Hơn 4 tháng sau bão lũ lịch sử tháng 11/2025, nhiều địa phương tại tỉnh Đắk Lắk đã triển khai chính sách hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất. Tuy nhiên, riêng lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là tôm hùm, phần lớn hộ dân vẫn chưa thể tiếp cận nguồn hỗ trợ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thực trạng nuôi tự phát, mật độ dày đặc, ngoài vùng quy hoạch và không thực hiện kê khai từ đầu.
Tại đầm Cù Mông (phường Sông Cầu), nơi từng được xem là “thủ phủ tôm hùm”, thời điểm này lẽ ra đang vào vụ nuôi chính nhưng khung cảnh lại trái ngược hoàn toàn. Nhiều lồng bè bị bỏ không, kéo lên bờ phơi nắng; một số hộ chỉ dám thả nuôi cầm chừng hoặc chuyển sang nuôi các loại cá giá trị thấp, thậm chí quay lại nghề đánh bắt nhỏ lẻ để mưu sinh.
Gia đình ông Phạm Bá Phong (phường Sông Cầu), hơn 4.000/5.000 con tôm hùm bị chết, lồng bè hư hỏng nặng, tổng thiệt hại gần 1 tỷ đồng. Không còn vốn tái sản xuất, ông chỉ dám nuôi lại số lượng nhỏ. "Chúng tôi biết nuôi tôm ngoài vùng quy hoạch nên không nhận được tiền hỗ trợ thiệt hại sau bão lũ. Không còn vốn để tái sản xuất nữa" - ông Phong nói.
Tương tự, anh Huỳnh Ngọc Đại (phường Xuân Đài) mất trắng hơn 3.000 con tôm, phải chuyển sang bắt cá, ốc kiếm sống qua ngày.
Theo thống kê, đợt thiên tai cuối năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 127.000 lồng bè nuôi trồng thủy sản, ước tính hơn 2.000 tỷ đồng. Riêng khu vực đầm Cù Mông và vịnh Xuân Đài có khoảng 54.000 lồng bè bị ảnh hưởng.
Theo lãnh đạo phường Sông Cầu, thực tế, nghề nuôi tôm hùm tại khu vực này lâu nay phát triển theo kiểu tự phát, “mạnh ai nấy làm”. Lồng bè được thả dày đặc trên mặt nước, nhiều khu vực vượt xa quy hoạch cho phép. Phần lớn người nuôi không đăng ký, kê khai số lượng con giống, vị trí nuôi ngay từ đầu vụ; thậm chí không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc con giống. Khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương không có cơ sở xác định cụ thể thiệt hại để lập hồ sơ hỗ trợ.
"Việc không đủ cơ sở xác minh khiến nguy cơ hỗ trợ sai đối tượng, phát sinh khiếu kiện. Thực tế, số liệu người dân kê khai thiệt hại cũng chênh lệch lớn so với danh sách quản lý nên chúng tôi kiến nghị không hỗ trợ trực tiếp đối với những hộ dân này" - lãnh đạo phường Sông Cầu nói.
Lồng bè "phơi nắng. phơi sương" do không đủ điều kiện để tái sản xuất.
Chính quyền một số địa phương như Xuân Đài, Sông Cầu cho biết, đa số hộ nuôi không tuân thủ quy hoạch, nuôi vượt mật độ và không thực hiện kê khai từ đầu năm. Điều này dẫn đến việc không xác định được vị trí nuôi cụ thể, không đủ căn cứ pháp lý để hỗ trợ theo quy định.
Trước thực trạng đó, các địa phương kiến nghị không áp dụng hỗ trợ trực tiếp đối với nuôi trồng thủy sản, mà chuyển sang các giải pháp như khoanh nợ, giãn nợ, cho vay để người dân có điều kiện tái sản xuất. Theo lãnh đạo phường Sông Cầu, trong thời gian tới, địa phương sẽ rà soát, sắp xếp lại vùng nuôi theo quy hoạch, đồng thời yêu cầu người dân kê khai đầy đủ ngay từ đầu vụ để làm căn cứ hỗ trợ khi có thiên tai.
Nuôi thủy sản tự phát, ngoài quy hoạch, đồng nghĩa với việc tự đặt mình ngoài “vùng an toàn” của chính sách. Khi chưa đăng ký, chưa được cấp phép, mọi rủi ro gần như người nuôi phải tự gánh chịu, kể cả khi thiên tai xảy ra trên diện rộng. Không ai có thể bảo vệ một hoạt động vốn đã sai ngay từ đầu. Câu chuyện sau bão vì thế không chỉ là mất mùa, mà là lời cảnh báo rõ ràng: nếu còn tiếp tục nuôi tràn lan, bất chấp quy hoạch, thì cái giá phải trả sẽ không dừng lại ở một vụ thiệt hại, mà có thể là mất luôn cơ hội được hỗ trợ, phục hồi và làm lại từ đầu.
MINH MINH