Theo cuộc khảo sát mới nhất của The Guardian, hàng ngàn nhân viên văn phòng đang rơi vào tình trạng dở khóc dở cười khi phải chỉnh sửa những báo cáo, email hoặc mã nguồn do AI tạo ra.
Ken, một chuyên gia viết nội dung tại một công ty an ninh mạng ở Miami, chia sẻ: "Sếp tôi yêu cầu dùng AI cho mọi thứ để tăng tốc. Kết quả là tôi nhận được những bản nháp trông rất chuyên nghiệp, câu cú mượt mà, nhưng số liệu thì sai be bét và dẫn chứng thì hoàn toàn hư cấu. Tôi mất thời gian sửa chúng còn nhiều hơn là tự viết từ đầu".
“Mọi thứ trở nên tồi tệ hơn hẳn kể từ khi triển khai AI và tinh thần của nhân viên bị kéo xuống thấp nhất từ trước đến nay,” Ken nói, đồng thời cho biết các lãnh đạo thường đổ lỗi cho nhân viên khi năng suất sụt giảm thay vì nhìn nhận lại công cụ.
Trong không ít trường hợp, AI không giúp tiết kiệm thời gian mà còn làm công việc trở nên phức tạp hơn.. Ảnh: Unsplash
Tại Amazon, một số kỹ sư phần mềm cho biết việc tích hợp AI một cách bắt buộc vào mọi quy trình đang làm giảm quyền tự chủ trong công việc.
Khi máy móc đưa ra những đoạn code “có vẻ đúng”, con người dễ mất đi thói quen tư duy phản biện, dần trở thành những “người gác cổng mệt mỏi” thay vì người sáng tạo. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng công việc, mà còn làm xói mòn động lực của nhân viên.
Vấn đề không nằm ở tốc độ, mà ở độ chính xác. Các hệ thống AI hiện nay vẫn thường xuyên mắc lỗi, từ sai số liệu, dẫn chứng không tồn tại đến lập luận thiếu chặt chẽ. Điều này buộc người dùng phải kiểm tra lại từng chi tiết, làm chậm toàn bộ quy trình. Khi niềm tin vào kết quả đầu ra không còn, mọi lợi ích về tốc độ gần như bị triệt tiêu.
Dữ liệu cho thấy chi phí ẩn của việc triển khai AI không hề nhỏ. Một nghiên cứu từ Đại học Stanford ước tính nhân viên văn phòng mất trung bình 3,4 giờ mỗi tháng chỉ để sửa lỗi do AI gây ra.
Với một doanh nghiệp có quy mô 10.000 nhân sự, con số này tương đương khoảng 8,1 triệu USD thiệt hại năng suất mỗi năm. Trong khi đó, 40% nhân viên không giữ vị trí quản lý cho biết AI không giúp họ tiết kiệm thời gian, và khoảng 95% doanh nghiệp chưa ghi nhận lợi nhuận tức thì từ các khoản đầu tư vào công nghệ này.
Sự lệch pha giữa kỳ vọng và thực tế đang tạo ra áp lực mới trong môi trường làm việc. Khi lãnh đạo tin rằng AI có thể tăng tốc công việc, họ có xu hướng nâng cao yêu cầu về tiến độ và sản lượng.
Kết quả là nhân viên phải làm việc nhanh hơn, nhiều hơn, trong khi vẫn phải đảm bảo chất lượng bằng cách sửa những gì máy móc làm sai. Áp lực này, theo nhiều chuyên gia, có thể dẫn đến giảm động lực, gia tăng căng thẳng và làm suy giảm niềm tin vào công nghệ.
Điều đó không có nghĩa AI là một công cụ vô dụng. Ngược lại, khi được sử dụng đúng cách, nó có thể hỗ trợ tạo ý tưởng, tự động hóa các tác vụ lặp lại và tăng hiệu suất ở một số khâu.
Vấn đề nằm ở cách triển khai. Nhiều tổ chức coi AI như một “giải pháp thần kỳ”, nhưng lại thiếu đầu tư vào đào tạo, quy trình kiểm soát và đánh giá hiệu quả thực tế.
Trong bối cảnh đó, vai trò của con người đang thay đổi. Thay vì được giải phóng khỏi công việc, họ ngày càng dành nhiều thời gian để kiểm tra, chỉnh sửa và xác thực nội dung do máy tạo ra. AI không loại bỏ công việc, mà đang định hình lại nó — biến nhân viên văn phòng thành những biên tập viên cho máy móc.
Với Ken, điều này đồng nghĩa với việc mỗi bản báo cáo không còn bắt đầu từ trang trắng, mà từ một bản nháp “có vẻ đúng” nhưng cần được kiểm chứng toàn diện. Và trong nhiều trường hợp, cách nhanh nhất để hoàn thành công việc vẫn là quay lại phương pháp cũ: tự làm từ đầu.
Anh Kiệt