Những nhịp cầu mở tương lai phát triển mới của Hà Nội

24 phút trướcBài gốc

Sông Hồng được xác định không còn là ranh giới chia cắt không gian đô thị mà trở thành trục phát triển trung tâm. Ảnh: Phạm Hùng

Trong bối cảnh đó, việc đồng loạt thúc đẩy các cây cầu vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Mễ Sở… không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà đang mở ra một cấu trúc phát triển mới cho Thủ đô.

Từ dòng sông ngăn cách đến định hướng 100 năm

Trước đây, với nhiều người Hà Nội, sông Hồng không chỉ là một dòng chảy lớn chia đôi thành phố, mà còn là một ranh giới vô hình trong tư duy không gian đô thị. Bên này là khu vực lõi lịch sử, hành chính, dịch vụ; bên kia là những vùng đất giàu tiềm năng nhưng phát triển chưa tương xứng, mang cảm giác như “ở gần mà vẫn xa”.

Nhịp sống đô thị vì thế cũng bị chia tách theo những giới hạn tự nhiên. Những cây cầu hiện hữu như Chương Dương, Long Biên, Thanh Trì, Vĩnh Tuy… suốt nhiều năm qua vẫn đóng vai trò “mạch nối” quan trọng, nhưng chưa đủ để xóa nhòa hoàn toàn sự chênh lệch phát triển giữa hai bờ sông.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện phát triển Hà Nội nhiều năm qua vẫn mang dáng dấp của một đô thị lệch tâm, khi khu vực phía Tây trở thành hướng mở rộng chủ đạo, trong khi không gian phía Bắc và Đông sông Hồng chưa thực sự trở thành cực phát triển tương xứng với tiềm năng.

Cầu Chương Dương hiện hữu. Ảnh: Tạ Hải

Bước ngoặt quan trọng đến từ Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, với định hướng dài hạn đến 100 năm – một văn kiện mang tính chiến lược, lần đầu tiên đặt ra tư duy phát triển không gian đô thị theo hướng đa cực, đa trung tâm và cân bằng hai bờ sông Hồng.

Trong tư duy quy hoạch mới, sông Hồng không còn được nhìn như một “ranh giới tự nhiên” mà trở thành trục cảnh quan trung tâm, trục phát triển sinh thái – văn hóa – đô thị. Đây là sự thay đổi mang tính căn bản trong cách tiếp cận không gian đô thị của Thủ đô.

Theo các chuyên gia, để tầm nhìn quy hoạch trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết là phải tạo ra hệ thống hạ tầng kết nối đủ mạnh, đủ rộng và đủ chiến lược để phá vỡ các “điểm nghẽn không gian” vốn tồn tại lâu năm.

TS Nguyễn Bá Ân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ) cho rằng, quy hoạch dù có tầm nhìn dài hạn đến đâu cũng chỉ có thể trở thành hiện thực khi được dẫn dắt bởi hệ thống hạ tầng chiến lược, trong đó giao thông kết nối giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tái định hình không gian phát triển.

Những nhịp cầu mở ra cấu trúc đô thị mới cho Thủ đô

Trong bức tranh phát triển mới của Hà Nội, các cây cầu vượt sông Hồng không còn đơn thuần là những công trình giao thông, mà đang trở thành những “nhân vật hành động” trực tiếp định hình lại không gian đô thị.

Phối cảnh cầu Tứ Liên.

Cầu Tứ Liên được kỳ vọng mở ra trục phát triển mới kết nối khu vực Tây Hồ với không gian đô thị phía Bắc sông Hồng, đặc biệt là Đông Anh – nơi được định hướng trở thành một trong những cực phát triển quan trọng của Thủ đô trong tương lai.

Cầu Trần Hưng Đạo không chỉ góp phần giảm áp lực giao thông khu vực trung tâm mà còn tăng cường kết nối giữa khu vực nội đô lịch sử với Long Biên, qua đó tạo điều kiện tái cấu trúc không gian đô thị hiện hữu.

Trong khi đó, các cầu Ngọc Hồi, Mễ Sở lại mang ý nghĩa chiến lược trong việc tăng cường liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển phía Nam và Đông Nam Thủ đô, đồng thời gắn kết Hà Nội với mạng lưới đô thị vệ tinh trong vùng Thủ đô mở rộng.

Điểm chung của các công trình này không nằm ở quy mô riêng lẻ, mà ở vai trò trong một chỉnh thể thống nhất – nơi mạng lưới cầu trở thành “khung xương” để định hình lại bản đồ phát triển đô thị Hà Nội theo hướng đa cực.

Dự án cầu Ngọc Hồi kết nối Hà Nội với tỉnh Hưng Yên đang được đẩy nhanh tiến độ. Ảnh: Tuấn Lương

Điều đáng chú ý là trong cách tiếp cận mới, hệ thống cầu vượt sông Hồng không chỉ được nhìn nhận như giải pháp giảm ùn tắc hay tăng năng lực giao thông. Quan trọng hơn, chúng là công cụ để tái cấu trúc lại toàn bộ không gian phát triển đô thị. Khi khoảng cách thời gian di chuyển được rút ngắn, những khu vực từng bị coi là “vùng ven” có thể trở thành các cực phát triển mới, với khả năng thu hút dân cư, dịch vụ và đầu tư. Điều này tạo ra sự dịch chuyển trong cấu trúc đô thị, từ mô hình đơn cực sang đa cực, đa trung tâm.

Theo PGS.TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, sông Hồng trong quy hoạch mới không còn là yếu tố chia cắt mà đang dần trở thành trục không gian trung tâm của Thủ đô. Việc phát triển hệ thống cầu vượt sông Hồng chính là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa tư duy phát triển cân bằng hai bờ, đồng thời tạo ra động lực lan tỏa cho toàn bộ không gian đô thị Hà Nội.

Hà Nội đã trải qua bước mở rộng địa giới hành chính mang tính lịch sử từ năm 2008. Tuy nhiên, trên thực tế, sự mở rộng về không gian phát triển vẫn chưa đạt được mức tương xứng với kỳ vọng, khi các động lực phát triển vẫn tập trung chủ yếu vào khu vực nội đô và phía Tây.

Trong bối cảnh đó, hệ thống các cây cầu mới qua sông Hồng được xem như một trong những “đòn bẩy hạ tầng” quan trọng nhất để chuyển hóa mở rộng địa giới thành mở rộng thực chất không gian phát triển.

Không chỉ kết nối các khu vực, các cây cầu còn tạo điều kiện để hình thành các hành lang phát triển mới, gắn với định hướng phát triển đô thị thông minh, đô thị sinh thái và đô thị đa trung tâm trong tương lai.

Trong dài hạn, việc phát triển hệ thống cầu vượt sông Hồng không thể tách rời tầm nhìn chiến lược của Quy hoạch Thủ đô 100 năm – một tầm nhìn không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn là định hướng tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển đô thị.

Sông Hồng, từ một ranh giới tự nhiên, đang dần trở thành trục phát triển trung tâm, nơi hội tụ các giá trị cảnh quan, văn hóa và kinh tế. Những cây cầu, vì thế, không chỉ đóng vai trò kết nối vật lý mà còn là biểu tượng của sự chuyển đổi tư duy phát triển đô thị.

Để tầm nhìn đó trở thành hiện thực, các chuyên gia cho rằng cần có sự đồng bộ giữa phát triển hạ tầng giao thông, quy hoạch sử dụng đất, phát triển không gian đô thị và kiểm soát phát triển bền vững hai bên sông Hồng.

Hà Nội đang đứng trước một cơ hội tái định hình không gian phát triển mang tính lịch sử. Ảnh: Phạm Hùng

Như nhấn mạnh của các chuyên gia quy hoạch, “bài toán” lớn nhất không chỉ là xây thêm bao nhiêu cây cầu, mà là làm thế nào để các cây cầu đó thực sự trở thành động lực phát triển, dẫn dắt sự hình thành của một cấu trúc đô thị hiện đại, hài hòa và bền vững.

Từ những nhịp cầu vượt sông Hồng, Hà Nội đang đứng trước một cơ hội tái định hình không gian phát triển mang tính lịch sử. Không chỉ là bài toán giao thông, đó là câu chuyện về tầm nhìn đô thị trong một thế kỷ – nơi quy hoạch không còn nằm trên bản vẽ, mà từng bước được hiện thực hóa bằng những công trình cụ thể, hữu hình.

Trong hành trình ấy, những cây cầu không chỉ nối hai bờ sông, mà đang nối hiện tại với tương lai của Thủ đô – một Hà Nội phát triển đa cực, cân bằng, hiện đại và bền vững trong tầm nhìn 100 năm.

Tuấn Lương

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/nhung-nhip-cau-mo-tuong-lai-phat-trien-moi-cua-ha-noi-750915.html