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Lấy con người làm trung tâm của sự phát triển; xây dựng con người Nghĩa Hưng trí tuệ, hiếu học, nhân ái, nghĩa tình; biết trân trọng truyền thống, sẵn sàng hội nhập.

Đưa tinh hoa văn hóa dân tộc thấm sâu từ trường học đến cộng đồng; khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, quảng bá văn hóa truyền thống, trở thành lực lượng nòng cốt trong sáng tạo, bảo vệ bản sắc và khẳng định vị thế văn hóa – du lịch địa phương.

Để thực hiện mục tiêu trên, xã Nghĩa Hưng tiếp tục làm tốt công tác quy hoạch; gắn phát triển hạ tầng với bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, Thổ như diễn xướng dân gian, nhà sàn Thái, nghề thủ công truyền thống, dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian, ẩm thực truyền thống. Phát huy vai trò của nghệ nhân trong trao truyền di sản; xây dựng thế hệ trẻ trở thành lực lượng kế tục và sáng tạo.

Khuyến khích hình thành các hợp tác xã, tổ hợp tác, câu lạc bộ du lịch cộng đồng; tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực, văn hóa với du lịch; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, quảng bá, xây dựng “Bản đồ số du lịch xã Nghĩa Hưng”.

Đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; tạo cơ chế thu hút doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển hạ tầng, dịch vụ du lịch.

Xã Nghĩa Hưng xác định bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và định hình bản sắc dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân. Với phương châm “Mỗi người dân là một hướng dẫn viên, mỗi bản làng là một điểm đến”, Nghĩa Hưng phấn đấu trở thành xã nông thôn mới hiện đại, giàu bản sắc, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Các nghệ nhân Câu lạc bộ cồng chiêng, hát giã ời dân tộc Thổ xóm Tân Thắng tham gia văn nghệ chào mừng Ngày Đại đoàn kết toàn dân 18/11.

Du khách tham quan mô hình trồng Sâm nam núi dành tại xóm Lê Lợi, xã Nghĩa Hưng

Phạm Ngọc Lưu

Nguồn VHPT : https://vanhoavaphattrien.vn/nghe-an-nghia-hung-bao-ton-phat-huy-gia-tri-van-hoa-dan-toc-thai-tho-gan-voi-du-lich-cong-dong-a32049.html