Nghệ An: Những khó khăn sau mưa lũ

5 giờ trướcBài gốc

Lòng suối khu vực khe Choang, bản Bủng, xã Châu Khê (Nghệ An) bị thu hẹp do bồi lắng. Ảnh: Đ.B

Bị “xóa sổ” sau một đêm lũ

Anh Kha Xuân Thủy (48 tuổi, trú xã Châu Khê, tỉnh Nghệ An) cho biết, từ năm 2018, khi thủy điện Chi Khê tích nước, khu vực Bãi Gạo, xã Châu Khê bị ngập sâu từ 1,5 - 2m. Tận dụng mặt nước hình thành sau thủy điện, người dân bắt đầu nuôi cá lồng, trồng sen và phát triển du lịch trải nghiệm. Được chính quyền địa phương khuyến khích mở rộng mô hình, gia đình anh đầu tư hơn 4ha sen, dựng cầu tre, chòi nghỉ phục vụ khách tham quan.

Đến năm 2022, đầm sen Bãi Gạo trở thành điểm check-in quen thuộc của du khách trong và ngoài tỉnh. Mỗi mùa sen nở, nơi đây nhộn nhịp người đến chụp ảnh, trải nghiệm cuộc sống miền sông nước. Thế nhưng, mọi thứ gần như bị xóa sạch chỉ sau trận lũ rạng sáng ngày 23/7/2025.

Những ngày đầu tháng 5/2026, đứng giữa khu đầm sen đã bị vùi lấp, trở thành bãi đất loang lổ, bùn cát phủ dày, anh Thủy xót xa nhớ lại, đêm 22/7/2025, nước sông Lam bắt đầu dâng nhanh bất thường. Ban đầu chỉ là những đợt nước nhỏ tràn vào bờ, nhưng đến rạng sáng, nước đã dâng cao hàng mét, nhấn chìm toàn bộ đầm sen và nhiều nhà dân trong bản. Đến sáng thì nước từ thượng nguồn đổ về cuồn cuộn, kéo theo cây cối, đất đá, bùn cát. Cầu tre và chòi nghỉ bị quật sập hết. Khi nước rút, cả đầm sen chỉ còn là bãi bùn.

‘‘Lượng đất đá bồi lấp quá lớn khiến toàn bộ sen chết hàng loạt, không thể phục hồi, 2 trong số 5 chòi nghỉ bị lũ cuốn trôi hoàn toàn, số còn lại bị vùi lấp khiến công sức mà gia đình đã đầu tư nhiều năm coi như mất trắng” - anh Thủy nói.

Bị bồi lắng sau lũ

Không chỉ đầm sen Bãi Gạo, nhiều khu vực khác tại xã Châu Khê cũng đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng bồi lắng sau lũ. Tại khe Choăng đoạn qua bản Bủng, khối lượng lớn bùn cát từ thượng nguồn đổ về đã làm thay đổi hoàn toàn dòng chảy.

Theo người dân địa phương, trước đây khe Choăng sâu khoảng 9 - 10m, mặt nước rộng, rất thuận lợi cho việc nuôi cá lồng bè. Tuy nhiên, sau các đợt lũ lớn năm 2025, nhiều đoạn lòng khe chỉ còn sâu khoảng 1,5 - 2m, đáy khe bị bùn đất phủ kín.

Ông Vi Văn Long - một hộ nuôi cá lồng tại bản Bủng cho biết, gia đình ông đã đầu tư nhiều lồng bè nuôi cá trên khe Choăng suốt nhiều năm qua. Nghề nuôi cá từng giúp gia đình có nguồn thu ổn định, nhưng nay mọi thứ trở nên bấp bênh. “Có đoạn khe giờ chỉ rộng chừng 2 - 3m. Nước nông, dòng chảy thay đổi khiến cá chậm lớn, dễ thiếu oxy và phát sinh dịch bệnh. Những vị trí trước đây đặt lồng cá nay chỉ còn bãi bùn cát” - ông Long nói.

Cũng theo ông Long, để tiếp tục sản xuất, nhiều hộ dân buộc phải kéo lồng bè ra khu vực nước sâu hơn. Tuy nhiên, việc di dời phát sinh thêm nhiều chi phí, từ thuê nhân công, gia cố bè nổi đến vận chuyển thiết bị. Trong khi đó, sản lượng cá giảm mạnh sau lũ khiến không ít hộ đối diện nguy cơ thua lỗ.

Ông Kha Văn Thương - Phó Chủ tịch UBND xã Châu Khê cho biết, tình trạng bồi lắng tại khu vực lòng hồ thủy điện Chi Khê đã xuất hiện nhiều năm nay nhưng nghiêm trọng hơn sau các đợt mưa lũ lớn vừa qua.

Theo ông Thương, sau mỗi mùa mưa lũ, bùn cát lại bồi thêm một lớp. Lâu dần khiến dòng chảy bị biến dạng, nhiều đoạn bờ sông bị xói lở, đất sản xuất của người dân ven sông cũng bị thu hẹp. Việc bồi lắng không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất mà còn làm giảm khả năng thoát lũ khiến mực nước dâng cao hơn trong các đợt mưa lớn, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng cục bộ. Ngoài ra, nhiều bãi bồi mới xuất hiện giữa lòng hồ cũng gây khó khăn cho việc đi lại bằng thuyền, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.

“Không riêng Châu Khê, tình trạng bồi lắng xuất hiện rõ tại nhiều địa phương như: Tam Quang, Tam Thái, Tương Dương, Lượng Minh... gắn với khu vực lòng hồ các thủy điện Bản Ang, Nậm Nơn, Khe Bố” - ông Thương nói.

Trao đổi về thực trạng này, ông Trần Thanh Hải - Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Nghệ An cho biết, hàng năm Sở đều yêu cầu các chủ đầu tư thủy điện thực hiện việc nạo vét lòng hồ theo quy định.

Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Nghệ An cho biết thêm, khu vực lòng hồ thuộc phạm vi quản lý của các đơn vị thủy điện nên trách nhiệm nạo vét, khơi thông dòng chảy thuộc về chủ hồ. Bên cạnh ảnh hưởng đến đời sống dân sinh, tình trạng bồi lắng kéo dài còn tác động trực tiếp đến hiệu quả vận hành và chất lượng phát điện. “Các đơn vị thủy điện phải thường xuyên theo dõi mức độ bồi lắng để có giải pháp xử lý phù hợp, tránh để ảnh hưởng kéo dài đến môi trường, dòng chảy và đời sống người dân” - ông Hải nhấn mạnh.

Điền Bắc

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/nghe-an-nhung-kho-khan-sau-mua-lu.html