Nghị quyết 21/2026/NQ-CP: Bộ Y tế chuyển giao 'quyền lực' như thế nào cho địa phương?

3 giờ trướcBài gốc

64 thủ tục hành chính được phân cấp về địa phương

Theo Nghị quyết 21, Chính phủ yêu cầu rà soát và thực hiện phân cấp 64 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Trong nhiều năm qua, không ít thủ tục hành chính trong lĩnh vực y tế vẫn tập trung giải quyết ở cấp Bộ hoặc các đơn vị trực thuộc Bộ Y tế. Mặc dù góp phần bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước, cơ chế này cũng khiến nhiều hồ sơ phải qua nhiều tầng nấc trung gian, làm kéo dài thời gian xử lý và giảm tính chủ động của địa phương.

Y tế là lĩnh vực có phạm vi quản lý rộng, từ khám bệnh, chữa bệnh, dược phẩm, thiết bị y tế, y tế dự phòng đến an toàn thực phẩm. Thực tế cho thấy nhiều hồ sơ liên quan đến cấp phép, điều chỉnh hoạt động chuyên môn hoặc giải quyết thủ tục hành chính vẫn phải chờ ý kiến từ cơ quan Trung ương, trong khi chính quyền địa phương mới là đơn vị trực tiếp nắm bắt nhu cầu thực tiễn và những vấn đề phát sinh trên địa bàn.

Vì vậy, việc phân cấp 64 thủ tục hành chính được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm trong cơ chế quản lý tập trung, giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý, các thủ tục được phân cấp không phải là những thủ tục mang tính kỹ thuật đơn thuần mà tập trung vào nhiều lĩnh vực có tác động trực tiếp đến hoạt động của hệ thống y tế.

Trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, nhiều thủ tục quan trọng liên quan đến cấp mới, cấp lại, điều chỉnh, gia hạn, đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép hành nghề được chuyển giao cho địa phương thực hiện. Đây là nhóm thủ tục gắn trực tiếp với đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên y tế và các cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước.

Đối với các bệnh viện và cơ sở y tế tư nhân, một số thủ tục liên quan đến giấy phép hoạt động, điều chỉnh nội dung chuyên môn và công bố đủ điều kiện hướng dẫn thực hành cũng được thực hiện theo hướng tăng thẩm quyền cho địa phương.

Đối với hệ thống bệnh viện công lập, đặc biệt là các bệnh viện tuyến tỉnh và bệnh viện khu vực, việc phân cấp được kỳ vọng sẽ rút ngắn quy trình giải quyết nhiều thủ tục chuyên môn, tạo điều kiện để các cơ sở y tế chủ động hơn trong tổ chức hoạt động khám, chữa bệnh.

Trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, thẩm quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe được giao cho cấp tỉnh. Đối với lĩnh vực phòng bệnh, thủ tục nhập khẩu mẫu bệnh phẩm phục vụ nghiên cứu, xét nghiệm và phòng chống dịch bệnh cũng được phân cấp nhằm nâng cao tính chủ động của địa phương.

Việc phân cấp được thực hiện đồng thời với mục tiêu cắt giảm 298 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 71 thủ tục hành chính cho thấy Nghị quyết 21 không hướng tới xử lý từng vướng mắc riêng lẻ mà là một cuộc cải cách tổng thể trong quản lý nhà nước về y tế.

Bộ Y tế chuyển từ “quản lý vi mô” sang kiến tạo và giám sát

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Nghị quyết 21 là xác lập lại vai trò của Bộ Y tế trong mô hình quản trị mới. Nếu như trước đây Bộ Y tế vừa thực hiện chức năng xây dựng chính sách, vừa trực tiếp giải quyết nhiều thủ tục hành chính thì trong thời gian tới trọng tâm sẽ chuyển mạnh sang quản lý vĩ mô. Bộ sẽ tập trung nhiều hơn vào công tác xây dựng thể chế, ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn chuyên môn, phát triển cơ sở dữ liệu ngành, tăng cường thanh tra, kiểm tra và giám sát việc thực thi chính sách.

Nói cách khác, Bộ Y tế đang từng bước chuyển từ vai trò “quản lý vi mô” sang vai trò kiến tạo và giám sát hệ thống.

Đây là xu hướng quản trị hiện đại được nhiều quốc gia áp dụng, trong đó cơ quan Trung ương tập trung xây dựng chính sách và thiết lập các chuẩn mực quản lý, còn địa phương được trao quyền chủ động hơn trong tổ chức thực hiện.

Theo tinh thần Nghị quyết 21, việc phân cấp được triển khai trên nhiều lĩnh vực như khám bệnh, chữa bệnh; dược phẩm; thiết bị y tế; đào tạo thực hành khối ngành sức khỏe; tiêm chủng; y tế dự phòng và an toàn thực phẩm. Đây đều là những lĩnh vực có tần suất phát sinh thủ tục hành chính lớn, tác động trực tiếp đến hoạt động của bệnh viện, doanh nghiệp và người dân.

Đặc biệt, nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, giảm tình trạng người dân và doanh nghiệp phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Điều này cho thấy phân cấp không phải là quá trình tách rời mà được triển khai đồng thời với chuyển đổi số, hướng tới xây dựng nền hành chính y tế hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Phân cấp chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng dữ liệu số dùng chung. Điều đó đồng nghĩa với việc các địa phương, Sở Y tế và bệnh viện sẽ phải đẩy nhanh xây dựng hồ sơ điện tử, kết nối cơ sở dữ liệu và chuẩn hóa quy trình xử lý thủ tục trên môi trường số thay vì phụ thuộc vào hồ sơ giấy như trước đây.

Trao quyền cho địa phương, cơ hội lớn đi kèm trách nhiệm lớn

Khi được giao thêm thẩm quyền, các địa phương sẽ có nhiều điều kiện hơn để chủ động giải quyết công việc, nhưng đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm cao hơn về chất lượng quản lý và hiệu quả thực thi chính sách.

Đối với các Sở Y tế, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực chuyên môn, chuẩn hóa quy trình xử lý công việc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực để tiếp nhận những nhiệm vụ mới.

Đối với các bệnh viện tuyến tỉnh, bệnh viện khu vực và các cơ sở khám chữa bệnh, việc phân cấp đòi hỏi năng lực quản trị ngày càng chuyên nghiệp hơn. Các yêu cầu về công khai, minh bạch thông tin, trách nhiệm giải trình, quản lý chất lượng và chuyển đổi số sẽ trở thành những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động.

Đặc biệt, trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy xây dựng chính quyền số, việc phân cấp chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đi kèm với hệ thống dữ liệu đồng bộ, quy trình điện tử thống nhất và cơ chế giám sát minh bạch.

Nếu địa phương không chuẩn bị đầy đủ nguồn lực hoặc thiếu năng lực tiếp nhận nhiệm vụ mới, nguy cơ phát sinh sự không thống nhất trong thực thi chính sách là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Vì vậy, nâng cao năng lực quản trị địa phương sẽ là điều kiện tiên quyết để quá trình phân cấp đạt được mục tiêu đề ra.

Có thể thấy, giá trị lớn nhất của Nghị quyết 21 không nằm ở những con số như 298 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, 71 thủ tục hành chính được đơn giản hóa hay 64 thủ tục được phân cấp. Điều quan trọng hơn là sự thay đổi trong tư duy quản trị của ngành y tế.

Từ mô hình quản lý tập trung, nặng về “tiền kiểm” và phụ thuộc vào cơ chế xin ý kiến nhiều cấp, ngành y tế đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị hiện đại hơn, trong đó Trung ương tập trung xây dựng thể chế, còn địa phương được trao nhiều quyền chủ động hơn trong tổ chức thực hiện.

Thành công của Nghị quyết 21 sẽ không được đo bằng số lượng văn bản được ban hành hay số thủ tục được chuyển giao, mà bằng việc người dân có được phục vụ nhanh hơn, thuận tiện hơn và minh bạch hơn hay không. Và đó cũng chính là mục tiêu xuyên suốt mà Nghị quyết 21/2026/NQ-CP hướng tới khi đặt người dân, doanh nghiệp và các cơ sở y tế vào vị trí trung tâm của tiến trình cải cách.

Hồng Quân - Tố Vân

Nguồn Pháp Luật VN : https://baophapluat.vn/nghi-quyet-21-2026-nq-cp-bo-y-te-chuyen-giao-quyen-luc-nhu-the-nao-cho-dia-phuong.html