Những 'cây đại thụ' gìn giữ văn hóa Churu ở Tà Hine

10 giờ trướcBài gốc

Ông Ya Đồng và bà Ma Lim tham gia lớp truyền dạy cồng chiêng tổ chức ở Tà Hine

Linh hồn của điệu múa, tiếng chiêng, tiếng trống

Người già ở Tà Hine vẫn bảo rằng, bà Ma Lim “biết múa từ trong bụng mẹ”, bởi mẹ bà cũng là một người múa đẹp nổi tiếng khắp vùng. Từ nhỏ, cô bé Ma Lim đã theo chân mẹ đến các lễ hội của buôn làng. Lớn lên cùng những nhịp chiêng, điệu múa, đến năm 15 tuổi, thiếu nữ Ma Lim ngày ấy đã trở thành “linh hồn” của các điệu múa trong lễ hội của người Churu trên mảnh đất này.

Ở tuổi 60, đôi mắt hằn sâu dấu vết thời gian của người phụ nữ đã đi qua hơn nửa cuộc đời vẫn ánh lên lấp lánh khi nhắc về tuổi thơ và những năm tháng thanh xuân gắn bó với múa. Đôi tay bà Ma Lim vô thức uốn cong theo câu chuyện, tái hiện những điệu tamya arya, t’rumpô, păhgơnăng, dămtơra…

Nếu em gái Ma Lim say mê những điệu múa, thì anh trai Ya Đồng từ nhỏ đã gửi trọn tình yêu vào tiếng cồng chiêng. Ông học từ cha cách đánh đồng la, đánh chiêng, đánh trống… Trong những năm tháng rừng núi còn ấp ôm, cái nghèo bao trùm Tà Hine, Ya Đồng cũng như bao trai tráng khác thường xuyên vào rừng, lội suối tìm thức ăn cho gia đình. Thế nhưng, mỗi khi tiếng trống, tiếng chiêng vang lên, ông như quên hết nhọc nhằn. Chàng trai trẻ năm ấy chưa bao giờ bỏ lỡ một cơ hội nào được đánh chiêng, thổi kèn.

Năm tháng trôi qua, hoàng hôn cuộc đời đã phủ bóng lên chàng trai năm nào. Mọi thứ đổi thay nhưng tình yêu với tiếng chiêng ngân, tiếng rơkel bổng trầm, khi dội vang như sấm từ vách núi, lúc thâm u như gió đại ngàn, khi róc rách như suối chảy, bàng bạc như nắng chiều, vẫn trở thành một phần máu thịt của ông Ya Đồng.

Cùng với Ma Lim và Ya Đồng còn có Ya Ba. 3 con người ấy như “kiềng ba chân”, tạo nên “kho báu sống” không thể thiếu của văn hóa Churu nơi đây. Ông Ya Ba cũng là một nghệ nhân đánh chiêng điệu nghệ nhưng nếu ông Ya Đồng nổi tiếng với tài thổi kèn, thì ông Ya Ba lại được biết đến với tiếng trống. “Chiếc trống da trâu là một trong những tài sản quý nhất đời tôi”, ông Ya Ba chia sẻ. Đánh chiêng, đánh cồng đã khó nhưng để hòa quyện nhịp chiêng với tiếng trống, tiếng kèn rơkel lại càng khó hơn. “Ngoài kỹ thuật có thể học, người nghệ nhân còn cần niềm đam mê và tình yêu. Chỉ khi tiếng trống hợp tấu cùng điệu kèn rơkel và nhịp chiêng ngân, những bản nhạc mới thực sự vang lên hay nhất”, ông Ya Ba khẳng định.

Những cây đại thụ trong văn hóa người Churu

“Giữ lửa” văn hóa truyền thống

Ở Tà Hine, các câu lạc bộ cồng chiêng hoạt động sôi nổi, trở thành không gian để lớp trẻ Churu được các nghệ nhân, những “cây đại thụ” của buôn làng trực tiếp truyền dạy múa, đánh trống, đánh chiêng, thổi kèn rơkel… và gìn giữ văn hóa như một phần máu thịt bao đời.

Chính bởi Tà Hine vẫn được xem là “cái rốn” lưu giữ đậm đặc văn hóa truyền thống của người Churu ở vùng Loan, từ năm 2023, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với UBND huyện Đức Trọng xây dựng mô hình Bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch của đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Tà Hine.

Nhà Văn hóa cộng đồng Tà Hine nổi bật với kiến trúc nhà rông truyền thống. Dưới mái nhà ấy, các cơ quan chức năng đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho gần 200 già làng, trưởng thôn, người có uy tín, nghệ nhân cao tuổi và thành viên các câu lạc bộ cồng chiêng của xã Tà Hine và các địa phương lân cận. Tại đây, học viên được trang bị những giá trị cốt lõi của di sản văn hóa, nhận thức rõ hơn trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch; đồng thời gìn giữ Không gian văn hóa Cồng chiêng, dân ca, dân vũ, dân nhạc và truyền dạy cho thế hệ trẻ, hướng tới hình thành những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của người Churu.

Ông Phan Đình Quý - Phó Chủ tịch UBND xã Tà Hine, nhận định Nhà Văn hóa cộng đồng Tà Hine là điểm kết nối các thế hệ người Churu, đồng thời là không gian sinh hoạt gắn kết các dân tộc trên địa bàn và liên kết với các địa phương lân cận. Dưới mái nhà văn hóa ấy, những “cây đại thụ” của Tà Hine vẫn miệt mài đứng lớp truyền dạy. Người dân nơi đây vẫn ví dòng chảy văn hóa Churu như thác Bảo Đại - dẫu trải qua nhiều thăng trầm, đầy vơi, vẫn bền bỉ chảy và tưới đẫm tâm hồn con người vùng đất này.

Hồng Thắm - Ngọc Ngà .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/nhung-cay-dai-thu-gin-giu-van-hoa-churu-o-ta-hine-417324.html