Nghề truyền thống vào mùa Tết

2 giờ trướcBài gốc

Bà Rạ làm bánh thuẫn cho mùa Tết

Thơm nồng mứt, bánh

Vừa bước đến đầu ngõ, hương bánh thuẫn từ căn nhà bà Mai Thị Rạ (sinh năm 1961, ở làng Mỹ Lợi) đã thơm lừng. Hơn 35 năm làm nghề đổ bánh thuẫn, được truyền nghề từ đời mẹ, nay bà lại hướng dẫn để người con trai nối nghiệp. Bà Rạ nói: “Tôi tính nghỉ làm nghề rồi nhưng vẫn chưa nghỉ được. Mỗi ngày vẫn phải quần quật từ 7 giờ sáng đến 6 giờ tối”. Nia bánh đầy ắp như gói trọn tình quê trong món đặc sản mà bà Rạ kể đó là số bánh sẽ chuyển đi cho người quen ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Bà Rạ cho biết, mùa làm bánh Tết bắt đầu ngay từ ngày đầu tháng Chạp, ngày ít thì 600 cái, ngày nhiều lên đến 1.500 cái. Lượng bánh bán lẻ ở chợ ít vì phần đông người ta đặt sỉ trước. “Khách của tôi ở khắp nơi, từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Đắk Lắk, Gia Lai... Người ta ăn quen rồi, cứ đến Tết là gọi điện đặt trước. Họ nói nhớ bánh thuẫn Mỹ Lợi như nhớ mùi Tết quê mình”, bà Rạ kể.

Điều làm nên hương vị riêng của bánh thuẫn nơi đây, theo bà Rạ là cách giữ nguyên phương thức làm truyền thống, dùng bột bình tinh, trứng gà ta, dù giá nguyên liệu có cao hơn. Mỗi bánh bán ra có giá 3.500 đồng, cao hơn giá thông thường, nhưng người ăn quen vẫn thích chọn loại bánh này. Đặc biệt, khi bếp điện dạng công nghiệp ra đời, bà vẫn còn giữ những bếp than cũ, bởi có nhiều khách dặn kỹ khi đặt bánh: “Nhớ làm bằng bếp than cho đúng vị”.

Ở xã Vinh Lộc, nơi hợp nhất của 4 xã vùng khu 3 - Phú Lộc cũ sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã (xã Vinh Hưng, Vinh Mỹ, Giang Hải, Vinh Hiền) còn nhiều người vẫn giữ nghề làm bánh, mứt - những món đặc sản quà Tết. Không chỉ có bánh thuẫn, người dân nơi đây còn làm bánh xoài, mứt dừa, gừng. Những thức quà quê mộc mạc được người thưởng thức nhớ tới, còn người dân thì giữ nghề theo cách xưa bày nay làm, để hương Tết cổ truyền vẫn còn lưu giữ.

Từ làng Mỹ Lợi sang làng Lương Viện, trong đoạn đường ngắn có rất nhiều hộ làm mứt gừng. Nhà ông Nguyễn Sơn (sinh năm 1972) dành cả không gian rộng lớn để làm mứt, với cả chục nhân công tất bật cho vụ Tết. Ông Sơn kể: “Chẳng phải giàu có nhưng đến Tết là người thân, những người trong xóm lại cùng tập trung ở cơ sở này để làm mứt. Mỗi ngày làm khoảng 5 tạ gừng. Từ truyền thống ông cha truyền lại, ngót nghét tôi đã theo nghề với gần 15 vụ Tết”.

Bí quyết của mứt gừng Lương Viện là ở khâu sơ chế. Người làm mứt dùng chanh, quật để luộc gừng cho sạch mủ và tạo độ thơm giòn. Đó cũng là điểm người dân Lương Viên tự hào vì mứt gừng họ làm ra đi tứ xứ. Những người làm mứt ở cơ sở của ông Sơn chia sẻ, cao điểm tháng Chạp, mỗi ngày bắt đầu từ 0 giờ sáng đến tận 5 giờ chiều. Mệt nhưng vui.

Giữ hương vị Tết quê

Bên bếp lửa mới thổi, bà Trần Thị Lan (sinh năm 1969, làng Lương Viện) chia sẻ: “Làm mứt gừng chỉ là nghề thời vụ, thường ngày gia đình tôi sống bằng nghề buôn bán. Nhà neo người nên mỗi ngày 3 nhân công chỉ làm được 1 tạ gừng. Mỗi ngày bắt đầu công việc từ 2 - 3 giờ sáng, vất vả và chỉ lấy công làm lãi, thế nhưng cứ đến mùa này nếu không làm mứt lại thấy nhớ nghề”.

Lý do mà bà Lan và những người làm bánh, mứt khác kể phải giữ nghề chính là sự thôi thúc của những “khách ruột” từ thập phương. Những gói bánh, mứt không chỉ được bánh lẻ ở chợ, mà phần lớn có người đặt trước để gửi đi phương xa, thậm chí sang tận trời tây cho những người lỡ hẹn về quê ngày Tết.

Ông Sơn bảo, người tiêu dùng cũng “thính” lắm. Họ ăn mứt, bánh là biết có phải đặc sản của quê không. Chính cái mùi, cái vị mộc mạc đã tạo nên thương hiệu cho những đặc sản làng quê mà người dân chưa quan tâm đến chuyện quảng bá. Ông Sơn khẳng định: “Ngon hay không, khách ăn là biết. Họ đặt một lần rồi đến Tết lại giục mình làm”.

Tại xã Vinh Lộc, chính quyền địa phương chưa thể đưa ra con số thống kê bao nhiêu hộ làm mứt, bánh Tết. Hỏi lãnh đạo xã, họ chỉ nói rằng: “Nhiều lắm, vì người dân làm thời vụ nên khó thống kê”. Nhưng có một điều khiến tôi ấn tượng là hầu hết những bếp lửa đỏ rực vụ Tết đều đến từ tấm lòng của những người giữ nghề làm đặc sản Tết, đó là: “Chỉ mong khi bánh, mứt của làng Lương Viện được trưng bày trên mâm Tết của những người con xa xứ, họ vẫn luôn nhớ về quê hương, về mảnh đất dẫu còn những khó khăn nhưng luôn đậm đà nghĩa tình”.

Bài, ảnh: HỮU PHÚC

Nguồn Thừa Thiên Huế : https://huengaynay.vn/doi-song/nghe-truyen-thong-vao-mua-tet-162655.html