Uber chi hơn 10 tỷ USD cho xe tự lái, tái định hình chiến lược kinh doanh

7 giờ trướcBài gốc

Xe robotaxi (xe tự hành) của Uber ra mắt tại thành phố Dallas (bang Texas, Mỹ) cuối năm 2025. Ảnh: Uber.com

Động thái trên đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong chiến lược của hãng gọi xe, từ mô hình kết nối tài xế sang hướng chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị vận tải.

Trong năm qua, công ty đã đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ và sản xuất ô tô, từ Baidu tại Trung Quốc đến Rivian tại Mỹ, đồng thời đặt mục tiêu triển khai dịch vụ robotaxi tại ít nhất 15 thành phố vào năm 2026. Đằng sau chiến lược này là một nhận thức rõ ràng: khi xe tự lái đạt quy mô thương mại, quyền kiểm soát phương tiện và công nghệ, chứ không chỉ nhu cầu người dùng, sẽ quyết định phần lớn giá trị trong chuỗi.

Để giảm thiểu rủi ro bị gạt ra ngoài, Uber bắt đầu tăng đầu tư. Công ty dự kiến đầu tư hơn 2,5 tỷ USD vào cổ phần các doanh nghiệp công nghệ xe tự lái và khoảng 7,5 tỷ USD để xây dựng, phát triển và hỗ trợ đội xe tự hành trong những năm tới. Đầu tuần này, Uber mở rộng thỏa thuận với hãng xe điện Lucid, nâng mức đầu tư lên 500 triệu USD và đặt mua ít nhất 35.000 xe, với tổng giá trị có thể đạt 2 tỷ USD.

Động thái này đánh dấu bước ngoặt lớn so với mô hình ban đầu của Uber. Trong phần lớn thời gian hoạt động, công ty gần như không sở hữu phương tiện, mà dựa vào tài xế cá nhân để mở rộng quy mô toàn cầu với chi phí vốn thấp. Tuy nhiên, chính lợi thế đó cũng trở thành điểm yếu khi công nghệ tự lái phát triển. Nếu các hãng công nghệ và sản xuất ô tô có thể trực tiếp vận hành dịch vụ, vai trò trung gian của Uber sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Sau khi bán bộ phận xe tự lái vào năm 2020 để tập trung cải thiện lợi nhuận, Uber nay quay trở lại lĩnh vực này với quy mô lớn hơn và cách tiếp cận khác. Thay vì cạnh tranh trực diện về công nghệ, công ty đang định vị lại mình như một “lớp hạ tầng” kết nối giữa nhà cung cấp công nghệ, đội xe và người dùng cuối.

Chiến lược này cho phép Uber tận dụng lợi thế sẵn có về dữ liệu, thuật toán điều phối và mạng lưới khách hàng, trong khi tránh phải gánh toàn bộ chi phí phát triển công nghệ. Công ty kỳ vọng có thể thu phí từ hoạt động kết nối, đồng thời mở rộng sang các dịch vụ giá trị gia tăng dựa trên dữ liệu từ xe tự lái.

Một phần quan trọng trong chiến lược mới là biến đội xe tự hành thành một loại tài sản tài chính. Uber đang hướng tới mô hình trong đó các nhà đầu tư và đơn vị vận hành đội xe tham gia sở hữu phương tiện, tương tự cách các trung tâm dữ liệu được tài trợ và khai thác hiện nay. Điều này giúp công ty duy trì tính linh hoạt về vốn, đồng thời mở rộng quy mô mà không phải trực tiếp sở hữu toàn bộ tài sản.

Tuy nhiên, thị trường vẫn tỏ ra thận trọng. Cổ phiếu Uber đã giảm gần 23% trong sáu tháng qua, phản ánh lo ngại rằng các đối thủ có thể đi theo hướng tích hợp dọc, qua đókiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ công nghệ, sản xuất đến vận hành.

Waymo, đơn vị thuộc Alphabet, hiện đã triển khai dịch vụ robotaxi tại nhiều thành phố lớn và đặt mục tiêu đạt 1 triệu chuyến đi mỗi tuần tại 17 đô thị vào cuối năm nay. Tại San Francisco, Waymo chiếm khoảng 16% thị phần, trong khi Uber vẫn dẫn đầu với khoảng 62%. Trong khi đó, Tesla và Zoox của Amazon đều theo đuổi mô hình vận hành khép kín, nhằm giảm thiểu phụ thuộc vào nền tảng trung gian.

Áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng đặt Uber vào thế phải chứng minh giá trị cốt lõi của mình: khả năng tối ưu hóa khai thác phương tiện và kết nối hiệu quả giữa cung và cầu. Công ty đã nâng tỷ lệ thu từ mỗi chuyến đi lên khoảng 30%, nhưng chưa công bố cấu trúc phí cho xe tự lái, trong khi tỷ lệ thực nhận tại Mỹ được cho là dưới 20% sau khi trừ chi phí.

Dù robotaxi chưa đạt quy mô đủ lớn để tạo tác động ngay lập tức, Uber vẫn coi đây là một thị trường dài hạn đáng theo dõi.

Tuy nhiên, việc tận dụng mạng lưới và kinh nghiệm vận hành hiện có để duy trì vai trò trong hệ sinh thái xe tự lái sẽ phụ thuộc vào cách công ty, chứng minh được giá trị của mình trước các đối tác công nghệ và sản xuất.

Huy Anh

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/uber-chi-hon-10-ty-usd-cho-xe-tu-lai-tai-dinh-hinh-chien-luoc-kinh-doanh-745171.html