Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 5/2026

3 giờ trướcBài gốc

Lộ trình Hà Nội, TP HCM kiểm định khí thải xe máy

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Quyết định có hiệu lực từ 16/5/2026.

Quyết định quy định thời điểm bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ như sau: Từ ngày 1/7/2027 đối với TP Hà Nội và TP HCM; từ ngày 1/7/2028 đối với các thành phố trực thuộc trung ương còn lại; từ ngày 1/7/2030 đối với các tỉnh còn lại. Tùy theo tình hình thực tế, các tỉnh này có thể quy định áp dụng thời hạn sớm hơn.

Theo Quyết định, xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2008 được áp dụng Mức 1 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.

Xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2008 đến hết năm 2016 được áp dụng Mức 2 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.

Xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2017 đến ngày 30/6/2026 áp dụng Mức 3. Xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu từ ngày 1/7/2026, áp dụng Mức 4.

Xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016 áp dụng Mức 1. Xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2017 đến ngày 30/6/2027 áp dụng Mức 2. Xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu từ ngày 1/7/2027 áp dụng Mức 4.

Quyết định quy định từ ngày 1/01/2028, xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông trên địa bàn TP Hà Nội và TP HCM phải đáp ứng quy định về khí thải Mức 2 trở lên.

Xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông vào "vùng phát thải thấp" của TP Hà Nội theo quy định của Luật Thủ đô phải đáp ứng quy định về khí thải theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân TP Hà Nội.

Tổ chức bảo hiểm tiền gửi được tham gia xử lý khủng hoảng của tổ chức tín dụng

Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi) được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10 có hiệu lực từ ngày 1/5/2026.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Luật này là quy định bên bảo hiểm tiền gửi được tham gia xử lý tổ chức tín dụng, được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng trong hoạt động của tổ chức tín dụng.

Tổ chức bảo hiểm tiền gửi cho vay đặc biệt từ quỹ dự phòng nghiệp vụ trong trường hợp cho vay đặc biệt với ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, tổ chức tài chính vĩ mô được kiểm soát đặc biệt để thực hiện phương án phục hồi; cho vay đặc biệt với ngân hàng thương mại được kiểm soát đặc biệt để thực hiện chuyển giao bắt buộc.

Ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô được can thiệp sớm và bị rút tiền hàng loạt, được kiểm soát đặc biệt và bị rút tiền hàng loạt để trả tiền gửi cho người gửi tiền.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước sẽ quy định việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi cho vay đặc biệt với tổ chức tín dụng; tổ chức sẽ quyết định việc cho vay đặc biệt có hoặc không có lãi suất, không có tài sản đảm bảo, xây dựng quy định nội bộ về cho vay đặc biệt.

Người lao động có thêm "lương hưu bổ sung"

Từ ngày 10/5/2026, Nghị định 85/2026 của Chính phủ về bảo hiểm hưu trí bổ sung bắt đầu có hiệu lực thi hành, nhằm hình thành kênh tích lũy dài hạn bên cạnh chế độ bảo hiểm xã hội hiện hành.

Theo đó, người lao động có thể tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện, thông qua thỏa thuận với người sử dụng lao động hoặc trực tiếp với doanh nghiệp quản lý quỹ. Đây không phải là chế độ bắt buộc, cũng không thay thế lương hưu từ bảo hiểm xã hội, mà đóng vai trò bổ sung thu nhập khi người lao động đến tuổi nghỉ hưu.

Mỗi người tham gia sẽ có một hoặc nhiều tài khoản hưu trí cá nhân, nơi ghi nhận toàn bộ khoản đóng góp, kết quả đầu tư và các chi phí liên quan. Khoản tiền tích lũy này được quản lý riêng biệt và chi trả cho người lao động khi đủ điều kiện theo quy định.

Đáng chú ý, nguồn đóng góp không chỉ đến từ người lao động mà còn có thể từ phía người sử dụng lao động, tùy theo thỏa thuận giữa 2 bên. Điều này mở ra khả năng doanh nghiệp sử dụng chính sách hưu trí bổ sung như một công cụ phúc lợi, nhằm giữ chân và thu hút nhân sự.

Ngoài ra, người tham gia còn được hưởng các ưu đãi về thuế đối với phần đóng góp theo quy định pháp luật, qua đó khuyến khích tích lũy dài hạn cho giai đoạn sau khi nghỉ việc.

Thu tiền điện sai quy định, chủ nhà có thể bị phạt đến 30 triệu đồng

Từ ngày 25/5/2026, Nghị định 133/2026 của Chính phủ quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực có hiệu lực, trong đó có điểm mới đáng chú ý là tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi thu tiền điện của người thuê nhà, thuê phòng trọ cao hơn quy định.

Nghị định quy định phạt tiền 20-30 triệu đồng đối với người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định, trong trường hợp mua điện theo giá bán lẻ điện phục vụ mục đích sinh hoạt. Như vậy, chủ nhà có thể bị xử phạt đến 30 triệu đồng nếu áp dụng giá điện sinh hoạt nhưng thu vượt mức quy định.

Nghị định cũng quy định phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi cản trở người có thẩm quyền kiểm tra việc sử dụng điện; phạt 3-5 triệu đồng đối với hành vi sử dụng phương tiện, thiết bị hoặc có hành vi khác làm hư hỏng, gây sự cố hệ thống điện của bên bán điện; phạt 5-8 triệu đồng đối với hành vi tự ý lắp đặt, đóng, cắt, sửa chữa, di chuyển, thay thế các thiết bị điện và công trình điện của bên bán điện.

Học bạ, bằng cấp được tích hợp trên VNeID

Nội dung này được Chính phủ nêu tại Nghị định 88/2026 về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Người học tham gia trong hệ thống giáo dục quốc dân được cấp một mã số hồ sơ học tập suốt đời duy nhất theo số định danh cá nhân. Trước khi cấp mã số hồ sơ học tập suốt đời, các thông tin cơ bản của cá nhân phải được kiểm tra, đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được lưu trữ hợp lệ sẽ được chia sẻ, liên thông và tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID; cá nhân được quyền sử dụng dữ liệu này tương đương văn bản giấy.

Có nghĩa là học bạ, bằng cấp và các thông tin học tập quan trọng của người dân sẽ được tích hợp trên ứng dụng VNeID, cho phép sử dụng thay thế giấy tờ truyền thống, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục.

Hút thuốc lá điện tử bị phạt tiền tới 5 triệu đồng

Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026, hiệu lực từ ngày 15/5. Cụ thể, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng bị phạt 3-5 triệu đồng. Cá nhân hoặc tổ chức cho người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm do mình quản lý bị phạt nặng hơn, từ 5 đến 10 triệu đồng. Quy định này loại trừ trường hợp giữa các thành viên gia đình như cha mẹ, con cái, vợ chồng.

Ngoài tiền phạt, cơ quan chức năng còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với người vi phạm.

Cửa hàng thuốc lá không treo biển "không bán cho người dưới 18 tuổi" có thể bị phạt đến 3 triệu đồng. Việc bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi, trưng bày sai quy định hoặc bán sản phẩm không có cảnh báo sức khỏe bị phạt tới 5 triệu đồng, thậm chí đình chỉ kinh doanh 1-3 tháng.

Xử phạt vi phạm hôn nhân gia đình lên đến 10 triệu đồng

Nghị định 109/2026 của Chính phủ quy định xử phạt hành chính trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự và phá sản có hiệu lực từ ngày 18/5/2026.

Nghị định này quy định các hình thức, mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân gia đình. Về hành vi tảo hôn, tổ chức tảo hôn, Chính phủ quy định phạt tiền 1-3 triệu đồng đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn; phạt tiền 3-5 triệu đồng đối với hành vi duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn mặc dù đã có bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án.

Về hành vi vi phạm quy định về kết hôn, ly hôn và vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng, Nghị định quy định phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ; đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ…

Theo quy định cũ, nhóm các hành vi trên chỉ bị xử phạt 3-5 triệu đồng.

Kiều Chinh

Nguồn Mekong Asean : https://mekongasean.vn/nhung-chinh-sach-noi-bat-co-hieu-luc-tu-thang-52026-54704.html