Thông tư 08 đã gỡ nhiều nút thắt về điều kiện giao dịch đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: Nam Khánh.
Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một loạt quy định quan trọng nhằm thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi. Thông tư có hiệu lực từ ngày 3/2.
Đáng chú ý, Thông tư mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch chứng khoán tới các công ty chứng khoán trong nước thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu mà không bắt buộc phải mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại Việt Nam.
Theo quy định mới, nhà đầu tư nước ngoài vẫn thực hiện đăng ký mã số giao dịch và mở tài khoản lưu ký tại các thành viên lưu ký. Tuy nhiên, việc cho phép chuyển lệnh qua tổ chức môi giới đại diện sẽ giúp giảm bớt các thủ tục ký kết hợp đồng rườm rà, rút ngắn quy trình cho các quỹ đầu tư lớn. Mô hình này hoàn toàn tương đồng với thông lệ tại các thị trường chứng khoán quốc tế, giúp dòng vốn ngoại tiếp cận thị trường Việt Nam một cách thông suốt và hiệu quả hơn.
Để hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài, quy định mới đã loại bỏ giới hạn danh mục mã cổ phiếu được giao dịch không ký quỹ tiền (NPF). Thông tư cho phép công ty chứng khoán nhận lệnh NPF đối với cả cổ phiếu của chính đơn vị hoặc công ty mẹ/con trong trường hợp có thỏa thuận chuyển quyền sở hữu qua một công ty chứng khoán độc lập khác. Điều này giúp các quỹ đầu tư dễ dàng mô phỏng các bộ chỉ số quốc tế lớn, hạn chế vướng mắc liên quan đến sở hữu chéo hay quy định mua lại cổ phiếu.
Mặt khác, công tác quản lý rủi ro cũng được siết chặt. Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF, công ty chứng khoán phải báo cáo ngay cho cơ quan quản lý (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam) trong ngày thay vì công bố thông tin rộng rãi ra thị trường để tránh gây tâm lý tiêu cực.
Nhà đầu tư vi phạm sẽ bị đình chỉ giao dịch NPF 7 ngày ở lần đầu, và có thể lên tới 180 ngày nếu tái phạm nghiêm trọng; trong thời gian này nhà đầu tư chỉ được mua khi có đủ 100% tiền trên tài khoản.
Nhằm đồng bộ với Nghị định 245/2025/NĐ-CP, Thông tư mới cũng bổ sung quy định cho phép các công ty quản lý quỹ nước ngoài được mở song song 2 tài khoản giao dịch chứng khoán: Tài khoản tự doanh dùng cho hoạt động đầu tư của chính công ty quản lý quỹ; và tài khoản quản lý danh mục dùng để tách bạch các hoạt động giao dịch cho khách hàng.
Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC với 16 điều khoản sửa đổi được kỳ vọng tạo ra tính thanh khoản và sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam. Mục tiêu trọng tâm của Thông tư là hoàn thiện các tiêu chí về tiếp cận thị trường của FTSE Russell, đảm bảo hoạt động giao dịch, thanh toán an toàn và hạn chế rủi ro hệ thống.
Với những cải cách mạnh mẽ về thủ tục và cơ chế giao dịch, Việt Nam hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường vào tháng 9/2026, từ đó thu hút hàng tỷ USD vốn ngoại trong tương lai gần.
Minh Khánh