Giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang đẩy chi phí khai thác lên cao. Nhiều hãng hàng không quốc tế đã tăng phụ thu hoặc điều chỉnh giá vé máy bay, khiến hành khách trong đó có khách Việt Nam gặp khó khi lên kế hoạch đi lại.
Theo khảo sát ngày 20-3 của Cục Hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tăng cao trong thời gian gần đây đã tác động trực tiếp đến chi phí của các hãng bay. Trước áp lực này, nhiều hãng hàng không quốc tế buộc phải điều chỉnh tăng phụ thu nhiên liệu hoặc nâng giá vé để duy trì hoạt động.
Cụ thể, gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực được khảo sát, trong đó hơn 60% đã, đang hoặc dự kiến tăng phụ thu nhiên liệu từ trung tuần tháng 3. Xu hướng này diễn ra trên diện rộng tại các thị trường lớn như châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ.
Một số hãng nước ngoài có đường bay đi và đến Việt Nam đã điều chỉnh giá vé trước sức ép của giá nhiên liệu bay tăng cao. Ảnh: V.LONG
Hiện các hãng bay áp dụng hai hình thức điều chỉnh chính. Thứ nhất là không tách riêng phụ thu nhiên liệu mà cộng trực tiếp vào giá vé cơ sở, với mức tăng phổ biến từ 5% đến 20%, tùy đường bay và hạng dịch vụ. Thứ hai là áp dụng phụ thu nhiên liệu riêng (YQ/YR), với mức tăng linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu.
Theo khảo sát, mức phụ thu nhiên liệu dao động khá lớn, từ khoảng 130.000 đồng đến hơn 10 triệu đồng mỗi vé, tùy theo cự ly và hạng ghế. Với các đường bay dài đi châu Âu, Bắc Mỹ, phụ thu phổ biến từ 1 triệu đến trên 5 triệu đồng, thậm chí cao hơn với hạng thương gia.
Xét theo khu vực, các hãng tại Đông Bắc Á ghi nhận mức tăng từ 300.000 đồng đến gần 3 triệu đồng/vé. Trong khi đó, khu vực Đông Nam Á và Nam Á có mức tăng thấp hơn, khoảng 130.000 đồng đến 1,6 triệu đồng/vé.
Không chỉ vận tải hành khách, vận tải hàng hóa cũng chịu tác động. Một số hãng áp dụng phụ thu nhiên liệu theo kg hàng, với mức khoảng 17.000 - 40.000 đồng/kg.
Nguyên nhân chính của đợt tăng giá này là do giá nhiên liệu Jet A-1 có thời điểm tăng tới 80% so với đầu năm. Điều này xuất phát từ lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và việc một số nhà máy lọc dầu giảm công suất hoặc tạm dừng bảo trì.
Bên cạnh đó, việc điều chỉnh đường bay để tránh các khu vực xung đột cũng khiến thời gian bay kéo dài, tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn, làm chi phí tiếp tục tăng.
Với các hãng bay trong nước, Bộ Xây dựng đang đề xuất cấp thẩm quyền xem xét giảm 50% phí cất hạ cánh, điều hành bay. Xem xét bổ sung nhiên liệu phục vụ hoạt động vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp.
Trao đổi với PLO.VN, PGS-TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, cho rằng giá dầu tăng chưa bao giờ chỉ là câu chuyện riêng của thị trường năng lượng. Mỗi đợt tăng giá đều là phép thử đối với sức chịu đựng của doanh nghiệp và năng lực điều hành kinh tế vĩ mô.
Theo ông Long, chi phí nhiên liệu tăng và không phận bất ổn không chỉ ảnh hưởng đến các hãng bay mà còn lan sang du lịch, vận tải hàng hóa và kết nối thương mại. Đáng chú ý, khó khăn này xuất hiện trong bối cảnh thị trường hàng không và du lịch đang phục hồi tích cực.
Hai tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 4,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 18,1% so với cùng kỳ. Trong đó, vận tải hàng không đảm nhận hơn 80% lượng khách. Vì vậy, nếu chi phí hàng không tiếp tục tăng mạnh, tác động sẽ không dừng ở doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến tăng trưởng chung.
Ông cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, cần có cách nhìn cân bằng. Việc chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp là cần thiết, nhưng phải đi kèm minh bạch trong cấu thành giá. Đồng thời, cơ quan quản lý cần điều hành linh hoạt, kịp thời để hạn chế tác động lan rộng của chi phí nhiên liệu đến mặt bằng giá cả.
VIẾT LONG