Những lưu ý với người dân trong bảo vệ dữ liệu cá nhân

8 giờ trướcBài gốc

Luật đặt ra nguyên tắc rõ ràng, tổ chức, doanh nghiệp nào khai thác dữ liệu cá nhân để vận hành dịch vụ, kinh doanh và tạo lợi nhuận thì phải chịu trách nhiệm tương xứng trong việc bảo vệ dữ liệu đó. Tuy nhiên, để luật thực sự phát huy hiệu quả, người dân cần hiểu đúng, làm đúng và chủ động bảo vệ mình ngay từ những thao tác hằng ngày.

Công an TP Huế khởi tố, bắt đường dây mua bán trái phép hơn 56 triệu dữ liệu cá nhân năm 2025.Ảnh: THU THỦY

Điều đầu tiên người dân cần lưu ý là không nên hoang mang trước các quy định mới. Trong đời sống hiện đại, mạng xã hội, ngân hàng số, ví điện tử, thương mại điện tử... đã trở thành một phần không thể tách rời. Việc cung cấp thông tin cá nhân ở mức độ nhất định là cần thiết để sử dụng dịch vụ. Vấn đề không nằm ở việc “có cung cấp hay không”, mà ở chỗ cung cấp đến đâu là đủ, cho ai, vào mục đích gì và có được bảo vệ hay không. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân ra đời nhằm làm rõ các giới hạn đó, tăng minh bạch và giảm rủi ro cho người dùng.

Một rủi ro phổ biến hiện nay là thói quen chấp thuận mọi điều khoản sử dụng mà không đọc kỹ. Khi cài đặt ứng dụng hoặc đăng ký dịch vụ, người dân nên chú ý một số điểm cơ bản: Ứng dụng thu thập những loại dữ liệu nào (vị trí, danh bạ, hình ảnh, micro...); dữ liệu được dùng cho mục đích gì; có chia sẻ cho bên thứ ba hay không; thời gian lưu trữ bao lâu; và có kênh liên hệ khi xảy ra sự cố hay không. Nếu một ứng dụng có chức năng đơn giản nhưng yêu cầu quá nhiều quyền truy cập, đó là dấu hiệu rủi ro và người dùng nên cân nhắc từ chối hoặc lựa chọn dịch vụ khác.

Một lưu ý đặc biệt quan trọng là việc cung cấp hình ảnh, bản scan giấy tờ tùy thân như căn cước công dân, hộ chiếu, giấy xác nhận cá nhân. Đây là loại dữ liệu nhạy cảm, nếu bị lộ có thể dẫn tới hàng loạt hệ lụy như mạo danh mở tài khoản, vay tiền, tạo hồ sơ giả. Người dân không nên gửi giấy tờ tùy thân qua tin nhắn, email, đường link lạ hoặc theo yêu cầu từ các tài khoản không rõ danh tính. Trường hợp buộc phải xác thực, cần thực hiện trực tiếp trên ứng dụng chính thức, đã được kiểm chứng, tuyệt đối tránh thao tác qua các đường dẫn trung gian.

Khi phát hiện dấu hiệu mất hoặc lộ dữ liệu cá nhân, người dân không nên xử lý theo cách đối phó đơn giản như chỉ đổi mật khẩu. Việc cần làm là lưu lại các thông báo của nền tảng, ghi nhận thời điểm xảy ra sự cố, kiểm tra các thiết bị đang đăng nhập, kích hoạt xác thực hai lớp, rà soát tài khoản ngân hàng và các giao dịch bất thường, đồng thời cảnh giác với các cuộc gọi yêu cầu cung cấp mã OTP. Những thông tin, bằng chứng này rất quan trọng nếu phát sinh tranh chấp hoặc yêu cầu bồi thường sau này.

Luật mới cũng nhấn mạnh trách nhiệm bảo vệ dữ liệu của trẻ em. Phụ huynh cần hạn chế việc đăng tải công khai thông tin về trường lớp, địa chỉ, lịch sinh hoạt của con; kiểm soát quyền truy cập ảnh, micro, định vị trên thiết bị; và hướng dẫn trẻ kỹ năng an toàn số. Trong phạm vi gia đình, các thông tin về sức khỏe, tài chính, hình ảnh riêng tư nên được chia sẻ có chọn lọc, tránh đưa lên các nhóm "chat" đông người hoặc lưu trữ tràn lan trên nhiều nền tảng.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân tạo ra “lá chắn” pháp lý nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự chủ động của mỗi người. Người dân cần sử dụng mật khẩu mạnh, không dùng chung cho nhiều dịch vụ; bật xác thực hai lớp; không chia sẻ mã OTP; không đăng nhập tài khoản quan trọng trên thiết bị lạ; thường xuyên rà soát quyền truy cập của ứng dụng và tắt những quyền không cần thiết; cảnh giác với link lạ, mã QR không rõ nguồn gốc. Khi quyền lợi bị xâm phạm, cần bình tĩnh thu thập chứng cứ, phản ánh qua kênh chính thức và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền can thiệp khi cần.

Luật đã đặt nền tảng, nhưng môi trường số an toàn hay không phụ thuộc rất lớn vào sự tỉnh táo của người sử dụng. Không hoang mang, không cực đoan, cũng không dễ dãi. Sử dụng dịch vụ số như một công dân hiểu luật, biết giới hạn dữ liệu mình cung cấp, biết yêu cầu minh bạch và biết tự bảo vệ quyền riêng tư của chính mình. Khi mỗi người dân chủ động hơn, không gian mạng sẽ an toàn hơn và lợi ích của chuyển đổi số sẽ không phải đánh đổi bằng rủi ro dữ liệu cá nhân.

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/phap-luat/pho-bien-giao-duc-phap-luat/nhung-luu-y-voi-nguoi-dan-trong-bao-ve-du-lieu-ca-nhan-1022286