Từ đầu năm đến nay, ngành trồng trọt Khánh Hòa ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt trong việc ứng dụng công nghệ cao và phát triển mô hình cánh đồng lớn - những động lực quan trọng thúc đẩy nông nghiệp địa phương phát triển bền vững.
Giữa trưa nắng tháng 4, tại thôn Ma Ty, xã Bác Ái Tây, nông dân Hoàng Đình Huy vẫn miệt mài chăm sóc vườn dưa lưới công nghệ cao của gia đình. Hiện ông sở hữu 6 vườn dưa lưới với tổng diện tích hơn 1ha, được đầu tư đồng bộ từ nhà màng, hệ thống tưới nhỏ giọt đến công nghệ phân tích môi trường và cung cấp dưỡng chất tự động. Mỗi năm, mô hình này mang lại hàng trăm tấn dưa chất lượng cao. Theo ông Huy, trong điều kiện khí hậu khô nóng đặc trưng của khu vực phía nam tỉnh, nông nghiệp công nghệ cao không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, diện tích sản xuất nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh hiện đạt 720,35ha, tập trung vào các loại cây trồng chủ lực như nho, táo, măng tây, dưa lưới... Các mô hình này ứng dụng nhà kính, nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm cùng quy trình sản xuất đạt chuẩn, truy xuất nguồn gốc, qua đó tạo ra các sản phẩm nông sản chất lượng cao, mẫu mã đẹp, đủ điều kiện tham gia các thị trường cao cấp.
Nông dân tại thôn Ma Ty, xã Bác Ái Tây trồng dưa lưới công nghệ cao. Ảnh: Báo Khánh Hòa.
Song song với đó, mô hình cánh đồng lớn cũng đang được nhân rộng. Bà Nguyễn Thị Thu - đại diện Công ty Cổ phần Giống cây trồng Nha Hố cho biết, doanh nghiệp đã liên kết với nhiều hợp tác xã và nông dân để chuẩn hóa quy trình sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Điển hình như liên kết với HTX Nông nghiệp Diên Lộc (xã Suối Hiệp) sản xuất 150ha lúa giống, hay HTX sản xuất - dịch vụ - tổng hợp nông nghiệp Mỹ Sơn với 60ha bắp giống. Trong các mô hình này, doanh nghiệp đảm nhiệm cung ứng giống và chuyển giao kỹ thuật, còn hợp tác xã tổ chức sản xuất cho các thành viên.
Việc sản xuất tập trung quy mô lớn đã góp phần thay đổi tư duy canh tác, từng bước xóa bỏ tình trạng manh mún, nhỏ lẻ. Năm 2026, ngành nông nghiệp tỉnh đặt mục tiêu triển khai mới 3 cánh đồng lớn sản xuất lúa với diện tích 232,55ha, thu hút 371 hộ tham gia; đồng thời duy trì và mở rộng 33 cánh đồng lớn hiện có với diện tích hơn 4.671ha, 10.054 hộ dân. Các vùng sản xuất này đang phát triển đa dạng cây trồng như lúa, bắp, măng tây, hành tím, nho..., tạo nguồn cung ổn định theo đơn đặt hàng của thị trường.
Tại buổi sơ kết quý I/2026, ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, ngành nông nghiệp Khánh Hòa định hướng phát triển theo chiều sâu, chú trọng chất lượng và tính bền vững thông qua mô hình sản xuất xanh, tuần hoàn. Trong đó, cánh đồng lớn và nông nghiệp công nghệ cao được xác định là trụ cột nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở đang trình UBND tỉnh thẩm định, phê duyệt nhiều đề án quan trọng, trong đó có Đề án Đánh giá đặc điểm thổ nhưỡng, nông hóa đất đai, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ phát triển sản xuất bền vững cây trồng, vật nuôi giai đoạn 2026 - 2030, nhằm xác định rõ “cây gì, con gì, ở đâu”. Đồng thời, triển khai Đề án Số hóa vùng chuyên canh cây trồng, vật nuôi để thúc đẩy chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp thông minh, hiện đại. Cùng với đó là việc điều chỉnh kế hoạch thực hiện Đề án Phát triển vùng sản xuất rau an toàn gắn với truy xuất nguồn gốc, chế biến và thị trường tiêu thụ giai đoạn 2026 - 2030, cũng như Đề án Phát triển cây công nghiệp chủ lực đến năm 2030 sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Dù vẫn còn không ít khó khăn, song với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cùng nỗ lực của người dân và doanh nghiệp, nông nghiệp Khánh Hòa được kỳ vọng sẽ tiếp tục gặt hái thành công, không chỉ về kinh tế mà còn phát triển theo hướng xanh, thích ứng và bền vững.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, diện tích gieo trồng cây hằng năm vụ đông xuân 2025 - 2026 đạt hơn 63.178ha, giảm 2,21% so với cùng kỳ năm trước, nhưng năng suất các cây trồng chủ lực vẫn tăng trưởng ấn tượng. Riêng cây lúa đạt diện tích hơn 36.410ha, năng suất bình quân 73,11 tạ/ha, tăng hơn 5 tạ/ha. Đối với nhóm cây lâu năm và cây công nghiệp hằng năm như nho, mía..., sản lượng tiếp tục ghi nhận kết quả khả quan. Sản lượng nho ước đạt 5,89 nghìn tấn (tăng 3,3%), trong khi sản lượng mía dù giảm nhẹ 1% so với cùng kỳ nhưng vẫn vượt gần 40% so với kế hoạch đề ra.
Bảo Yến