Huyết khối hay còn gọi là cục máu đông trong lòng mạch là tình trạng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc thuyên tắc phổi. Nguy cơ này thường tăng theo tuổi, đặc biệt ở người cao tuổi, người ít vận động, béo phì, hút thuốc lá hoặc có bệnh lý tim mạch, đái tháo đường.
1. Một số bài tập đơn giản hỗ trợ tuần hoàn máu, giảm nguy cơ huyết khối
Các động tác gập cổ chân, nhón chân thực chất là những bài vận động nhẹ giúp kích hoạt nhóm cơ cẳng chân. Khi cơ bắp chân co bóp, máu tĩnh mạch ở chân được hỗ trợ đẩy trở về tim tốt hơn. Đây còn được gọi là cơ chế "bơm cơ bắp chân".
Theo CDC Hoa Kỳ, việc vận động chân khi phải ngồi lâu có thể giúp giảm nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu. CDC khuyến cáo những người ngồi lâu trên 4 giờ nên thường xuyên vận động cổ chân, gót chân và đi lại nhẹ nhàng để hỗ trợ tuần hoàn máu.
Nội dung
1. Một số bài tập đơn giản hỗ trợ tuần hoàn máu, giảm nguy cơ huyết khối
2. Một số thực phẩm có lợi cho sức khỏe tim mạch
3. Không nên chủ quan với dấu hiệu huyết khối
Các động tác như: Nâng gót chân khi ngồi, nhón mũi chân, gập duỗi cổ chân, co thả cơ bắp chân… đều có thể giúp hạn chế tình trạng máu ứ trệ ở chi dưới. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy chỉ riêng động tác nhón chân hoặc gập cổ chân có thể "làm sạch mạch máu", "đào thải mảng bám" hay làm tan huyết khối đã hình thành.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hoạt động thể lực thường xuyên giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ, tăng huyết áp và đái tháo đường, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người phải ngồi nhiều (máu dễ lưu thông chậm ở chân, tăng nguy cơ phù chân, tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu). Do đó, các động tác gập duỗi cổ chân hoặc nhón chân có thể hữu ích trong các tình huống: Ngồi làm việc lâu; Đi ô tô, máy bay đường dài; Nằm nghỉ kéo dài sau bệnh hoặc phẫu thuật; Người ít vận động.
Các bài tập này có ưu điểm là đơn giản, ít gây áp lực lên khớp, phù hợp với nhiều lứa tuổi.
Động tác nhón chân hỗ trợ tuần hoàn máu, giảm nguy cơ huyết khối.
Cách thực hiện động tác gập cổ chân, nhón chân an toàn
Người dân có thể thực hiện bài tập đơn giản sau:
1.1 Động tác gập duỗi cổ chân
Ngồi hoặc nằm thư giãn, duỗi thẳng chân;
Từ từ kéo mũi chân hướng về phía cơ thể;
Sau đó duỗi bàn chân ra xa;
Giữ mỗi tư thế khoảng 2-3 giây;
Lặp lại 10-15 lần...
1.2 Động tác nhón chân
Đứng thẳng, bám nhẹ vào ghế hoặc tường nếu cần;
Từ từ nhón gót để kiễng chân;
Giữ 2-3 giây rồi hạ xuống;
Thực hiện khoảng 10-15 lần.
Người có bệnh lý xương khớp, đau cổ chân hoặc đang điều trị bệnh tim mạch nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tập luyện cường độ cao.
2. Một số thực phẩm có lợi cho sức khỏe tim mạch
Rau xanh và trái cây:Các loại trái cây như táo, bưởi, chuối; rau củ như cà chua, rong biển, nấm… chứa nhiều chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa. Chế độ ăn giàu rau quả giúp hỗ trợ kiểm soát cholesterol máu và giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Thực phẩm lên men từ đậu:Một số sản phẩm từ đậu nành lên men có thể cung cấp protein thực vật và các hợp chất sinh học có lợi.
Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa: Người có nguy cơ tim mạch nên hạn chế nội tạng động vật; thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ; thức ăn chế biến sẵn nhiều muối; đồ uống có đường.
3. Không nên chủ quan với dấu hiệu huyết khối
Huyết khối có thể diễn tiến âm thầm nhưng cũng có thể gây biến chứng cấp cứu. Người dân cần đi khám sớm nếu có các dấu hiệu:
Đau, sưng một bên chân;
Chân nóng đỏ bất thường;
Khó thở đột ngột;
Đau ngực;
Yếu liệt tay chân;
Méo miệng, nói khó.
Vận động nhẹ hằng ngày rất có lợi cho tuần hoàn máu, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp y khoa khi đã có bệnh lý mạch máu. Điều quan trọng nhất vẫn là duy trì lối sống lành mạnh và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch. Theo WHO, để giảm nguy cơ huyết khối và bệnh tim mạch, cần duy trì đồng thời nhiều biện pháp: Tập thể dục đều đặn, tránh ngồi quá lâu, kiểm soát cân nặng, không hút thuốc lá, uống đủ nước, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu, ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt…
Trịnh Phong