Tại vườn măng cụt hơn 100 năm tuổi ở xã Thạnh Xuân, TP. Cần Thơ, câu chuyện chuyển đổi tư duy nông nghiệp không còn nằm trong các hội trường hay văn bản lý thuyết. Dưới tán cây xanh mát, lãnh đạo, chuyên gia và nông dân cùng bàn về hướng đi mới cho nông nghiệp vùng Tây Đô: chuyển từ “làm nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”.
Hội nghị chuyên đề “Chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp” do Hội Nông dân TP.Cần Thơ phối hợp các ngành chức năng tổ chức cuối tháng 5 được xem như diễn đàn mở để nông dân nhìn lại cách làm truyền thống và tìm hướng phát triển mới.
Điểm đặc biệt của hội nghị là đưa "nghị trường" ra giữa khu vườn măng cụt của ông Nguyễn Văn Tấn ở ấp Xẻo Cao, xã Thạnh Xuân. Buổi trao đổi gần gũi, giúp nông dân hình dung hướng chuyển đổi mới.
Không thể mãi chạy theo sản lượng
Một hội nghị 'Xanh' dưới tán cây măng cụt ở Cần Thơ. Ảnh: N.H
Phát biểu tại hội nghị, Phó chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trần Chí Hùng khẳng định nông nghiệp vẫn là “trụ đỡ” quan trọng của nền kinh tế, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và ổn định đời sống người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Tuy nhiên, theo ông Trần Chí Hùng, trong bối cảnh mới, nông nghiệp không thể tiếp tục đi theo tư duy cũ chỉ chú trọng sản lượng và sản xuất đơn thuần.
“Trước yêu cầu phát triển mới, nông nghiệp cần chuyển sang tư duy kinh tế nông nghiệp, quan tâm nhiều hơn đến chất lượng, giá trị gia tăng, nhu cầu thị trường, xây dựng thương hiệu và liên kết chuỗi giá trị để nâng cao thu nhập cho bà con”, ông Hùng nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo UBND TP.Cần Thơ, với vai trò trung tâm ĐBSCL, thành phố có nhiều điều kiện để thúc đẩy quá trình chuyển đổi thông qua phát triển logistics, khoa học công nghệ, liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã và nhân rộng mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn.
“Nông nghiệp ngày nay không chỉ là làm ra nông sản, mà còn là phát huy giá trị vùng đất, văn hóa địa phương, môi trường sinh thái và tạo dựng niềm tin nơi người tiêu dùng”, ông Trần Chí Hùng nói.
Logo ông Lê Minh Hoan thiết kế cho chủ vườn măng cụt ở Cần Thơ. Ảnh: Chí Quốc
“Bán luôn người nông dân, bán luôn sự tử tế”
Mang đến nhiều gợi mở tại buổi nói chuyện, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng nếu nông dân chỉ dừng ở sản xuất thô thì rất khó nâng cao thu nhập.
Theo ông Hoan, tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống giúp tăng nhanh sản lượng nhưng cũng kéo theo nhiều hệ lụy như chi phí cao, phụ thuộc vật tư, ô nhiễm môi trường, đất đai thoái hóa và thu nhập thiếu bền vững.
Trong khi đó, tư duy kinh tế nông nghiệp là nhìn nông nghiệp như một nền kinh tế thực thụ, biết tạo ra giá trị gia tăng từ chính sản phẩm của mình.
“Một khi bà con chuyển được từ bán giá cả sang bán giá trị thì hiệu quả mang lại có thể tăng gấp nhiều lần”, ông Hoan chia sẻ.
Để minh họa cho câu chuyện này, ông Lê Minh Hoan giới thiệu mẫu bao bì được thiết kế riêng cho vườn măng cụt của ông Nguyễn Văn Tấn. Trên bao bì không chỉ có hình ảnh người nông dân mà còn kể câu chuyện về khu vườn hơn 100 năm tuổi do ông ngoại để lại.
“Tôi nói với bà con rất nhiều lần, bán trái măng cụt chỉ khá lên thôi chứ không giàu. Phải bán luôn người nông dân trồng măng cụt, bán luôn câu chuyện, bán luôn sự tử tế, bán luôn trách nhiệm với người tiêu dùng”, ông Hoan nhấn mạnh.
Chủ tịch Hội Nông dân Cần Thơ Nguyễn Văn Sử. Ảnh: V.U
Ông cũng cho rằng nông dân thời đại mới phải chuyên nghiệp hơn, biết sử dụng công nghệ số, mã QR truy xuất nguồn gốc, thiết kế bao bì và tìm đúng phân khúc khách hàng thay vì chỉ phụ thuộc thương lái.
Từ trái cây đến du lịch sinh thái
Chia sẻ sau buổi nói chuyện, ông Nguyễn Văn Tấn cho biết bản thân rất bất ngờ khi được ông Lê Minh Hoan gợi ý xây dựng thương hiệu riêng cho vườn măng cụt của gia đình.
“Tôi rất ngạc nhiên và thú vị. Có lẽ tôi sẽ quyết tâm làm bao bì để quảng bá thương hiệu của mình vươn xa hơn”, ông Tấn nói.
Theo ông Tấn, ngay sau khi được hướng dẫn, ông đã thực hiện mã QR cho cây măng cụt hơn 100 năm tuổi trong vườn để giới thiệu nguồn gốc, quá trình chăm sóc và câu chuyện của gia đình.
Theo ông, những khu vườn cây ăn trái lâu năm ở Thạnh Xuân hoàn toàn có thể trở thành điểm du lịch trải nghiệm, nơi du khách không chỉ mua nông sản mà còn được nghe kể chuyện về vùng đất, văn hóa và con người địa phương.
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội nói chuyện với nông dân về cây măng cụt 'thương hiệu'. Ảnh CQ.
Hành trình thay đổi tư duy
Chủ tịch Hội Nông dân TP.Cần Thơ Nguyễn Văn Sử cho biết thời gian tới Hội sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ nông dân thay đổi tư duy từ “làm nông nghiệp” sang “kinh doanh nông nghiệp”.
Theo ông Sử, nông dân cần biết tính toán chi phí đầu vào, tối ưu hóa lợi nhuận, chủ động tiếp cận tín hiệu thị trường và thay đổi từ “độc canh, nhỏ lẻ” sang “hợp tác, liên kết”.
Hội Nông dân thành phố cũng sẽ vận động nông dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm tăng quy mô sản xuất, tạo điều kiện ký kết với doanh nghiệp và ứng dụng khoa học công nghệ hiệu quả hơn.
“Nông dân không thể làm nông nghiệp kiểu ‘trông trời, trông đất, trông mây’ mãi được, mà phải thay đổi tư duy, thay đổi cách làm. Đây là hành trình dài hạn, cần sự kiên trì và đồng lòng”, ông Nguyễn Văn Sử nhấn mạnh.
Từ hội nghị diễn ra giữa vườn măng cụt, câu chuyện chuyển đổi tư duy ở Cần Thơ cho thấy nông dân vùng Tây Đô không còn chỉ nghĩ đến việc làm ra thật nhiều nông sản mà bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến thị trường, thương hiệu, giá trị văn hóa và niềm tin người tiêu dùng. Đó cũng là bước khởi đầu để nông nghiệp Cần Thơ tiến dần sang tư duy kinh tế nông nghiệp hiện đại và nhiều giá trị hơn.
Văn Kim Khanh