Nguy cơ El Nino mạnh nhất thế kỷ trong năm nay

3 giờ trướcBài gốc

“Siêu El Nino” có thể gây nắng nóng vào mùa đông tới. Ảnh: Getty Images

Chuỗi tác động dây chuyền khó lường

Những tín hiệu mới nhất từ các mô hình dự báo, đặc biệt Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF) cho thấy, El Nino có khả năng hình thành vào cuối mùa hè hoặc đầu mùa thu năm 2026, với cường độ mạnh. Đáng chú ý, xác suất xuất hiện “siêu El Nino”, thường chỉ xảy ra khoảng 10 đến 15 năm một lần, đang gia tăng rõ rệt. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, tác động sẽ mạnh hơn, khó lường hơn, không dừng lại ở phạm vi khu vực mà lan rộng trên quy mô toàn cầu và kéo dài đến tận năm 2027.

Lịch sử chứng kiến những siêu El Nino gây ra hệ lụy nghiêm trọng. Các đợt năm 1982 - 1983, 1997 - 1998, hay gần nhất là 2015 - 2016, đều ghi nhận nhiệt độ toàn cầu tăng vọt, thiên tai gia tăng và sản xuất nông nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề. Lần này, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang khiến nền nhiệt toàn cầu vốn ở mức cao, một “siêu El Nino” có thể đẩy mọi kỷ lục lên mức chưa từng có.

Theo CNN, Giáo sư Paul Roundy tại Đại học Albany (Mỹ), cảnh báo khả năng thực sự về “siêu El Nino” mạnh nhất trong vòng 140 năm qua, vượt kỷ lục năm 2015, khi nhiệt độ nước biển cao hơn mức trung bình tới 2,8o C, gây thiệt hại kinh tế hàng tỷ USD toàn cầu.

Bức tranh khí hậu thế giới có thể bị “vẽ lại”. Theo ECMWF, phía Tây nước Mỹ, một phần châu Âu, châu Phi và Ấn Độ nhiều khả năng trải qua mùa hè nóng hơn bình thường, kèm độ ẩm cao và thời tiết cực đoan. Tương tự, nhiều quốc gia nhiệt đới như Indonesia hay khu vực Caribe có nguy cơ đối mặt hạn hán nghiêm trọng và nắng nóng kéo dài.

Ngược lại, một số khu vực khác lại phải đối diện với nguy cơ mưa lớn và lũ lụt. Peru và Ecuador có thể hứng chịu mưa xối xả. Các vùng ở châu Phi, Trung Đông hay khu vực xích đạo Thái Bình Dương cũng không nằm ngoài vòng xoáy này. Đáng chú ý, sự gia tăng độ ẩm trong khí quyển (hệ quả của nhiệt độ cao) sẽ khiến mưa trở nên dữ dội hơn.

Các đại dương sẽ chứng kiến sự thay đổi đáng kể. El Nino có thể làm suy giảm hoạt động của bão tại Đại Tây Dương trong khi khu vực Thái Bình Dương, bao gồm phần lớn Đông Á, sẽ đối mặt với nguy cơ bão và áp thấp nhiệt đới gia tăng. Điều này kéo theo thay đổi lớn trong phân bố rủi ro thiên tai, buộc nhiều quốc gia phải điều chỉnh chiến lược ứng phó.

Một trong những hệ lụy đáng lo ngại nhất là tác động đến nhiệt độ toàn cầu. Nếu El Nino mạnh hình thành và kéo dài qua mùa đông, gần như chắc chắn năm 2026 hoặc 2027, thậm chí cả hai năm này, sẽ lập kỷ lục mới về nhiệt độ kể từ khi con người bắt đầu đo đạc vào thế kỷ 19. Năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng ghi nhận dù không có “siêu El Nino”, cho thấy mức độ “nhạy cảm” của hệ thống khí hậu hiện nay.

Tăng cường dự báo và giảm thiểu rủi ro

El Nino vốn có cơ chế “giải phóng nhiệt” từ đại dương vào khí quyển. Khi hiện tượng này xảy ra với cường độ lớn, lượng nhiệt được giải phóng càng nhiều, khiến nhiệt độ bề mặt Trái Đất tăng nhanh. Trong bối cảnh nồng độ khí nhà kính không ngừng gia tăng, hệ thống khí hậu ngày càng khó “giải nhiệt” giữa các chu kỳ El Nino. Điều này tạo ra hiệu ứng tích lũy, khiến mỗi lần El Nino mới xuất hiện lại đẩy nền nhiệt lên nấc cao hơn.

Giới chuyên gia ví quá trình này như việc con người đứng trên thang cuốn đang đi lên, tượng trưng cho xu hướng nóng lên toàn cầu. Mỗi năm El Nino giống như một cú nhảy, khiến nhân loại vươn tới những “đỉnh nhiệt” mới, dù chỉ trong thời gian ngắn nhưng để lại hệ quả lâu dài.

El Nino đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về năng lực dự báo và thích ứng. Dù không có hai sự kiện El Nino nào hoàn toàn giống nhau, dữ liệu lịch sử vẫn là cơ sở quan trọng để các quốc gia chuẩn bị. Từ quản lý tài nguyên nước, điều chỉnh mùa vụ nông nghiệp đến xây dựng kịch bản ứng phó thiên tai, mọi quyết định đều cần được tính toán sớm và linh hoạt.

Theo chuyên gia Nat Johnson tại Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương của Mỹ, việc phát hiện sớm sự hình thành của El Nino và dự báo diễn biến giúp nhận diện sớm những rủi ro thời tiết như lũ lụt, hạn hán, sóng nhiệt, bão hay dông lốc mạnh.

“Siêu El Nino” sắp tới có thể là một trong những phép thử lớn nhất đối với khả năng thích ứng của nhân loại trước biến đổi khí hậu. Khi các chu kỳ tự nhiên ngày càng tương tác mạnh mẽ với biến đổi khí hậu do con người gây ra, ranh giới giữa “bất thường” và “bình thường mới” dần bị xóa nhòa.

Điều này đặt ra yêu cầu không thể trì hoãn: từ phản ứng bị động sang chủ động quản trị rủi ro, từ ứng phó riêng lẻ sang hợp tác toàn cầu, từ những giải pháp ngắn hạn sang chiến lược dài hạn dựa trên khoa học và dữ liệu.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/nguy-co-el-nino-manh-nhat-the-ky-trong-nam-nay-3331638.html