Ở nước ngoài có phân biệt 'Đại học' và 'trường đại học' như Việt Nam không?

3 giờ trướcBài gốc

Tại Việt Nam, "Đại học" và "trường đại học" là hai khái niệm được phân biệt rất rõ ràng về mặt pháp lý và tổ chức. Một bên là hệ thống ở cấp cao hơn, quản trị đa lĩnh vực (ví dụ: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM), một bên là các đơn vị đào tạo thành viên cụ thể có tư cách pháp nhân riêng (có con dấu, bộ máy quản lý độc lập, chỉ chịu sự điều phối chiến lược từ cấp Đại học).

Tuy nhiên, khi nhìn ra thế giới, cách phân biệt danh xưng này không phổ biến rộng rãi như ở Việt Nam, dù vẫn tồn tại một số mô hình tương đồng.

Ở nhiều nước, thuật ngữ "university" đã bao hàm cả hệ thống bên trong

Tại phần lớn quốc gia, thuật ngữ "university" được dùng để chỉ một cơ sở giáo dục hoàn chỉnh, có quyền đào tạo và cấp bằng từ bậc đại học đến sau đại học. Bên trong một "university" có thể tồn tại nhiều "college", "school" hoặc "faculty"..., nhưng tất cả đều thuộc về một pháp nhân duy nhất.

Ví dụ, Harvard University (Đại học Harvard) có Harvard Law School (trường Luật Harvard) hay Harvard Business School (trường Kinh doanh Harvard. Tuy cấu trúc bên trong rất lớn, hệ thống pháp luật vẫn coi đó là một chỉnh thể duy nhất, chứ không phải một "Đại học" quản lý nhiều trường đại học độc lập như cách hiểu ở Việt Nam.

Đại học Harvard. Ảnh: Harvard University

Tại một số quốc gia, chẳng hạn như Mỹ và Anh cũng tồn tại các mô hình có nét tương đồng nhất định với cấu trúc của Việt Nam, dù bản chất pháp lý vẫn có những điểm khác biệt tinh tế.

Tại Mỹ, hệ thống đại học (university system) như University of California (UC) bao gồm nhiều cơ sở (campus) nổi tiếng như UC Berkeley, UCLA... Các cơ sở này có mức độ tự chủ rất cao về học thuật và quản trị hàng ngày. Tuy nhiên, về mặt pháp lý cao nhất, các cơ sở này thường vẫn nằm dưới quyền quản lý của một hội đồng quản trị duy nhất (ví dụ: The Regents of the University of California). Sự độc lập của chúng thiên về vận hành thực tế hơn là tách biệt hoàn toàn về pháp nhân ký kết các văn bản mang tính hiến định.

Một ví dụ gần gũi hơn với mô hình Việt Nam là University of London (Đại học London) tại Anh. Đây là một đại học liên bang (federal university) gồm nhiều học viện thành viên độc lập cao như UCL, LSE, King's College London... Các thành viên này tự quản lý tài chính, tuyển sinh và nhiều đơn vị đã có quyền tự cấp bằng riêng, có thứ hạng độc lập trên các bảng xếp hạng quốc tế. Vai trò của "University of London" trung ương chủ yếu là điều phối dịch vụ chung và tạo ra một bản sắc thương hiệu liên kết.

Khái niệm "school" ở nước ngoài không tương đương "trường đại học" ở Việt Nam

Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở chỗ các "school" hay "college" bên trong một "university" ở nước ngoài thường không có tư cách pháp nhân độc lập. Chúng không đứng riêng biệt trong hệ thống giáo dục quốc gia và không cấp bằng với tư cách pháp nhân riêng.

Bằng tốt nghiệp cuối cùng vẫn do "university" chủ quản cấp, dù trên văn bằng có thể ghi rõ sinh viên tốt nghiệp từ khoa hay trường chuyên môn nào. Vì vậy, dù được dịch sang tiếng Việt là "trường", nhưng về bản chất, chúng gần với khoa hoặc trường chuyên môn trực thuộc hơn là một thực thể pháp lý riêng biệt.

Đại học London. Ảnh: University of London

Nhìn về Việt Nam

Mô hình của Việt Nam có sự giao thoa giữa bối cảnh lịch sử và nhu cầu quản trị hiện đại. Cách tổ chức này chịu ảnh hưởng phần nào từ mô hình đại học đa lĩnh vực, nơi các trường đại học chuyên ngành được quy tụ lại để tối ưu hóa nguồn lực.

Việc phân biệt "Đại học" và "trường đại học" tại Việt Nam hiện nay là một lựa chọn tổ chức mang tính đặc thù để phù hợp với lộ trình tự chủ giáo dục. Hiểu được điều này giúp chúng ta có cái nhìn khách quan hơn khi đối chiếu với các hệ thống giáo dục quốc tế, tránh những nhầm lẫn do sự khác biệt về thuật ngữ và cấu trúc pháp lý giữa các quốc gia.

Tổng hợp

THIÊN AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/o-nuoc-ngoai-co-phan-biet-dai-hoc-va-truong-dai-hoc-nhu-viet-nam-khong-197563.html