Người con ưu tú của dòng họ Lê Minh trên đất Đại Bái

3 giờ trướcBài gốc

Cụ Lê Minh Dung và con trai Lê Văn Tiến là tấm gương sáng về khí phách trong những phong trào chống thực dân Pháp xâm lược cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX.

Lê Minh Dung quê làng Đại Bái, phường Đông Tiến (trước đây thuộc xã Thiệu Giao, huyện Thiệu Hóa). Sinh ra trong gia đình có truyền thống học hành, bốc thuốc chữa bệnh cứu người, Lê Minh Dung lớn lên trở thành người có chữ nghĩa và khát vọng.

Bấy giờ, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, triều đình nhà Nguyễn chia rẽ thành hai phe. Trước tình thế ấy, Lê Minh Dung không chọn tiến thân bằng đường khoa cử. Ông đã dùng tiền của gia đình để chiêu mộ trai tráng trong vùng rèn luyện vũ khí, luyện tập võ nghệ, sau đó dẫn binh theo quan đại thần Nguyễn Tri Phương ra phía Bắc tiễu phỉ, giúp người dân ổn định cuộc sống. Với những công lao, về sau ông được bổ làm Thư lại Niết ty tỉnh Thanh Hóa, rồi thăng Lại mục huyện Nông Cống. Là người cương trực, sống nghĩa tình, Lê Minh Dung được người dân quý mến.

Thực dân Pháp ngày càng tỏ rõ dã tâm xâm lược, thôn tính nước ta. Năm 1885, sau trận đại chiến với thực dân Pháp, kinh thành Huế thất thủ. Tôn Thất Thuyết phải đưa vua Hàm Nghi lên chiến khu Tân Sở và ra chiếu Cần Vương kêu gọi văn thân, sĩ phu, Nhân dân cùng nhau đoàn kết, dốc sức giúp vua đánh đuổi thực dân Pháp.

Chiếu Cần Vương gửi đi được Nhân dân hưởng ứng. Tại Thanh Hóa, tiếp nhận chiếu Cần Vương, các văn thân, sĩ phu yêu nước đã lãnh đạo phong trào đấu tranh sâu rộng ở nhiều địa phương, từ miền núi xuống đồng bằng. Theo tiếng gọi cứu nước, lúc này ngay tại quê nhà, Lê Minh Dung nhanh chóng gia nhập lực lượng của Lê Khắc Tháo - một sĩ phu có uy tín trong vùng (Lê Minh Dung người làng Đại Bái, Lê Khắc Tháo người làng Bái Giao, hai làng cạnh nhau). Khi đó, Lê Khắc Tháo giữ chức Tán tương quân vụ huyện Đông Sơn.

“Lê Minh Dung đã cùng với nghĩa quân nguyện một lòng đánh giặc, ra sức tập hợp lực lượng, rèn sắm vũ khí. Tháng 3/1886, ông cùng nghĩa quân Lê Khắc Tháo tham gia tập kích thành Thanh Hóa. Việc đánh thành Thanh Hóa... điều động các nghĩa quân các huyện Quảng Xương, Nông Cống, Đông Sơn, Hoằng Hóa... cùng phối hợp tiến đánh thành” (sách Danh nhân Thanh Hóa).

Trận tập kích vào thành Thanh Hóa lúc bấy giờ dù không đạt được kết quả như mong muốn song đã giáng một đòn mạnh mẽ khiến kẻ xâm lược không khỏi hoang mang, dồn lực lượng đàn áp. Lúc này, lãnh đạo phong trào Cần Vương ở Thanh Hóa sau hội nghị họp ở Bồng Trung đã quyết định xây dựng căn cứ Ba Đình để bảo vệ cửa ngõ “yết hầu” của miền Trung, đồng thời tạo “bàn đạp” để tấn công thực dân Pháp ở các huyện đồng bằng.

Tại căn cứ Ba Đình, Lê Minh Dung và nghĩa quân đã dốc sức đào hào, đắp lũy. Và ngay cả trong những thời khắc chiến đấu cam go với thực dân Pháp, sức mạnh bom xăng, súng đạn của kẻ địch cũng không thể khuất phục những trái tim quả cảm. Khi Ba Đình thất thủ, dưới sự chỉ huy của các vị thủ lĩnh là Đinh Công Tráng, Hoàng Bật Đạt, Phạm Bành, trong đêm, Lê Minh Dung và các nghĩa sĩ đã mở đường máu để lên căn cứ Mã Cao nhằm tiếp tục chiến đấu, đánh giặc.

Thực dân Pháp sau khi chiếm được Ba Đình đã cho quân truy kích lên Mã Cao nhằm tiêu diệt lực lượng của nghĩa quân. Với tinh thần quả cảm, nghĩa quân Cần Vương đã chiến đấu đến cùng. Sau những ngày chiến đấu anh dũng, cùng với những thủ lĩnh và nghĩa quân Cần Vương ở Mã Cao, Lê Minh Dung đã hy sinh. Ngày nay, ở nhà thờ họ Lê Minh làng Đại Bái còn lưu đôi câu đối tưởng nhớ sự anh dũng và khí phách của bậc tiền nhân trong những ngày tháng lịch sử.

Sĩ phu Lê Minh Dung hy sinh anh dũng và mạch nguồn yêu nước, ý chí đấu tranh chống ngoại xâm của ông được tiếp nối bởi người con trai Lê Văn Tiến. Theo các tài liệu lưu giữ, khi Lê Minh Dung hy sinh, con trai Lê Văn Tiến tròn 20 tuổi. Tiếp nối truyền thống gia tộc, Lê Văn Tiến cũng được biết đến là người thông minh, cương trực, có nghị lực, học thức. Ông từng làm việc ở Bộ Lại, rồi làm Quan Án ở Hà Tĩnh.

Phong trào Cần Vương tuy không đi được đến thắng lợi cuối cùng song tinh thần, ý chí phản kháng, chống thực dân Pháp của Nhân dân ta chưa bao giờ bị dập tắt, nó như ngọn lửa hồng vẫn âm ỉ cháy, thông qua các phong trào đấu tranh. Đầu thế kỷ XX, phong trào chống thuế ở Trung kỳ từng bước lan rộng. Tại Thanh Hóa, các văn thân, sĩ phu cũng nhanh chóng hưởng ứng đấu tranh nhằm chống lại những áp bức của chính quyền thực dân.

Lúc bấy giờ, trên quê hương Thanh Hóa, Lê Văn Tiến đã nhanh chóng bắt liên lạc với nhà trí sĩ Nguyễn Thượng Hiền và các bậc sĩ phu, nhân sĩ yêu nước, bí mật gặp gỡ, bàn kế hoạch để thực hiện cuộc vận động người dân hưởng ứng phong trào cự thuế ở Trung kỳ. Bước đầu là đấu tranh đòi miễn giảm sưu thuế.

Truyền thống lịch sử, văn hóa của các bậc tiền nhân được hậu thế khắc ghi, nhắc nhớ.

Cuộc vận động đấu tranh đòi giảm sưu thuế ở Thanh Hóa lan rộng, gây được tiếng vang lớn, nhanh chóng lan sang các tỉnh. Thực dân Pháp và tay sai lo sợ nên đã ra quân đàn áp. Chúng truy bắt những nhân sĩ có vai trò và uy tín, tiếng nói. Bấy giờ, Lê Văn Tiến cùng một số sĩ phu khác bị bắt khi đang họp bàn tại một gia đình ở phố Cửa Tiền (nay thuộc phường Hạc Thành).

Không lâu sau đó, vào một ngày đầu năm 1909, chính quyền thực dân và nhà cầm quyền đã mở phiên tòa xét xử. Nhờ đối đáp khôn ngoan, Lê Văn Tiến đã thoát được án tử mà những kẻ xét xử trước đó vốn đã định sẵn cho ông. Tuy vậy, ông vẫn bị khép vào âm mưu bạo loạn với 9 năm khổ sai, đày đi Côn Đảo.

Trong những năm tháng bị đọa đày ở nhà tù Côn Đảo, trải qua muôn vàn nỗi đau đớn tra tấn về thể xác và tinh thần vẫn không thể khiến kẻ sĩ Lê Văn Tiến mất đi niềm tin vào cuộc sống. Sau khi mãn hạn tù, ông trở về quê nhà, sức khỏe dù yếu, ông âm thầm làm nghề bốc thuốc chữa bệnh, cứu người.

“Cụ Lê Minh Dung và con trai Lê Văn Tiến là những người con ưu tú của dòng họ Lê Minh và quê hương Đại Bái. Nhà thờ họ Lê Minh là nơi thờ các vị tiên hiền, trong đó có hai cụ Lê Minh Dung, Lê Văn Tiến. Với những giá trị lịch sử, văn hóa lưu giữ, nhà thờ đã được xếp hạng Di tích cấp tỉnh năm 2012. Di tích là nơi hậu thế tìm về, thắp nén hương thơm tưởng nhớ tiền nhân và cùng nhau ôn lại truyền thống, nhắc nhớ công ơn ông cha” - bà Lê Thị Hà, con cháu dòng họ Lê Minh, chia sẻ.

(Bài viết có tham khảo, sử dụng nội dung trong sách Danh nhân Thanh Hóa và một số tài liệu lưu giữ tại Di tích lịch sử văn hóa nhà thờ họ Lê Minh).

Bài và ảnh: Khánh Lộc

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/nguoi-con-uu-tu-cua-dong-ho-le-minh-tren-dat-dai-bai-42205.htm