Bộ tượng gốm Tam quan Đại đế. (Ảnh: Bảo tàng lịch sử TPHCM).
Tại buổi họp báo thông tin tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM, ông Trương Kim Quân - Phó trưởng Phòng Quản lý di sản, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM - cho biết, lễ công bố 2 Bảo vật quốc gia sẽ được tổ chức tại Bảo tàng TPHCM vào ngày 6/3.
Bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc (niên đại khoảng 4.000-3.800 năm cách ngày nay), được lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước, là một trong những cổ vật tiêu biểu của thời đại kim khí ở Việt Nam.
Theo đánh giá của các chuyên gia, hiện vật không chỉ quý hiếm về mặt khảo cổ học mà còn là minh chứng sống động cho tư duy thẩm mỹ tinh tế và kỹ nghệ chế tác điêu luyện của cư dân Việt cổ.
Với hình dáng cân đối, cấu trúc hài hòa giữa thân bát và chân đế cao, cùng kỹ thuật tạo hình và nung gốm đạt đến độ hoàn thiện cao, bát bồng cho thấy trình độ thủ công phát triển đáng kể trong hệ thống Văn hóa Phùng Nguyên và các nhóm văn hóa tương đương.
Đây là một trong số rất ít bát bồng còn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn, góp phần cung cấp nguồn tư liệu khoa học có giá trị về kỹ thuật chế tác, chất liệu, hoa văn trang trí và tư duy tạo hình của người xưa.
Bản vẽ hoa văn từ bàn dập gốm Văn hóa Hoa Lộc.
Không dừng lại ở giá trị kỹ thuật, bát bồng còn mang ý nghĩa sâu sắc về mặt tinh thần. Loại hình hiện vật này thường gắn liền với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân Việt cổ, đặc biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương. Vì vậy, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc không chỉ là một di sản vật chất quý báu mà còn là biểu tượng của chiều sâu văn hóa và bản sắc tâm linh dân tộc Việt.
Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế (niên đại cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX), thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa. Bộ tượng thuộc loại hình tượng thờ, phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian Nam Bộ. Hiện vật mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kỹ thuật chế tác tiêu biểu cho đỉnh cao của nghề gốm thủ công truyền thống phục vụ nhu cầu thờ cúng trong cộng đồng.
Tính đến năm 2025, Việt Nam có 357 hiện vật, nhóm hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Trong đó, TPHCM có 25 Bảo vật quốc gia đang được lưu giữ tại nhiều bảo tàng công lập và tư nhân.
Phúc Uyên