Những lá thư viết tay giữa thời đại số

4 giờ trướcBài gốc

Một bộ phận người trẻ ở Mỹ chọn cách viết thư tay để tăng gắn kết. Ảnh: AP

Lời hứa sau 40 năm…

Theo AP, năm 1985, cô bé Molly Nunns ở New Zealand tình cờ nhìn thấy cặp kính ấn tượng trong tạp chí tuổi teen rồi viết thư nhờ bạn tại Mỹ mua giúp. Từ đó, đôi bạn duy trì trao đổi thư tay, nhưng phải đợi đến 4 thập niên sau, nữ phóng viên người Mỹ Holly Ramer mới có cơ hội bay hơn 14.000km từ bang New Hampshire sang New Zealand để trao tận tay món quà năm xưa cho người bạn chưa từng quên mình.

Câu chuyện này phản ánh thực tế văn hóa “pen pal” (kết bạn qua thư tay) và các hình thức viết “analog” không biến mất trong thế giới số hiện nay mà trái lại, đang hồi sinh theo cách rất hiện đại.

Rachel Syme, cây bút của tạp chí The New Yorker, đã lập dự án Penpalooza trong đại dịch Covid-19 và thu hút hơn 15.000 người tham gia. Những cửa hàng văn phòng phẩm tại New York (Mỹ) đông khách trở lại. Người trẻ mua giấy viết thư, tem, sticker và bút máy để viết thư cho ai đó cách xa mình hàng nghìn dặm.

Điều thú vị là sự hồi sinh của thư tay lại diễn ra đúng vào lúc con người ngày càng ít trò chuyện với nhau hơn. BBC dẫn phân tích gần đây của các nhà tâm lý học tại Mỹ cho biết, trung bình mỗi người hiện nay nói ít hơn khoảng 338 từ mỗi ngày qua từng năm.

Sau 15 năm, lượng giao tiếp bằng lời nói đã giảm gần 28%, cho thấy cách con người kết nối đang thay đổi mạnh mẽ trong thời đại số. Hiện thực này cũng xuất hiện trong bối cảnh nhiều hệ thống bưu chính truyền thống dần thu hẹp hoạt động. New Zealand giảm số ngày giao thư tận nhà; Đan Mạch ngừng hoàn toàn việc phát thư; Canada cũng theo hướng tương tự.

Thế nhưng, nghịch lý khi càng ít trò chuyện trực tiếp, con người lại càng khao khát mạch kết nối có chiều sâu. Thư tay buộc người ta phải sống chậm lại khi người viết phải ngồi xuống, nghĩ về đối phương, lựa từng câu chữ, bỏ thư vào phong bì rồi chờ đợi. Chính khoảng trống giữa gửi và nhận tạo ra chiều sâu cảm xúc mà giao tiếp tức thời khó thay thế.

Nhu cầu kết nối thật trong thời AI

Ngay cả trong không gian số, mô hình “bạn qua thư” cũng tái sinh theo cách hiện đại hơn. Ứng dụng Slowly, nền tảng mô phỏng cảm giác gửi thư truyền thống, thu hút tới 10 triệu người dùng ở hơn 160 quốc gia, phần lớn là người tham gia ở trong độ tuổi 20-30.

Tin nhắn không đến ngay lập tức mà mất từ vài giờ đến vài ngày, giống như thư thật. Nghe có vẻ phi lý trong thời đại tốc độ, nhưng chính sự chậm rãi ấy lại khiến người dùng viết dài hơn, thật hơn và suy nghĩ kỹ hơn trước khi nhấn gửi. Theo nhà đồng sáng lập JoJo Chan, nhiều người trẻ tìm đến ứng dụng vì tò mò về văn hóa “pen pal” mà họ từng nghe từ ông bà và cha mẹ, nhưng sau đó, họ ở lại vì cảm giác kết nối thú vị và khác biệt.

Không chỉ là chuyện hoài niệm, thư tay còn được nhìn nhận như công cụ chữa lành tinh thần hiệu quả. Tại Texas (Mỹ), nhóm sinh viên y khoa đã lập chương trình “bạn thư ẩn danh” nhằm khuyến khích hỗ trợ tinh thần và giúp người tham gia học cách lắng nghe và đồng cảm trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ rơi vào trạng thái “mệt mỏi kỹ thuật số” (digital fatigue).

Tương tự, tại Đại học Villanova, các giảng viên yêu cầu sinh viên gửi thư giấy cho nhau thay vì email trong môn học nghiên cứu các hình thức giao tiếp qua thư trong văn học. Giới nghiên cứu cho rằng thư tay tạo ra “dạng thân mật bất đồng bộ” - nơi con người không phản ứng ngay lập tức mà có thời gian suy nghĩ trước khi chia sẻ cảm xúc.

Điều thú vị là thế hệ hưởng ứng mạnh nhất xu hướng viết thư lại chính là những người lớn lên trong thời đại smartphone. AI có thể viết thư nhanh hơn con người và các nền tảng số cũng sẽ tiếp tục rút ngắn thời gian giao tiếp xuống chỉ còn vài giây. Song, vẫn có những điều mà công nghệ khó thay thế: nét chữ nguệch ngoạc thân thuộc, dấu mực lem, con tem cũ hay cảm giác chờ đợi hồi hộp...

Và có lẽ, đó là lý do khiến những lá thư tay khó biến mất.

Theo nghiên cứu của The Harris Poll và Quad, có tới 81% Gen Z mong muốn “ngắt kết nối” khỏi các thiết bị kỹ thuật số để tìm kiếm những trải nghiệm hữu hình và cảm xúc thật hơn. Báo cáo “Go Analog 2026” cũng cho thấy giới trẻ ngày càng quan tâm tới các hoạt động mang tính thủ công và chậm rãi như làm đồ handmade, viết nhật ký, giải đố hay viết thư tay.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/nhung-la-thu-viet-tay-giua-thoi-dai-so-3335830.html