Ung thư đang trở thành thách thức y tế toàn cầu, trong khi nhiều biện pháp dự phòng hiệu quả vẫn chưa được phổ cập đầy đủ. Trong bối cảnh đó, một nghiên cứu quốc tế mới mang đến bằng chứng đáng chú ý: chỉ 10 phút tập luyện cường độ cao có thể kích hoạt các tín hiệu sinh học chống ung thư trong cơ thể - hiệu ứng quan sát được ngay trong máu người tập.
Nghiên cứu mới chỉ ra: chỉ 10 phút tập luyện cường độ cao có thể kích hoạt các tín hiệu sinh học chống ung thư trong cơ thể.
Nghiên cứu, do Đại học Newcastle (Anh) phối hợp cùng các cơ sở khoa học quốc tế thực hiện và công bố trên Tạp chí Quốc tế về Ung thư (International Journal of Cancer), cho thấy những đợt vận động ngắn nhưng mạnh mẽ đủ để giải phóng các phân tử có lợi vào máu, thúc đẩy sửa chữa ADN và giảm hoạt động các gene liên quan đến tăng trưởng ung thư.
Theo ông Sam Orange, nhà sinh lý học thể dục lâm sàng tại Đại học Newcastle, “điểm đáng chú ý là tập luyện không chỉ có lợi cho mô khỏe mạnh mà còn gửi đi những tín hiệu mạnh mẽ qua dòng máu, có thể tác động đến hàng nghìn gene trong tế bào ung thư”. Ông nhấn mạnh phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới nhằm “mô phỏng hoặc khuếch đại hiệu ứng sinh học của tập thể dục”, từ đó góp phần cải thiện hiệu quả điều trị và kết quả lâm sàng.
Thử nghiệm trên nhóm nguy cơ cao
Để kiểm chứng, nhóm nghiên cứu tuyển chọn 30 tình nguyện viên thừa cân hoặc béo phì, độ tuổi 50 đến 78 - nhóm có nguy cơ ung thư cao hơn do tình trạng dư thừa trọng lượng cơ thể, một yếu tố đã được ghi nhận liên quan đến tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư đại tràng.
Sau phần khởi động ngắn, các tình nguyện viên thực hiện bài tập đạp xe cường độ cao trên xe cố định trong khoảng 10 phút. Các mẫu huyết thanh được lấy trước và sau khi tập nhằm phân tích sự thay đổi trong thành phần phân tử của máu.
Kết quả cho thấy, ngay sau đợt vận động ngắn, máu của người tập đã xuất hiện những phân tử sinh học có khả năng hỗ trợ cơ chế chống ung thư. Để đánh giá tác động trực tiếp, nhóm nghiên cứu đưa các mẫu huyết thanh sau tập vào môi trường nuôi cấy tế bào ung thư đại tràng trong phòng thí nghiệm. Các tế bào tiếp xúc huyết thanh sau tập cho thấy dấu hiệu giảm các đường tín hiệu liên quan đến tăng sinh, tăng sửa chữa ADN và giảm biểu hiện gene thúc đẩy ung thư - những thay đổi mang tính ức chế sự phát triển và lan rộng của khối u.
Huyết thanh từ mẫu máu lấy sau khi tập thể dục đã được thử nghiệm trên tế bào ung thư đại tràng. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra những thay đổi trong biểu hiện gen và dấu hiệu của sự tăng cường sửa chữa ADN. Nguồn: Tạp chí Ung thư Quốc tế
Củng cố vai trò của vận động trong phòng và hỗ trợ điều trị
Trước đó, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tập luyện đều đặn có thể làm chậm ung thư đại tràng và giảm nguy cơ tái phát sau phẫu thuật. Tuy nhiên, công trình mới này đi sâu mô tả các đường dẫn sinh học đứng sau lợi ích đó - một bước tiến quan trọng trong việc nhận diện mục tiêu phân tử cho những liệu pháp tương lai.
Ông Orange khẳng định: “Ngay cả một buổi tập đơn lẻ cũng có thể tạo ra khác biệt”, đồng thời nhấn mạnh thông điệp dự phòng: “Chỉ 10 phút tập luyện cường độ cao đã gửi đi tín hiệu mạnh mẽ đến cơ thể. Đây là lời nhắc rằng mỗi bước đi, mỗi buổi tập đều có ý nghĩa trong nỗ lực bảo vệ sức khỏe”.
Những phát hiện này càng có ý nghĩa khi ung thư đại tràng đang là gánh nặng lớn tại Mỹ, với hơn 100.000 ca mắc mới mỗi năm và trên 50.000 trường hợp tử vong. Ung thư đại trực tràng (bao gồm ung thư đại tràng và trực tràng) hiện là nguyên nhân gây tử vong do ung thư phổ biến thứ hai tại quốc gia này.
Mỗi buổi tập đều có ý nghĩa trong nỗ lực bảo vệ sức khỏe. Ảnh: Getty Images
Hạn chế và triển vọng
Dù kết quả mang tính gợi mở, nghiên cứu cũng chỉ rõ giới hạn: hiệu ứng mới được kiểm chứng trên tế bào nuôi cấy, chưa phải trên cơ thể người; đồng thời công trình chỉ đo lường tác động ngắn hạn của một đợt tập duy nhất, chưa phản ánh đầy đủ lợi ích dài hạn.
Tuy vậy, các nhà khoa học cho rằng tập luyện ngắt quãng, cường độ cao trong thời gian ngắn (HIIT) - hoặc trong tương lai có thể là thuốc mô phỏng hiệu ứng sinh học của vận động - là hướng tiếp cận đáng theo đuổi, đặc biệt trong chiến lược làm chậm tiến triển ung thư đại tràng.
“Trong tương lai, những hiểu biết này có thể dẫn đến liệu pháp mới mô phỏng lợi ích của tập thể dục trong sửa chữa ADN và chuyển hóa năng lượng của tế bào”, ông Orange nhận định.
Hồng Nhung