'Nới' không gian cho kiến trúc

2 giờ trướcBài gốc

Yêu cầu phát triển mới đòi hỏi sớm sửa đổi Luật Kiến trúc để "nới" không gian phát triển, trong đó cần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương, đồng thời bổ sung quy định để điều chỉnh những vấn đề phát sinh.

Nhiều vướng mắc mới nảy sinh

Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Kiến trúc 2019 đã tạo hành lang pháp lý chuyên biệt cho lĩnh vực kiến trúc, bảo tồn bản sắc và từng bước đưa hoạt động kiến trúc đi vào nền nếp. Tuy nhiên, thực tiễn từ các địa phương cho thấy, nhiều vướng mắc mới nảy sinh, đặc biệt trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Việc sửa đổi Luật Kiến trúc rất cần thiết để hoàn thiện hành lang pháp lý hướng tới phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Văn Lượng, Giám đốc Sở Xây dựng Ninh Bình cho biết, hệ thống quy chế quản lý kiến trúc tại một số địa phương còn chồng chéo với quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị. Thủ tục tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc ở một số dự án còn phức tạp, kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, phát sinh chi phí cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, yêu cầu phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều vấn đề mới mà luật hiện hành chưa quy định đầy đủ.

"Các tiêu chí về tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, bảo tồn và phát huy giá trị di sản kiến trúc trong bối cảnh đô thị hóa nhanh cần được cụ thể hóa rõ hơn trong luật", ông Lượng góp ý.

Còn tại Lạng Sơn, ông Vi Thái Hoàn, Trưởng phòng Quy hoạch - Kiến trúc và phát triển đô thị, Sở Xây dựng tỉnh cho biết, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp tác động không nhỏ đến việc áp dụng quy định của luật. Bởi thực tế phát triển kinh tế - xã hội tại mỗi địa phương hiện nay đều có sự thay đổi lớn.

Giám đốc Sở Xây dựng Thái Nguyên Phạm Quang Anh cho rằng, việc phân định thẩm quyền lập, thẩm định, phê duyệt danh mục công trình kiến trúc có giá trị và quy chế quản lý kiến trúc cần được rà soát, phân quyền rõ ràng theo tinh thần cải cách hành chính và Nghị quyết 303 của Chính phủ.

Tại TP.HCM, theo ông Võ Hoàng Ngân, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc, tiêu chí xác định công trình kiến trúc có giá trị còn thiếu cụ thể; việc ứng dụng BIM, AI… trong quản lý kiến trúc chưa được luật hóa, gây khó khăn cho chuyển đổi số.

Hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ

Trao đổi với Báo Xây dựng, ông Nguyễn Chí Ngọc, Phó vụ trưởng Vụ Quy hoạch Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho biết, ngay sau khi Luật Kiến trúc có hiệu lực từ ngày 1/7/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 85/2020 quy định chi tiết một số điều của Luật.

Sở Xây dựng các địa phương kiến nghị sửa đổi Luật Kiến trúc theo hướng phân cấp, phân quyền phù hợp mô hình chính quyền hai cấp.

Bộ Xây dựng tiếp tục ban hành Thông tư số 03/2020 về hồ sơ thiết kế và chứng chỉ hành nghề kiến trúc; Thông tư số 08/2021 về định mức chi phí lập danh mục công trình kiến trúc có giá trị, đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn, đôn đốc các địa phương triển khai thực hiện.

Tại các tỉnh, thành phố, nhiều địa phương đã chủ động ban hành quy chế quản lý kiến trúc, lập danh mục công trình có giá trị; các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Huế, Đà Nẵng… gắn quản lý kiến trúc với quy hoạch, thiết kế đô thị, chú trọng khu trung tâm, khu di sản và các trục cảnh quan chính.

Tuy nhiên, Luật và Nghị định 85 vẫn bộc lộ những hạn chế. Một số quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu tiêu chí cụ thể, gây khó khăn trong áp dụng; còn chồng chéo với các luật liên quan. Những nội dung mới như kiến trúc không gian ngầm, kiến trúc xanh, thích ứng biến đổi khí hậu, kiến trúc thông minh, chuyển đổi số chưa được quy định đầy đủ.

Khó khăn lớn nhất tại địa phương là thiếu nguồn lực. Nhiều tỉnh, nhất là vùng sâu, vùng xa, thiếu kiến trúc sư trong cơ quan quản lý; trong khi việc lập quy chế, danh mục công trình có giá trị hay tổ chức thi tuyển phương án đòi hỏi chuyên môn và kinh phí lớn. Định mức chi phí còn thấp, hướng dẫn kỹ thuật chưa đồng bộ.

Trước yêu cầu phát triển mới và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc sửa đổi Luật được kiến nghị theo hướng đồng bộ pháp luật, tăng phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình; hoàn thiện cơ chế thi tuyển, quản lý hành nghề, đẩy mạnh chuyển đổi số và bổ sung cơ chế hỗ trợ nguồn lực để bảo đảm tính khả thi.

Làm rõ thẩm quyền cấp xã

Theo lãnh đạo các Sở Xây dựng, việc sửa đổi Luật Kiến trúc cần được thực hiện toàn diện, tập trung vào các nội dung cụ thể, sát với yêu cầu quản lý hiện nay.

Trong đó, ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng Thái Nguyên cho rằng, nhiều nội dung liên quan đến lập, thẩm định, phê duyệt danh mục công trình kiến trúc có giá trị và quy chế quản lý kiến trúc hiện không còn phù hợp với thực tiễn tổ chức bộ máy mới.

Vì vậy, ông đề xuất đẩy mạnh phân quyền, làm rõ thẩm quyền của chính quyền cấp xã trong quản lý kiến trúc. Cụ thể, cần giao Chủ tịch UBND cấp xã lập, thẩm định, phê duyệt danh mục công trình kiến trúc có giá trị và quy chế quản lý kiến trúc trong địa giới hành chính của mình; quy định cơ chế kiểm tra, giám sát của cấp trên để bảo đảm thống nhất quản lý.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Chanh, Trưởng phòng Quy hoạch - kiến trúc, Sở Xây dựng Bắc Ninh cho rằng, việc xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý hoạt động kiến trúc là cơ sở để kiện toàn, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý có chuyên môn phù hợp.

Ngoài việc phân cấp, trao quyền chủ động cho địa phương, ông Nguyễn Văn Lượng, Giám đốc Sở Xây dựng Ninh Bình kiến nghị đơn giản hóa thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc nhưng vẫn bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh; bổ sung các quy định thúc đẩy kiến trúc xanh, tiết kiệm năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu…

"Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, kiến trúc sẽ thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đô thị bền vững trong giai đoạn mới", ông Lượng nói.

Đối với nội dung quản lý công trình kiến trúc có giá trị, ông Võ Hoàng Ngân, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM cho rằng, cần chuẩn hóa tiêu chí, thang điểm và quy trình xác định. Hiện nay, việc đánh giá còn thiếu cụ thể, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Bên cạnh đó, cần luật hóa việc ứng dụng BIM (Building Information Modeling), trí tuệ nhân tạo và xây dựng cơ sở dữ liệu kiến trúc; quy định rõ nguyên tắc, mô hình tham chiếu, tiêu chuẩn kỹ thuật và các thành phần cốt lõi của hệ thống công nghệ phục vụ quản lý kiến trúc…

Nhóm phóng viên

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/noi-khong-gian-cho-kien-truc-192260312182303211.htm