Nghề truyền thống thăng hoa nhờ tư duy mới

3 giờ trướcBài gốc

Vì sao những con tò he vốn là món quà rẻ tiền cho trẻ em, bán bên hè đường lại có thể chiếm một vị trí rộng rãi, đắc địa như thế trong siêu thị? Trong lòng tôi bỗng thấy vui vui. Vui cho món quà quê được “lên ngôi”. Vui vì tò he không còn chỉ quanh quẩn mấy hình thù đã quá cũ mà đã “biến hình” để có thể thăng hoa.

Đồ chơi dân gian là món quà trẻ em đặc biệt yêu thích vào dịp Tết. Ảnh: Hà Thanh

Nhiều năm qua, nặn tò he trên phố vẫn luôn định hình trong mọi người là một ông già với những que tre, trên có gắn các tượng xanh đỏ bằng bột nhuộm phẩm màu. Các tượng đó bao gồm bông hồng, cô gái mặc váy, 12 con giáp, Tôn Ngộ Không…, những hình tượng đã rất quen thuộc. Lũ trẻ con được đi chơi cùng cha mẹ luôn níu tay, đòi cho được 1 con tò he mang về chơi.

Tại Hà Nội, nơi có truyền thống về tò he là làng Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên. Làng nghề có 300 năm tuổi với khoảng 100 hộ theo nghề. Theo cách của làng này thì nguyên liệu chính để làm tò he là bột gạo có trộn ít nếp theo tỉ lệ 10 phần gạo, 1 phần nếp, ngâm nước rồi đem xay nhuyễn, luộc chín và nhào nhanh tay. Sau đó, người ta nắm bột lại thành từng vắt và nhuộm màu riêng từng vắt bột.

Các nghệ nhân thường di chuyển xa nhà, rong ruổi trong các phiên chợ quê, các làng xóm, phố phường để nặn tò he bán, nhất là khi nơi nào có đình đám, hội hè. Hành trang đồ nghề của họ khá đơn giản: Một con dao nhỏ, vài que tre, chút sáp ong, một cái lược và một thùng xốp để cắm tò he lên trưng bày. Thích nhất là nếu không có tiền mua thì lũ trẻ cũng được đứng vòng quanh xem nặn tò he tại chỗ.

Giữa những món đồ chơi điện tử hiện đại, đắt tiền, tò he vẫn có sức sống riêng và sự thu hút bằng vẻ đẹp hồn nhiên từ bàn tay khéo léo và trí tưởng tượng phong phú của người dân hồn hậu chân chất.

Một số sản phẩm tò he truyền thống và hiện đại được bán trong siêu thị lớn tại Đà Lạt. Ảnh: Hà Thanh

Ngày nay, bột nặn tò he được cho thêm chất phụ gia để bảo quản được lâu hơn, tránh gãy hỏng. Tò he đã trở thành sản phẩm du lịch, được nhiều du khách thích thú vì họ có thể được trải nghiệm, tự tay nặn ra những hình tượng mình ưa thích chỉ với mức giá 20-25 nghìn đồng. Tò he không chỉ có mặt quanh hồ Gươm, công viên mà còn có mặt tại các chợ quê mini được tổ chức ngay tại chung cư vào dịp trước Tết để các gia đình mua sắm, trẻ em vui chơi. Có người yêu thích tò he đã lặn lội từ Sóc Trăng ra tận Xuân La để học nghề, rồi thổi hồn sông nước miền Tây vào nghề nặn tò he mà làm nên những tác phẩm phức tạp hơn những con giống đơn thuần của nghề gốc, như: “Đờn ca tài tử”, “Chợ nổi Cái Răng”…

Thậm chí, thứ đồ chơi dân gian nhỏ bé này còn bất ngờ hiện diện tại siêu thị, nơi mà diện tích thuê mặt bằng đắt đỏ. Không chỉ bán trực tiếp, tò he cũng đã được bán theo hình thức online, có thể nhanh chóng đến với những khách hàng ở xa mà vẫn đảm bảo chất lượng. Điều này chứng tỏ sức sống của nó, giá trị của nó trong đời sống hiện tại.

Một số sản phẩm tò he truyền thống và hiện đại được bán trong siêu thị lớn tại Đà Lạt. Ảnh: Hà Thanh

Những hình tượng tò he ngày càng phong phú, bắt trend giới trẻ ngày nay, như: Rồng, gấu, bí ngô, ngôi nhà, ếch xanh, cừu, phù thủy, cú mèo, bup bê Labubu, Baby Three… và có những tác phẩm cao cấp được bán giá tiền triệu. Đối tượng chơi tò he cũng mở rộng thêm, không chỉ là lứa tuổi thiếu niên, nhi đồng, mà cả thanh niên hay trung niên cũng yêu thích sản phẩm này. Hiện nay sản phẩm tò he đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao, mang lại giá trị kinh tế, nâng cao đời sống của người dân.

Làm thế nào để giữ gìn và phát huy những nghề thủ công truyền thống? Câu hỏi ấy nhiều năm qua vẫn trăn trở trong tâm tư của nhiều nghệ nhân gạo cội. Trong thời đại mà các ngành nghề mới xuất hiện liên tục, với sự hấp dẫn đến từ thu nhập, từ sự nổi tiếng, từ các điều kiện ưu đãi khác… đang thu hút giới trẻ, khiến nhiều làng nghề trở nên đìu hiu, nhiều nghề truyền thống bị mai một, thì việc đưa tư duy mới vào làm nghề cũ thêm sức sống là điều rất đáng quý.

Hà Thanh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nghe-truyen-thong-thang-hoa-nho-tu-duy-moi-734433.html