Tạo động lực mới cho nông nghiệp vùng hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh
Hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh đi qua tỉnh Nghệ An với chiều dài 132 km, tổng diện tích tự nhiên gần 321 nghìn ha, chiếm 19,47% diện tích toàn tỉnh. Đây là khu vực có nhiều tiềm năng về đất đai, khí hậu, tài nguyên rừng và nguồn lao động để phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.
Tháng 7/2023, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 39-NQ/TW về xây dựng và phát triển tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó xác định hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh là một trong những không gian phát triển quan trọng. Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, công nghiệp chế biến nông - lâm sản và du lịch sinh thái được xác định là những lĩnh vực trọng tâm của khu vực này.
Những năm qua, việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Nhiều mô hình sản xuất hiện đại được triển khai, giúp giảm chi phí đầu vào, tăng hiệu quả kinh tế, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Trang trại Chăn nuôi bò sữa áp dụng Công nghệ cao của tập đoàn TH.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong vùng vẫn còn nhiều hạn chế. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún; số lượng mô hình ứng dụng công nghệ cao chưa nhiều; việc xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu sản phẩm còn chậm; liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị chưa bền vững. Công nghệ bảo quản và chế biến sau thu hoạch chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, khiến giá trị gia tăng của nhiều sản phẩm nông, lâm sản còn thấp.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và khả năng cạnh tranh của nông sản ngày càng khắt khe. Vì vậy, việc xây dựng và triển khai Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông, lâm sản trọng tâm thuộc hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh đến năm 2030 được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo bước đột phá cho ngành nông nghiệp tỉnh nhà.
Hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm
Theo Đề án, phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phải phù hợp với Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc ứng dụng công nghệ cao được thực hiện trên cơ sở khai thác hiệu quả các nguồn lực sẵn có, lựa chọn công nghệ tiên tiến, hiện đại nhưng phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Định hướng xuyên suốt là phát triển nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; thúc đẩy liên kết sản xuất gắn với bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm; khuyến khích tích tụ, tập trung đất đai để hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn, vùng sản xuất hàng hóa tập trung ứng dụng công nghệ cao.
Các đối tượng ưu tiên bao gồm những sản phẩm chủ lực và có lợi thế của địa phương như cây nguyên liệu mía, chè; cây dược liệu; chăn nuôi bò, lợn, gà; phát triển cây lâm nghiệp và các sản phẩm từ rừng.
Bà Võ Thị Nhung, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An thăm vườn Cam hữu cơ.
Đến năm 2030, Nghệ An phấn đấu nâng tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt từ 40-45% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của vùng hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh và chiếm từ 20-25% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của toàn tỉnh.
Cùng với đó, tỉnh sẽ nghiên cứu thành lập Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Nghệ An tại xã Nghĩa Thọ; xây dựng và phát triển từ 3-5 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao; hình thành từ 5-10 hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao làm hạt nhân liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Đề án cũng đặc biệt chú trọng phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm sản. Các nhà máy, cơ sở chế biến hiện có sẽ được nâng cấp công nghệ, mở rộng quy mô nhằm nâng cao năng lực chế biến sâu, giảm thất thoát sau thu hoạch và tăng giá trị sản phẩm.
Song song với đó, tỉnh tiếp tục thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông, lâm sản; hình thành các chuỗi liên kết khép kín từ vùng nguyên liệu đến bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu đặt ra là tốc độ tăng trưởng công nghiệp chế biến nông, lâm sản và dược liệu toàn vùng đạt khoảng 15% mỗi năm; đóng góp từ 20-30% tổng giá trị sản phẩm nông, lâm sản của tỉnh.
Việc xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP chất lượng cao, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu cũng được xác định là những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Nghệ An.
Đồng bộ giải pháp, huy động mọi nguồn lực thực hiện đề án
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, UBND tỉnh Nghệ An xác định 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: xác định tiêu chí và đối tượng ứng dụng công nghệ cao; triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ phục vụ sản xuất; phát triển sản xuất gắn với chế biến; thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm nông, lâm sản.
Cùng với đó là 10 nhóm giải pháp đồng bộ, bao gồm hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất; đẩy mạnh dồn điền đổi thửa; phát triển sản xuất gắn với chế biến; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ; thúc đẩy nghiên cứu và chuyển giao khoa học công nghệ; thu hút đầu tư; xây dựng thương hiệu; mở rộng thị trường; đầu tư hạ tầng; phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường.
Cây chè được xác định là cây trồng chủ lực ở Nghệ An.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan chủ trì triển khai Đề án, phối hợp với các sở, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện, hướng dẫn các địa phương lựa chọn công nghệ phù hợp, xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Các sở, ngành liên quan như Khoa học và Công nghệ, Công Thương, Liên minh Hợp tác xã tỉnh sẽ hỗ trợ nghiên cứu khoa học, xúc tiến đầu tư, phát triển công nghiệp chế biến, xây dựng các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị.
Ủy ban MTTQ tỉnh cùng các tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tích cực tham gia phát triển nông nghiệp công nghệ cao; nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa hiện đại.
Đối với các xã, phường trong vùng hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh, nhiệm vụ trọng tâm là tích hợp các mục tiêu của Đề án vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương; tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất và ứng dụng công nghệ cao.
Với quyết tâm của tỉnh cùng sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân, Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông, lâm sản trọng tâm thuộc hành lang kinh tế đường Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho tăng trưởng nông nghiệp Nghệ An, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn tới.
Thu Hiền