Khung cảnh bên ngoài nhà hàng view ngắm hoàng hôn ở Phú Quý sau mùa bấc 2025. Ảnh: ĐVCC.
Khách mang theo ảnh cũ tìm đến 93 Độ Đông, quán cà phê, nhà hàng view biển nằm dọc đường Lê Hồng Phong, đảo Phú Quý, nhưng than phiền vì ngoài thực không giống trên hình. Nguyễn Hữu Lê Vũ (chủ quán) giải thích sau mỗi mùa bấc (mùa gió bấc), quán của anh hư hại nhiều hạng mục, phải tu sửa khiến cảnh quan không còn giống mùa trước đó.
Từ tháng 11 đến hết tháng 3 năm sau, Phú Quý (Lâm Đồng) bước vào mùa bấc. Sóng cao, gió Đông Bắc (gió bấc) thốc thẳng từ biển vào đảo, tàu thường xuyên đình trệ khiến du lịch đảo trầm lắng.
Với người dân, đây là khoảng nghỉ để biển hồi phục. Nhưng với những hộ kinh doanh du lịch, đó là giai đoạn vừa đóng cửa, vừa "giữ nhà" trước sức tàn phá âm thầm của gió và muối.
Hư hại
93 Độ Đông mở cửa từ tháng 8/2022, đúng vào thời điểm Phú Quý bắt đầu được nhắc đến nhiều trên bản đồ du lịch. Dù đã 4 mùa bấc đi qua, Lê Vũ vẫn chưa thực sự quen với cách chống chọi với sóng gió khắc nghiệt.
Cơ sở của Vũ thời điểm trước mùa bấc, từng bị khách hàng than phiền "không giống trên mạng". Ảnh: ĐVCC.
"Thời tiết và gió bấc mỗi năm mỗi khác, không có công thức cố định để chống đỡ, hư hao rất nhiều", anh nói.
Ở quán, thứ nhanh hư nhất không phải bàn ghế hay mái lá, mà là đồ điện tử. Muối biển len lỏi vào từng khe hở mạch điện, âm thầm ăn mòn, phá hủy từng thiết bị.
"Mỗi năm tôi phải thay 1-2 máy tính tiền, tivi, lò vi sóng. CPU rỉ sét, mạch điện mục đến mức không thể sửa, buộc phải bỏ", Vũ kể.
Bàn ghế thì ốc vít rỉ sét, gãy chân, gần như năm nào cũng phải mua mới. Tường vừa sơn xong đã thấy cũ, cây xanh cháy lá chỉ sau ba ngày vì hơi muối.
Quán tạm đóng cửa từ 6/11/2025. Trước đó, toàn bộ bàn ghế được gom vào phòng lạnh, phủ bạt nhiều lớp, cửa được bao lưới để cát và nước biển không tạt thẳng vào. Dù vậy, sau mỗi mùa bấc, chi phí mua sắm, trang trí lại vẫn dao động từ vài chục triệu đến hơn 100 triệu đồng - tương đương hơn 10-15% tổng giá trị đầu tư ban đầu.
"Đó là mức khấu hao không thể tránh khỏi nếu chọn bám trụ trên đảo", Vũ chia sẻ.
Cách đó không xa, Nguyễn Xuân Định, sáng lập chuỗi quán Sea Lavie Phú Quý, Say Đảo và Hidden Beach, đang bắt đầu kiểm kê tài sản hư hại sau mùa bấc để bắt tay vào bảo trì, chuẩn bị đón khách dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Công tác chuẩn bị cho mùa bấc của định bắt đầu từ tháng 10/2025, quán đóng cửa suốt 4 tháng, chỉ mở lại trước Tết 1-2 tuần.
Khung cảnh trước và sau mùa bấc 2025 tại nhà hàng view ngắm hoàng hôn của Xuân Định. Ảnh: ĐVCC.
"Hư hại nặng nhất là biển hiệu, mái che, cửa nẻo và sàn gỗ. Có năm sàn gỗ ngoài trời bị sóng đánh trôi mất, cửa kính vỡ, cửa sắt cong vênh. Các chi tiết trang trí bằng tre nứa gần như bị gió thổi bay sạch", Định nói. Cây dừa trồng trước quán cũng không trụ nổi qua mùa bấc, sau một năm thường chết khô.
Sau khi gió lặng, rác đại dương ngoài khơi xa, theo dòng hải lưu, tấp vào bờ từng mảng lớn. "Mỗi năm tôi phải chi thêm 10-20 triệu đồng thuê nhân công, máy xúc để dọn rác. Chỉ riêng việc làm sạch bãi trước quán đã mất vài ngày" anh kể. Tổng chi phí sửa chữa, bảo trì cho hai quán ăn của anh thường rơi vào khoảng 100-150 triệu đồng mỗi mùa bấc.
Cửa, sàn gỗ, biển hiệu, mái che sát biển là những hạng mục bị thiệt hại nhiều nhất tại cơ sở của Xuân Định. Ảnh: ĐVCC.
Định cho biết đồ điện tử trên đảo có tuổi thọ ngắn đến khó tin. "Ở đất liền dùng 10 năm, ra đây một năm là hỏng", Định nói.
Vì vậy, trước khi đóng cửa, toàn bộ thiết bị bếp châu Âu đắt tiền được trùm nhiều lớp bạt, hệ thống điện nước ngắt hoàn toàn để tránh chập cháy. Khi làm mái, anh chủ động để khe hở cho gió thông qua, không bít kín để tránh bị ép gãy cửa hay tốc mái.
Thử thách
Bên cạnh đó, nhân sự cũng là bài toán khiến Định "đau đầu". Trong 4 tháng nghỉ mùa bấc, anh vẫn trả 50% lương cho đội ngũ quản lý chủ chốt để giữ chân người. Đồng thời, duy trì một nhân sự ở lại đảo, mỗi ngày kiểm tra cơ sở vật chất, chụp ảnh báo cáo thiệt hại.
Các hạng mục cây xanh, tiểu cảnh tại Nalani không còn giữ được màu xanh như trước khi bước vào mùa bấc. Ảnh: ĐVCC.
Ở Phú Quý, mùa bấc không chỉ là câu chuyện thời tiết. Đó là giai đoạn thử thách sự bền bỉ, ý chí của những người chọn gắn bó với đảo.
Cách đó không xa, khách sạn Nalani Phú Quý của Quyên Võ vẫn mở cửa xuyên mùa bấc, nhưng cảnh quan bên ngoài thay đổi từng ngày. Khoảng sân cỏ từng xanh mướt nay bị cát vùi lấp, chuyển dần sang màu nâu úa. Cây cảnh được bọc lưới từ sớm, từng ô cửa sổ được dán kín để hạn chế muối biển xâm nhập.
"Chúng tôi phải giảm giá phòng trong mùa này vì cảnh vật không còn đẹp như trên ảnh. Cây cối, mái tranh, cửa bên ngoài bạc màu rất nhanh,", Quyên chia sẻ.
Cô nói, ngay từ khi xây dựng, đội ngũ đã tính toán đến kịch bản gió bấc, nhưng đồ điện và đèn trang trí ngoài trời hư là điều không tránh được. Hiện Nalani đang "canh" từng đợt gió lặng để khôi phục cảnh quan, chuẩn bị cho mùa cao điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Linh Huỳnh