Nhiều thủ tục đầu tư làm 'chậm chân' doanh nghiệp

2 giờ trướcBài gốc

Phản ánh từ các doanh nghiệp gần đây thông qua báo cáo rà soát mới nhất của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) cho biết, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Đơn cử, Luật Đầu tư quy định giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) phải được cấp trong vòng 15 ngày (đối với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương) hoặc tối đa 30 ngày (nếu dự án phải thẩm định/phê duyệt chủ trương) kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Luật Doanh nghiệp cũng quy định ERC phải hoàn tất trong 3 ngày làm việc.

Trên văn bản pháp luật, một nhà đầu tư nước ngoài khi thành lập doanh nghiệp FDI mới đáng lẽ chỉ mất khoảng 2 – 4 tuần để hoàn tất đầy đủ các thủ tục cần thiết.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy có sự chênh lệch đáng kể so với khung thời hạn luật định.

Báo cáo từ Ban IV chỉ rõ, một dự án tại miền Bắc mất hơn 2 tháng để được cấp IRC lần đầu (nộp hồ sơ ngày 12/5, đến 25/7 mới được cấp), tức gấp 4 lần thời gian so với hạn định pháp luật, do hồ sơ phải qua nhiều vòng lấy ý kiến trung gian.

Một dự án mở rộng (2024 - 2025) phải chờ gần 7 tháng để được phê duyệt điều chỉnh IRC, chủ yếu vì cơ quan cấp phép liên tục yêu cầu bổ sung hồ sơ nhưng lại không viện dẫn cơ sở pháp lý cụ thể, khiến doanh nghiệp bị treo kế hoạch kinh doanh.

Không chỉ vậy, một dự án thay đổi nhà đầu tư (2020 - 2022) kéo dài tới gần 2 năm mới được điều chỉnh IRC. Nguyên nhân xuất phát từ việc “đẩy qua – đẩy lại” giữa các cơ quan nhà nước cấp Trung ương và địa phương, phản ánh sự thiếu thống nhất trong thẩm quyền và cơ chế phối hợp.

Theo Ban IV, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Ảnh: Hoàng Anh

Ban IV cũng chỉ rõ, phần lớn nội dung trong IRC trùng lặp với giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC), từ thông tin nhà đầu tư, người đại diện theo pháp luật, vốn điều lệ cho đến ngành nghề kinh doanh.

Ngoài ra, đối với dự án đã có chấp thuận chủ trương đầu tư, phần lớn nội dung IRC lại tiếp tục trùng với văn bản chấp thuận này. Điều đó khiến nhà đầu tư phải khai báo và nộp lặp lại cùng một bộ dữ liệu cho nhiều cơ quan quản lý khác nhau.

Do sự chồng chéo giữa IRC và ERC nên mọi thay đổi liên quan đến dự án đầu tư thường kéo theo hai thủ tục song hành là điều chỉnh IRC và điều chỉnh ERC.

Trước thực tiễn này, Ban IV kiến nghị loại bỏ IRC hoặc hợp nhất hai loại giấy tờ này.

Cùng với đó, đề xuất chính phủ cần có cơ chế "hậu kiểm" đối với việc tuân thủ các khung thời gian quy định và thực thi chính sách của các cơ quan bộ ngành và địa phương trong việc xử lý thủ tục hành chính (TTHC) cho doanh nghiệp.

Trong trường hợp thực sự cần thời gian dài hơn để phục vụ đánh giá, thẩm định thì không nhất định phải "cắt giảm ngày trên giấy tờ", có thể sửa quy định "thời hạn thực hiện TTHC” theo thực tế nhưng phải đánh giá kĩ trước khi công bố. Ban IV nhấn mạnh, điều doanh nghiệp cần nhất là tính nhất quán giữa quy định với thực thi để hoạch định phương án sản xuất, kinh doanh hiệu quả để theo đó, thay vì bị động chờ mà không rõ khoảng thời gian cho các bước tiếp theo.

Cũng tại bản báo cáo, Ban IV chỉ rõ, cần phân định rõ phân cấp, phân quyền trong quy định TTHC và trong thực hiện TTHC.

Trong đó chỉ nên phân cấp, phân quyền cho địa phương quy định TTHC khi cần thực hiện chính sách đặc thù của địa phương, thay vì phân quyền quy định các vấn đề chung của toàn quốc, nhằm tạo sự thống nhất, đồng bộ trong thực thi chính sách.

Qua rà soát hệ thống văn bản ban hành sau ngày 1/7/2025, Ban IV và các hiệp hội nhận thấy có những nghị định chuyên ngành đang có xu hướng "phân rã" tính thống nhất của TTHC, đi ngược lại tinh thần “thông suốt, nhất quán”.

Đơn cử trong lĩnh vực đất đai, Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP trao thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh quy định chi tiết trình tự, thủ tục hành chính về đất đai; hay lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính: Khoản 2 Điều 3 Nghị định 125/2025/NĐ-CP cho phép cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền ở cấp tỉnh/cấp xã “Chủ động ban hành văn bản theo thẩm quyền để giải quyết công việc được phân định tại nghị định này”.

Những quy định nêu trên sẽ dẫn đến nguy cơ hình thành 34 bộ quy trình tác nghiệp khác nhau ở 34 tỉnh/thành cho các lĩnh vực được nêu; dẫn tới tình trạng cùng một người dân, doanh nghiệp, một chủ đề nhưng ở mỗi tỉnh sẽ cần tuân thủ một bộ quy trình/yêu cầu khác nhau; phá vỡ cấu trúc “cơ sở dữ liệu dùng chung quốc gia” vì thông tin đầu vào mỗi tỉnh mỗi khác.

Đồng thời trong bối cảnh đó, mỗi tỉnh lại cần đầu tư các hệ thống công nghệ thông tin riêng để giải quyết nghiệp vụ hành chính, tạo nên sự chồng chéo, lãng phí.

Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, cơ quan ngang bộ.

Theo đó, sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm hai nghị quyết của Chính phủ, 155 nghị định và sáu quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Với việc ban hành các văn bản này, 4 chỉ tiêu cốt lõi theo Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã được hoàn thành. Đối với thủ tục hành chính, 184 thủ tục bị bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương về mức 27%.

Đối với điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện bị bãi bỏ và bốn điều kiện được đơn giản hóa.

Quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024; thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất của Chính phủ trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Phương Anh

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/nhieu-thu-tuc-dau-tu-lam-cham-chan-doanh-nghiep-d45637.html