Những ngày qua, sau khi có 184 học sinh của Trường Tiểu học Bình Quới Tây (phường Bình Quới, TP.HCM) phải đi khám và điều trị nghi ngộ độc thực phẩm, các trường học đã tăng cường giám sát bữa ăn bán trú.
Tổ chức quy trình khép kín
Ghi nhận lúc 14 giờ ngày 15-4 tại khu vực nhà bếp Trường Mầm non Sóc Nâu (phường An Hội Tây), các nhân viên đã chuẩn bị xong bữa xế là món cháo gà. Cháo được chia vào từng khay inox để vận chuyển về các lớp.
Bà Nguyễn Thị Vân, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết các trường mầm non tại TP.HCM đều có bếp ăn tại chỗ đúng chuẩn. Công tác tổ chức bữa ăn bán trú được xây dựng theo quy trình khép kín từ khâu lựa chọn nhà cung cấp đến chế biến. Từ đầu năm, trường tiến hành đấu thầu, ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn. Toàn bộ thực đơn và khẩu phần ăn hằng ngày đều được kết nối với cơ sở dữ liệu của Phòng Giáo dục mầm non (Sở GD&ĐT TP.HCM) để giám sát dễ dàng.
Đội ngũ nhân sự phục vụ bán trú cũng do trường trực tiếp quản lý. Tất cả nhân viên nấu ăn đều được đào tạo chuyên môn và có chứng chỉ nghề. Quy trình bếp được tổ chức theo nguyên tắc một chiều, từ khâu tiếp nhận thực phẩm, sơ chế, chế biến đến chia suất và vận chuyển.
“Thực phẩm sống - chín được tách biệt hoàn toàn; khu chế biến, chia thức ăn, pha sữa đều riêng biệt. Tất cả dụng cụ đều bằng inox để đảm bảo vệ sinh. Nhưng với an toàn thực phẩm, mọi thứ phải đặt lên hàng đầu vì không có cơ hội để sửa sai nếu xảy ra sự cố” - bà Vân khẳng định.
Trường đã thiết lập sự phối hợp đồng bộ từ cấp dưỡng, nhân viên phục vụ đến giáo viên đứng lớp. Thậm chí mô hình “Một ngày làm giáo viên mầm non” cũng được tổ chức để phụ huynh trực tiếp vào bếp giám sát khâu nhập hàng, nấu nướng và cùng ăn trưa với con.
Tại Trường Tiểu học Võ Trường Toản (phường Diên Hồng), mô hình bếp ăn tại chỗ phục vụ khoảng 800 học sinh cũng được duy trì để dễ dàng quản lý.
Bà Đỗ Thị Mỹ Hòa, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đơn vị cung cấp phải có đầy đủ hồ sơ pháp lý và uy tín. Trường có quyền kiểm tra đột xuất nguồn gốc thực phẩm và đối chiếu hóa đơn, chứng từ.
Trong thời tiết nắng nóng, thực đơn được điều chỉnh linh hoạt, ưu tiên các món chế biến tại chỗ thay vì bánh ngọt dễ hư hỏng.
Để tăng cường giám sát, trường phân công hai phó hiệu trưởng trực tiếp phụ trách theo từng khối lớp và công khai thực đơn vào mỗi thứ Sáu để phụ huynh theo dõi, cân đối dinh dưỡng cho con.
Giờ ăn xế của các bé Trường Mầm non Sóc Nâu, phường An Hội Tây, TP.HCM. Ảnh: NGUYỄN QUYÊN
Xây dựng kịch bản ứng phó sự cố
Hiệu trưởng một trường tại phường Gò Vấp chia sẻ sau thông tin vụ nghi ngộ độc hàng loạt, trường đã nhắc nhở thực hiện nghiêm các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Đồng thời, trường quy định hiệu trưởng, giáo viên, nhân viên bếp đến học sinh đều ăn cùng một thực đơn.
“Đây là cách giám sát hiệu quả nhất bởi “tai mắt” của chính đội ngũ trong trường là thực tế nhất. Khi thầy cô cùng ăn, áp lực trách nhiệm tự thân sẽ cao hơn bất kỳ biên bản nào” - vị này nói.
Tại Trường THCS Lữ Gia (phường Phú Thọ), bà Nguyễn Thụy Ái, Hiệu trưởng, cho biết trường sử dụng suất ăn công nghiệp từ đơn vị có hồ sơ năng lực rõ ràng.
Trường kiểm tra định kỳ và đột xuất tại nơi chế biến ít nhất hai lần/năm học.
Quy trình tiếp nhận được thực hiện nghiêm ngặt; bộ phận y tế và ban giám hiệu sẽ kiểm tra cảm quan về màu sắc, mùi vị, độ nóng. Khoảng 15-20 phút trước giờ ăn, nhóm trực sẽ ăn thử các suất ăn để kịp thời phát hiện bất thường.
Hệ thống lưu mẫu thực phẩm cũng được siết chặt. Mỗi món ăn được niêm phong riêng biệt với định lượng ít nhất 100 g, bảo quản trong tủ chuyên dụng 24 tiếng. Khu vực phân chia thực phẩm và nơi học sinh ăn đều có camera giám sát.
Trường đã xây dựng kịch bản xử lý tình huống nghi ngộ độc theo bốn nguyên tắc: Phát hiện sớm - xử lý tại chỗ; chủ động hành động; phân loại chuyển tuyến phù hợp và niêm phong thực phẩm liên quan.
Nhân viên Trường THCS Lữ Gia, phường Phú Thọ, TP.HCM chia thức ăn cho học sinh. Ảnh: NGUYỄN QUYÊN
Cần nhiều lớp bảo vệ
Dù tổ chức bài bản cho bữa ăn bán trú, các hiệu trưởng vẫn trăn trở vì nhiều vấn đề nằm ngoài khả năng quản lý.
Hiệu trưởng một trường THCS tại trung tâm TP chia sẻ: “Hiệu trưởng không có chuyên môn y tế để nhìn miếng thịt mà biết có nhiễm khuẩn hay không. Nếu thịt nhiễm khuẩn từ khâu giết mổ nhưng vẫn tươi về cảm quan thì mắt thường không thể phát hiện. Áp lực kiểm tra đang dồn lên vai các trường, trong khi lò mổ và chợ đầu mối mới là nơi cần siết chặt nhất”.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh không lành mạnh từ các đơn vị cung cấp nhỏ lẻ, phá giá cũng đang đe dọa các doanh nghiệp lớn làm ăn bài bản. Nếu không có sự công bằng trong kiểm tra, giám sát giữa đơn vị lớn và cơ sở nhỏ lẻ, nguy cơ “phá rào” để cạnh tranh giá rẻ là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Từ thực tế trên, vị này đề nghị thay vì dồn lực kiểm tra bếp ăn nhà trường, cơ quan chức năng cần “rào” chặt các đơn vị đăng ký kinh doanh thực phẩm, đặc biệt là các lò mổ và đơn vị trung gian, cần kiên quyết giải thể những cơ sở không đảm bảo.
Ngoài ra, công tác kiểm tra cần diễn ra bất ngờ. Tuy nhiên, cần có khung pháp lý rõ ràng để việc kiểm tra không gây phiền hà, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của doanh nghiệp và nhà trường. Bên cạnh đó, phải kiểm soát đồng bộ tất cả đối tượng cung cấp thực phẩm, không chỉ tập trung vào các “ông lớn” mà bỏ qua các đơn vị nhỏ lẻ đang hoạt động tự phát.
Bà Đỗ Thị Mỹ Hòa thẳng thắn nhìn nhận công tác bán trú chiếm nhiều thời gian và áp lực tương đương hoạt động dạy học.
“Chiều học sinh về hết, đến tối không có phản hồi gì thì chúng tôi mới yên tâm” - bà Hòa nói.
Bà Hòa kiến nghị Sở An toàn thực phẩm và trung tâm y tế địa phương cần tăng cường kiểm tra, tạo nhiều “lớp bảo vệ” trước khi thực phẩm đến trường.
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Vân nhấn mạnh: “Không có trường nào lơ là khâu tổ chức bữa ăn bán trú. Nhưng để thực sự an toàn, phải có sự giám sát nhiều lớp từ các cơ quan chức năng đến từng khâu trong chuỗi cung ứng”.
Talk show “Hóa giải nỗi lo bữa ăn bán trú cho học sinh”
Hôm nay, 17-4, báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức talk show “Hóa giải nỗi lo bữa ăn bán trú cho học sinh”.
Bữa ăn bán trú không đơn thuần là suất ăn giữa ngày mà còn là nền tảng sức khỏe, sự phát triển thể chất, tinh thần của hàng triệu học sinh. Tuy nhiên, những sự việc xảy ra gần đây là hồi chuông cảnh báo về mức độ rủi ro trong bữa ăn học đường.
Talk show “Hóa giải nỗi lo bữa ăn bán trú cho học sinh” được tổ chức nhằm tạo diễn đàn đa chiều, kết nối cơ quan quản lý - nhà trường - chuyên gia - phụ huynh để cùng nhìn thẳng vào các vấn đề, nhận diện lỗ hổng và đề xuất giải pháp khả thi, thiết thực để bữa ăn bán trú của học sinh được đảm bảo an toàn.
Bà NGUYỄN THỊ NỤ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Suất ăn Tú Anh:
Bếp ăn một chiều khép kín
Hiện nay chúng tôi đang triển khai mô hình “bếp ăn một chiều khép kín” kết hợp kiểm soát ba lớp:
Lớp 1: Kiểm soát đầu vào - chỉ nhận nguyên liệu từ nhà cung cấp đạt chuẩn, có kiểm nghiệm định kỳ.
Lớp 2: Kiểm soát trong chế biến - áp dụng quy trình HACCP, phân khu sống - chín riêng biệt, kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt.
Lớp 3: Kiểm soát trước khi phục vụ - lưu mẫu thức ăn, kiểm tra cảm quan và ghi nhận nhật ký đầy đủ.
Ngoài ra, chúng tôi tăng cường test nhanh một số chỉ tiêu an toàn thực phẩm tại chỗ và đào tạo nhân viên liên tục về vệ sinh cá nhân, vì con người vẫn là yếu tố quyết định.
Chúng tôi mong muốn xây dựng cơ chế phối hợp theo hướng đồng hành - công khai - giám sát chéo. Cụ thể:
Trường cần công khai thực đơn, nguồn gốc nguyên liệu và đơn vị cung cấp cho phụ huynh.
Doanh nghiệp sẵn sàng mở cửa bếp ăn, cho phép nhà trường và phụ huynh kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất.
Hai bên nên thống nhất quy trình kiểm tra đầu vào, lưu mẫu thức ăn, kiểm soát nhiệt độ… theo tiêu chuẩn rõ ràng.
Ông VY CƯỜNG THỊNH, Phó Giám đốc Công ty An Thái:
Kiểm tra kỹ đầu vào
Công ty thực hiện kiểm tra chất lượng và hạn sử dụng của từng loại thực phẩm ngay khi nhận nguyên liệu. Phân loại thực phẩm ngay từ đầu và bảo quản theo từng loại ở nhiệt độ thích hợp.
Quy trình chế biến, sử dụng phương pháp FIFO (nhập trước xuất trước) và nhập sử dụng trong ngày để đảm bảo các nguyên liệu được dùng theo thứ tự nhập kho, giảm thiểu lãng phí và tránh thực phẩm bị hỏng.
Đối với thực phẩm tươi sống như thịt, cá, sử dụng ngăn đông lạnh để giữ độ tươi và tránh vi khuẩn phát triển.
Các loại rau củ và trái cây được nhập sử dụng trong ngày để đảm bảo tươi xanh và dinh dưỡng.
THẢO PHƯƠNG ghi
NGUYỄN QUYÊN