Phải có uy tín, năng lực và kỹ năng số
Theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố phải là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại xã, phường, đặc khu, từ đủ 21 tuổi trở lên. Nhà nước ưu tiên lựa chọn người trong độ tuổi lao động, có đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Bên cạnh điều kiện về độ tuổi và nơi cư trú, người được bầu giữ chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố phải có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu, có uy tín trong cộng đồng dân cư và được Nhân dân tín nhiệm. Bản thân và gia đình phải chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố phải là công dân Việt Nam cư trú thường xuyên tại xã, phường, đặc khu, từ đủ 21 tuổi trở lên
Nghị định cũng yêu cầu người đứng đầu thôn, tổ dân phố có kiến thức văn hóa, năng lực, kinh nghiệm và phương pháp vận động quần chúng; có khả năng tổ chức Nhân dân thực hiện hiệu quả các công việc tự quản của cộng đồng cũng như các nhiệm vụ do cấp ủy, chính quyền địa phương giao.
Đáng chú ý, trong bối cảnh chuyển đổi số được đẩy mạnh ở cơ sở, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; biết lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo và xử lý công việc theo quy định. Ngoài ra, người được lựa chọn không thuộc trường hợp đang bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành bản án, quyết định của tòa án.
Là cầu nối giữa chính quyền và người dân
Theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là người trực tiếp tổ chức và điều hành các hoạt động của cộng đồng dân cư.
Nhiệm vụ quan trọng của chức danh này là chủ trì hội nghị thôn, tổ dân phố; tổ chức các cuộc họp cộng đồng dân cư; triển khai các nội dung để người dân bàn bạc, quyết định hoặc tham gia ý kiến theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố còn có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các quyết định đã được cộng đồng dân cư thông qua; tổ chức các hoạt động tự quản; phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn.
Bên cạnh đó, người đứng đầu thôn, tổ dân phố phải thường xuyên nắm bắt tình hình đời sống dân cư, tiếp nhận và phản ánh những kiến nghị, nguyện vọng chính đáng của người dân tới chính quyền cấp xã; tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng.
Một trong những nhiệm vụ mới được Nghị định quy định là hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Về quyền hạn, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được đại diện cộng đồng dân cư trong các quan hệ theo quy định của pháp luật; được mời tham dự các cuộc họp của chính quyền cấp xã có nội dung liên quan trực tiếp đến địa bàn dân cư.
Đồng thời, căn cứ quy định của HĐND cấp tỉnh, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố được lựa chọn người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố sau khi thống nhất với Bí thư Chi bộ và Trưởng ban Công tác Mặt trận; được phân công nhiệm vụ cho các lực lượng hỗ trợ thực hiện công việc tại địa bàn.
Nghị định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng đội ngũ Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành cộng đồng dân cư trong giai đoạn chuyển đổi số và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp.
Lê Bảo