Nghệ sĩ Hùng Hoa Lư dày công lưu trữ, quảng bá di sản văn hóa truyền thống

7 giờ trướcBài gốc

Nghệ sĩ Hùng Hoa Lư tâm sự rằng: Sự thay đổi ngay trong từng nếp sống, sinh hoạt của cư dân đã làm mất dần những giá trị văn hóa của các tộc người Tây Nguyên. Nếu như không tranh thủ thời gian để lưu lại những thước phim quý báu từ các lễ hội diễn ra ở buôn làng cho đến các tiết mục phục dựng văn hóa truyền thống do các nghệ nhân thể hiện… thì tương lai không xa nó chỉ còn lại trong ký ức của những người già và không ai còn chiêm nghiệm được các di sản văn hóa đặc sắc ấy nữa.

Nghệ sĩ Hùng Hoa Lư (bìa phải) tham gia tại một lễ hội truyền thống. Ảnh: NVCC

Trước đây, đồng nghiệp của ông là nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Phong - người từng gắn bó với buôn làng Tây Nguyên từ sau ngày giải phóng (1975) đã lưu lại những hình ảnh quý giá, in thành những tập sách: “Điêu khắc gỗ dân gian”, “Lễ hội Tây Nguyên” và “Tượng gỗ Tây Nguyên” được các nhà nghiên cứu văn hóa và dân tộc học đánh giá cao. Mặc dù chỉ là những hình ảnh tĩnh và không gian hẹp nhưng đó là hiện thực của đời sống đồng bào Tây Nguyên mà ngày nay khó tìm thấy ở cộng đồng.

Khi xem những hình ảnh tượng nhà mồ của đồng bào Tây Nguyên chụp lại từ những năm 80 thế kỷ trước và đối chiếu với các tượng nhà mồ hiện nay, Nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Văn Doanh đã nhận định: “Tượng nhà mồ mất dần tính trầm tư, khái quát và hoành tráng. Nội dung tượng ngày càng nhiều thêm trong khi đó tính nghệ thuật ngày một mất dần. Ngày nay trên Tây Nguyên vào mùa lễ bỏ mả, ta không còn gặp nhiều tượng nhà mồ đẹp như xưa nữa”.

Mặc dù lớn tuổi song nghệ sĩ Hùng Hoa Lư vẫn nặng lòng với văn hóa Tây Nguyên. Ảnh: NVCC

Vì lẽ đó, nghệ sĩ Hùng Hoa Lư đã bỏ công, làm người lữ hành đơn độc với tình yêu Tây Nguyên. Ông quay video và dựng lại các hoạt động văn hóa truyền thống một cách sống động, gắn liền với không gian văn hóa buôn làng, tạo thành những thước phim có giá trị nhằm lưu trữ và thiết lập trang Youtube “Văn hóa Tây Nguyên” phổ biến rộng rãi cho công chúng khắp thế giới tìm hiểu, thưởng lãm bản sắc văn hóa của cộng đồng dân tộc thiểu số.

Vào mùa lễ hội, khi nghe tin buôn làng nào tổ chức các nghi lễ theo phong tục tập quán, bất luận đường xa, thời tiết nắng gió, ông lại mang theo đầy đủ thiết bị hành nghề, rong ruổi đến tận nơi, cùng ăn, cùng ở với người dân để ghi lại một cách trung thực sự kiện.

Sau đó, khi trở về nhà, không kịp nghỉ ngơi, ông bắt tay vào dàn dựng, sắp xếp, bố cục lại nội dung một cách mạch lạc, biến sản phẩm thô thành một video hoàn chỉnh. Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa do Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai (cũ) tổ chức như: Cồng chiêng cuối tuần hoặc phục dựng các lễ hội truyền thống đều được nghệ sĩ Hùng Hoa Lư quay phim, dựng lại thành tác phẩm hoàn chỉnh, làm phong phú thêm bộ sưu tập của mình. Ông cũng kết hợp với Bảo tàng Pleiku thu thập, lưu trữ và quảng bá đến hàng ngàn du khách muôn phương.

Nghệ sĩ Hùng Hoa Lư cho rằng: Các hình thức phục dựng một số lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc Tây Nguyên do ngành Văn hóa tổ chức hoặc một số buôn làng làm du lịch, trình diễn cho du khách tìm hiểu, thưởng lãm tuy có mất đi tính thiêng nhưng ít ra còn hàm chứa một hình thái cơ bản, tái hiện những thủ tục của nghi lễ mà già làng thể hiện với tư cách là đạo diễn.

Do vậy, người quay phim, làm phim cần phải bám sát và quay những góc có hồn nhất, gần với sự thật nhất. Một phần di sản khá quan trọng là các nghệ nhân: chỉnh chiêng, kể khan, hát dân ca, đan lát, dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ truyền thống… ngày càng giảm số lượng trong cộng đồng.

Ở đâu có lễ hội truyền thống, ở đó có nghệ sĩ Hùng Hoa Lư. Ảnh: NVCC

Lớp trẻ ở các buôn làng ngày nay không mấy người kế thừa các di sản của cha ông nên việc ghi chép, tái hiện các kỹ năng thuần thục của nghệ nhân ở các buôn làng dưới mọi hình thức là cần thiết. Nếu thiếu lòng đam mê, nhiệt huyết với văn hóa thì khó có được những hình ảnh lưu lại các nhân tố quan trọng, là hồn cốt của bản sắc dân tộc và nó sẽ mất đi theo quy luật thời gian.

Nghệ sĩ Hùng Hoa Lư đã nhận thức được tính cấp thiết của vấn đề này nên đã bỏ công sức để làm việc một cách vô tư, tự giác. Hiện trong “kho” lưu trữ của ông đã có gần 1.000 video, những thước phim quý về các lễ hội truyền thống và các nghệ nhân thuộc nhiều tri thức dân gian như: dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ, hát dân ca, kể khan… Đó là những tư liệu vô giá mà sau này các thế hệ sẽ rất cần để phục vụ cho công tác nghiên cứu về văn hóa và dân tộc học.

Bên cạnh việc quay phim, lưu trữ tư liệu văn hóa dân tộc, nghệ sĩ Hùng Hoa Lư còn chú trọng đến việc phổ biến, quảng bá các ấn phẩm văn hóa này trên trang Youtube với 40.000 người theo dõi, có gần 4.000 người hâm mộ, yêu thích ở các quốc gia trên thế giới.

Đây chính là động lực để ông tiếp tục tìm kiếm, khai thác triệt để các di sản trong cộng đồng các buôn làng ở Tây Nguyên nói chung và tỉnh Gia Lai nói riêng, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng dân tộc thiểu số.

BÙI QUANG VINH

Nguồn Gia Lai : https://baogialai.com.vn/nghe-si-hung-hoa-lu-day-cong-luu-tru-quang-ba-di-san-van-hoa-truyen-thong-post575601.html