Những điều kiêng kỵ khi cúng ông Công ông Táo

5 giờ trướcBài gốc

Theo quan niệm dân gian, ngày 23 tháng Chạp hằng năm là thời điểm diễn ra lễ cúng ông Công ông Táo, một nghi lễ truyền thống quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Việt. Đây được xem là dịp để mỗi gia đình bày tỏ lòng biết ơn đối với các vị thần cai quản bếp núc, nhà cửa, đồng thời tiễn Táo quân lên thiên đình để báo cáo với Ngọc Hoàng những việc lớn nhỏ, tốt xấu đã diễn ra trong gia đình suốt một năm qua.

Cũng theo truyền thống dân gian, để lễ cúng diễn ra trọn vẹn ý nghĩa, người dân thường nhắc nhau tránh phạm phải những điều kiêng kỵ nhất định. Trong bối cảnh đời sống hiện đại, bên cạnh các quan niệm cũ, một số lưu ý mới cũng được bổ sung nhằm bảo đảm tính văn minh, gìn giữ giá trị văn hóa và hạn chế những tác động tiêu cực đến môi trường.

Để lễ cúng diễn ra trọn vẹn ý nghĩa, người dân thường nhắc nhau tránh phạm phải những điều kiêng kỵ. (Ảnh: Nguyễn Việt Hà)

Những điều kiêng kỵ khi cúng ông Công ông Táo

Để nghi lễ cúng ông Công ông Táo được thực hiện đúng chuẩn, thể hiện sự trang trọng và giữ gìn nét đẹp truyền thống, các gia đình cần lưu ý những điều kiêng kỵ dưới đây.

Không cúng quá sớm hoặc quá muộn

Theo quan niệm dân gian, ngày chính thức để tiễn Táo quân về trời là 23 tháng Chạp. Phần lớn các gia đình lựa chọn thực hiện lễ cúng vào ngày này. Tuy nhiên, do điều kiện công việc hoặc sinh hoạt, một số gia đình có thể sắp xếp cúng sớm hơn để tránh cập rập.

Dù vậy, việc cúng quá sớm cũng được cho là không phù hợp. Theo dân gian, nếu Táo quân lên thiên đình quá sớm thì cũng chưa đến thời điểm vào chầu, trong khi công việc trông nom bếp núc, gia đạo dưới trần gian lại bị gián đoạn. Vì vậy, các gia đình được khuyên không nên cúng ông Công ông Táo trước ngày 20 tháng Chạp.

Bên cạnh đó, việc cúng muộn cũng cần tránh. Theo quan niệm truyền thống, Táo quân phải kịp về chầu trời trước giờ Ngọ (khoảng 11h–13h) ngày 23 tháng Chạp. Do đó, lễ cúng nên được tiến hành trước thời điểm này để đảm bảo sự chu toàn về mặt nghi lễ.

Lưu ý về những món không nên dâng cúng

Trong dân gian, có những quan niệm cho rằng khi cúng ông Công ông Táo nên kiêng một số món như cá chép rán, thịt vịt, thịt ngan, dê, trâu, chó hoặc mực. Tuy nhiên, việc kiêng kỵ món ăn cụ thể có sự khác nhau tùy theo từng địa phương, từng gia đình và cũng thay đổi theo thời gian. Trong đời sống hiện nay, số lượng các món bị xem là kiêng kỵ đã giảm đi đáng kể.

Dù vậy, khi chuẩn bị mâm cúng ông Công ông Táo, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và cẩn trọng. Những món ăn được xem là phù hợp với truyền thống có thể kể đến như mâm ngũ quả, xôi gấc, chè đậu xanh, gà luộc, giò chả, nem rán… Các lễ vật cần đảm bảo sự thanh tịnh, sạch sẽ, đồ đựng không bị sứt mẻ để thể hiện sự tôn trọng đối với nghi lễ.

Việc đặt mâm lễ một cách tùy tiện sẽ ảnh hưởng đến ý nghĩa tốt đẹp của nghi lễ này. (Ảnh: Nguyễn Việt Hà)

Tránh đặt mâm lễ tùy tiện

Vị trí đặt mâm lễ cũng là một yếu tố cần được lưu ý. Việc bày biện mâm cúng một cách tùy tiện có thể làm giảm đi ý nghĩa tốt đẹp của nghi lễ truyền thống này.

Nếu trong gia đình có ban thờ Táo quân đặt tại khu vực bếp, mâm lễ có thể được đặt tại đây. Trường hợp không có ban thờ riêng cho Táo quân, gia đình có thể đặt mâm cúng tại ban thờ chính. Điều quan trọng là không gian cúng cần sạch sẽ, gọn gàng và trang nghiêm.

Không đốt tiền âm phủ khi cúng Táo quân

Một trong những điều cần tuyệt đối tránh khi cúng ông Công ông Táo là đốt tiền âm phủ. Do thói quen mua vàng mã cho nhiều dịp lễ cúng khác nhau, không ít người vẫn chuẩn bị và đốt tiền âm phủ cho Táo quân.

Theo quan niệm truyền thống, điều này là không phù hợp với bản chất của nghi lễ. Ông Công ông Táo được xem là các vị thần, không phải vong hồn người đã khuất, nên việc đốt tiền âm phủ là sai về ý nghĩa. Bên cạnh đó, việc đốt quá nhiều vàng mã còn gây tốn kém và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.

Không cầu xin tài lộc, sung túc

Trong khi thực hiện lễ cúng, nhiều người có thói quen khấn xin ông Công ông Táo phù hộ cho việc làm ăn phát đạt, tài lộc dồi dào. Tuy nhiên, theo quan niệm truyền thống, điều này không đúng với ý nghĩa của lễ cúng Táo quân.

Hằng năm, Táo quân lên thiên đình với nhiệm vụ chính là trình báo những việc đã diễn ra ở hạ giới với Ngọc Hoàng. Vì vậy, khi khấn, các gia đình chỉ nên bày tỏ mong muốn các ngài báo cáo những điều tốt đẹp, tích cực trong năm qua, thay vì cầu xin tài lộc hay phú quý.

Tùy thuộc vào từng gia đình và theo phong tục từng vùng miền, mâm cơm có thể là đồ chay hoặc mặn. (Ảnh: Nguyễn Việt Hà)

Tránh mặc trang phục thiếu lịch sự khi cúng

Lễ cúng ông Công ông Táo thường được thực hiện vào ngày 23 tháng Chạp hoặc trong khoảng thời gian từ ngày 19 tháng Chạp trở đi. Khi tiến hành nghi lễ, gia chủ cần chú ý đến trang phục.

Người thực hiện lễ cúng nên mặc quần áo lịch sự, kín đáo, ưu tiên trang phục sáng màu. Việc giữ gìn sự chỉnh tề không chỉ thể hiện sự tôn trọng đối với nghi lễ mà còn góp phần tạo không khí trang nghiêm. Bên cạnh đó, người cúng cũng cần giữ thân thể sạch sẽ, tâm thế hoan hỉ để tạo cảm giác thanh thản và tích cực.

Không ném cá chép từ trên cao xuống nước

Sau lễ cúng, nghi thức phóng sinh cá chép là một phần quen thuộc trong ngày 23 tháng Chạp. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn tồn tại tình trạng một số người ném cá chép từ trên cao, như từ thành cầu hoặc bờ cao xuống sông, hồ. Hành động này có thể khiến cá bị choáng, bị thương hoặc chết do va đập mạnh với mặt nước.

Việc phóng sinh theo cách thô bạo như vậy không những làm mất đi ý nghĩa nhân văn của nghi thức mà còn gây tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái. Để việc phóng sinh thực sự có ý nghĩa, cá chép cần được nhẹ nhàng thả xuống nước ở những khu vực có nguồn nước sạch, an toàn, không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái hiện có.

Các gia đình tuyệt đối không nên đứng ở những điểm cao để ném cá xuống hoặc thả cá bừa bãi vào những nguồn nước ô nhiễm. Thực hiện đúng cách không chỉ thể hiện ý thức văn minh mà còn góp phần giữ gìn nét đẹp của phong tục truyền thống trong đời sống hiện đại.

(*) Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.

Nhật Thùy

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/nhung-dieu-kieng-ky-khi-cung-ong-cong-ong-tao-ar1002262.html